The Treasury of Mysteries, chapter 13
What is a masnavi?
Masnavi: a long poem in self-rhyming couplets, usually an epic or a tale.
جنبش اول که قلم برگرفتحرف نخستین ز سخن درگرفت
Qələm ki, bu həyatda tərpənərkən ilk dəfə,Sözdən yazdı, diqqətlə baxsan birinci hərfə,
پرده خلوت چو برانداختندجلوت اول به سخن ساختند
Bu xəlvət pərdəsini açan zaman əlbəəl,Söz oldu bu cahanda cilvələnən ilk gözəl.
تا سخن آوازه دل در ندادجان تن آزاده به گل در نداد
Demədikcə ürəyə söz ki, cavab ver mənə,Daxil olmazdı əsla can bu palçıq bədənə.
چون قلم آمد شدن آغاز کردچشم جهان را به سخن باز کرد
O zamandan ki, qələm yazı yazdı, dürr saçdı,Bu dünyanın gözünü ilk dəfə sözlə açdı.
بی سخن آوازه عالم نبوداین همه گفتند و سخن کم نبود
Yalnız sözlə qazandı kainat bu şöhrəti,Bir bu qədər dedilər azalmadı qiyməti.
در لغت عشق سخن جان ماستما سخنیم این طلل ایوان ماست
Söz eşqin lüğətində öz canımızdır bizim,Biz sözük, bu bədənsə eyvanımızdır bizim.
خط هر اندیشه که پیوستهاندبر پر مرغان سخن بستهاند
Doğan hər fikir, xəyal, buna heç şübhə olmaz —Etdi söz quşlarının qanadlarında pərvaz.
نیست درین کهنهٔ نوخیزترموی شکافی ز سخن تیزتر
Yeniliklər törədən bu qoca kainatdaSözdən kəskin və incə bir şey tapılmaz hətta.
اول اندیشه، پسینِ شمارهم سخن است این سخن اینجا بدار
Düşüncənin əvvəli, bütün sayların sonu.Sözdür, yadında saxla, unutma əsla bunu,
تاجوران تاجورش خواندهاندوان دگران، آن دگرش خواندهاند
Taclılar tac sahibi sanmışlar sözü ancaq,Bə’zisi təfsir etmiş onu bir başqa sayaq.
گه به نوای علمش برکشندگه به نگار قلمش درکشند
Gah sözün şöhrətini bayraq tək qaldırarlar,Gah da sözə qələmlə min bir bəzək vurarlar.
او ز علم فتح نمایندهتروز قلم اقلیم گشایندهتر
Söz bayraqdan daha çox əldə eyləyir zəfər,Qılıncdan daha artıq qalxıb alar ölkələr,
گرچه سخن خود ننماید جمالپیش پرستندهٔ مشتی خیال
Söz xəyalpərvərlərə nurunu saçmasa da,Üzündəki pərdəni onlara açmasa da,
ما که نظر بر سخن افکندهایممرده اوییم و بدو زندهایم
Bizlər ki, aşiqiyik, göz dikənin biriyik,Tək onun ölüsüyük, tək onunla diriyik.
سردپیان آتش ازو تافتندگرمروان آب درو یافتند
Bütün süst yeriyənlər ondan isti qapdılar,İti gedənlər suyu yalnız onda tapdılar.
اوست درین دِه ز دِه آبادترتازهتر از چرخ و کهن زادتر
Xərabəzar dünyada abad sözdür, bu söz haqq,Çarxdan cavandırsa da, doğulmuş ondan qabaq.
رنگ ندارد ز نشانی که هستراست نیاید به زبانی که هست
Yoxdur zərrəcə rəngi baxsan öz nişanına,Dil acizdir deməyə tə’rif sözün şanına.
با سخن آنجا که برآرد علمحرف زیادست و زبان نیز هم
Onda ki, bayraq açar söz ürəkdə, könüldəArtıqdır və yersizdir orda qələm də, dil də,
گرنه سخن رشته جان تافتیجان سر این رشته کجا یافتی؟
Əgər söz can ipini əyirməsəydi bir an,Bu kələfin başını bəs hardan tapardı can?
ملک طبیعت به سخن خوردهاندمهر شریعت به سخن کردهاند
Sözlə əldə edilmiş təb’in bütün qüdrəti,Sözlə yaranmış ancaq şəriətin hörməti.
کان سخن ما و زر خویش داشتهر دو به صراف سخن پیش داشت
Alaraq bizim sözü, öz qızılını mə’dən,Söz sərrafı önünə qoydu yerlərə həmən.
کز سخن تازه و زر کهنگوی چه به گفت سخن به سخن
Sordu: — Köhnə qızılmı, təzə sözmü yaxşıdır?Söz sərrafı söylədi: „Söz dünyanın naxşıdır.
پیک سخن ره بسر خویش بردکس نبرد آنچه سخن پیش برد
Söz qasidi hər yolu hey özbaşına gedər,Sözün gördüyü işi kimsə görməz, bu qədər...“
سیم سخن زن که درم خاک اوستزر چه سگست آهوی فتراک اوست
Sözün yanında gümüş torpaqdır, yalnız torpaq.Qızıl nə itdir?! Qızıl onun adıdır ancaq.
صدرنشین تر ز سخن نیست کسدولت این ملک سخن راست بس
Sözdən başqa yuxarı başda oturan yoxdur,Mülkün dövləti yalnız onundur, danan yoxdur.
هرچه نه دل بی خبرست از سخنشرح سخن بیشترست از سخن
Qəlb sözün qüdrətindən xəbər tutmayıb hələ,Sözün şərhi artıqdır, sözün şərhindən belə.
تا سخن است از سخن آوازه بادنام نظامی به سخن تازه باد
Söz durduqca dünyada, burax sözü, car olsun,Nizaminin də adı sözlə paydar olsun.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/nizami-sirler-xezinesi-13
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
Come cup-bearer! that ease-exciter of the soul (wine)Give, so that in the morning-time I may take a precious morning draught.
Sharafnama, chapter 11Come, cup-bearer! from the jar of the old villager,Pour wine (a portion of senselessness) into the goblet, like honey and milk:
Sharafnama, chapter 12Come, cup-bearer! that water of immortality, pleasant tasting (pleasant speech),Entrust to the glory-reciter of Sikandar (Nizami).
Sharafnama, chapter 13Come, cup-bearer! that wine mixed with odorous herbs (the sight of God's majesty)Give to me, for Paradise has come much to my memory.
Poems by other poets
Salam olsun sənə, ey aşiq Valeh,Hünərin var isə bu Dərbəndə gəl,
O gün kim həsrət ilə ol büti-zibadan ayrıldımO gün kim həsrət ilə ol büti-zibadan ayrıldım,Qalıb bir surəti-bihiss kimi mənadan ayrıldım.
DüşmüşəmArif olan, diqqət elə, fəhm elə,Bir gözəl əlindən belə düşmüşəm.
Xırdaca qızNaz ilə gəldin otağa,Leylinişan Xırdaca qız!