Эпоха просвещения
IQışın dondurucu bir günü idi. Soyuq qılınc kimi kəsirdi. Göylər matəmlilər kimi, qara çarşaba bürünmüş, dağlar, çöllər ağ kəfənlə örtülmüşdü. Küçələrdə koma-koma duran qarlar üzərində qarğalar qorxaq baxışlarla gəzinirdi. Qalın palto, isti paltar geyinmiş adamlar bəzəkli və isti mənzillərindən çıxıb piyada, ya arabalar içində rahat-rahat küçələrdən keçirdilər. Bu dondurucu qış, bu sərt soyuq onlar üçün əyləncədən başqa bir şey deyildi.
ƏdhəmDağın döşündə qaralmaqda bir aul; o gözəlVə şən mühiti bəzər yamyaşıl uca məşəl.
ParçalarBərqi-əşarım saçar ətrafə atəşparələr.Şölələnmiş atəşi-şerimlə səngi-xarələr.
Hürriyyət pərisinəSöndün nə çapıq, ruhuma qüvvət verən ey nur,Ümmidi-vüsalınla sənin mən yaşayırdım.
İyirminci əsrə xitabMəzlumların ümidisən, ey əsri-pürxətər!İzlər böyük addımlarını bir sürü bəşər!
Yad et!Vəqta ki gülər bahari-amal,Hər yerdə yaşıllanır çəmənlər.
Nişanlı qızZülmət gecədə nişanlı bir qızBir hüzn, kədər içində yalqız,
BaharHaydı, bu boranlı qış da bitdi.Alqışladığım bahar yetdi.
DağlarÇeşməli yaşıl dağlar,Yazdır, gül, açıl, dağlar.
ŞikayətlərimYenə hər yanda hökm edir zülmət!Yenə söndü o nazənin ülkər!
UşaqlarYığışmış idi çocuqlar, edirdilər bayram,Geyib gözəlcə, al-əlvan bəzənmiş idi tamam.
BaharBağçalarda açır gül,Fərəhlənir hər könül.
YetimSoyuq gecə, səs edirdi boran çox hiddət ilə,Bayırda bir uşaq ağlardı dərd, möhnət ilə.
QonaqlıqVəli yazıb dərsini, uzanmış idi yerə,Köpək səsi eşitdi bayırda birdən-birə.
Tülkü və aslanBir tülkü görməmişdiÖmründə hərgiz aslan.
Aslan, qurd və tülküBir zaman tülkü, qurd, həm aslan –Hər üçü bağladı belə peyman;
Tülkü və qurdOldu bir yolda tülkü qurda düçar,Hara? – sordu, – gedirsən, ey sərdar?
Balaca mütəfərriqələr 36– Salam əleyküm, ağa Dərviş! Atam, nə əcəb səni nə dövrədə görmürük və nə qəsidəni eşitmirik. Axır sən haman ağa Dərvişsən ki, “heydəri-kərrar” – deyib qəsidə başlayanda cəmi bəndələrə lərzə düşürdü. İmdi “girmisən” hücrə küncünə, başına çəkmisən əbanı, dünyadan bixəbər, nə olubdur məgər?– Əyləş, kərbəlayı, bilirsən, qardaşım, nə var? Mən bir bəlaya düçar olmuşam, özüm də məəttəl qalmışam ki, bu nə qəzadır mənə üz verib...
Balaca mütəfərriqələr 37– Ağa Dərviş! İran viran olub?!Səni görüm sual sahibi, evin tar-mar olsun. Balam, nə üçün mənim naxoşluğumu təzələndirdin?.. Zəf, əsəb naxoşluğu canımı alıb, gecə-gündüz, vaxtbivaxt şeytanlar ətrafımı tutub. Biri çağırır: “İsfahan məra bəsəst”. Birisi deyir: “Ağa Dərviş, mütrüblərə bir tamaşa et”. Həyasız... nifrət edirik. Dilim gəlmir ərz edim... Deyir: “Ağa Dərviş, mərmər sərvincik... Tfu, məlun rəxti-xabdan çıxıb qaçıram dəniz kənarına. Bir kimsə yox, dəli-divanə, bilməm hara gedim. Cin və şəyatin məndən əl çəkmirlər...” Biri qolumdan dartıb hökm edir: “Bax, ağa Dərviş, bu divar altında zərd, zəif, lüt-üryan, başları altında palan yatanlara”.
Balaca mütəfərriqələr 38...Məzəmmət yeri yoxdur, kərbəlayı, ixtiyar özümdə deyil... Mən nə edim, aşkar gördüm ki, vətənim, gözəl vətənim İran viran olur.İndiyədək padşahlarımız eyş-işrətə məşğul olur, bilmərrə bədbəxt vilayəti atıblar. Cəlladlar əlində günü-gündən zillətdə, axırın bu hala düşüb mənim yazıq vətənim, biçiz vətənim!.. Bizlərdə əgər insaf, mürüvvət olmuş ola, daşürəkli gərək olmuş olaq ki, belə müsibətə qan ağlamıyaq... Bir yerdə ki qırx gün ulaq üstə Tehrana kömür gələ, bir vilayətdə ki hər şeydə möhtac olasan əcnəbi tayfalarına, qazanc yeri bir kişmiş ola, bir düyü; əlbəttə, əcnəbilər, qanını içəcəklər, günü-gündən müflis, günü-gündən məzlum, yazıq vətən!..
Yad et!Vəqta ki, keçər bu leyli-zülmət,İşraq edər əxtəri-həqiqət,
Vaveylayi-nifrətTəməddün əhli olmuş elm ilə alim, ziyalanmış.Pozulmuş milləti-islamın əxlaqı, fənalanmış,
YayTəmuz ayında dan yeri ki, başlayar açılmağa,Səmaya doğru qırmızı alov durar saçılmağa.
Payız çağındaPayız çağında hər səhər soyuq-soyuq külək əsər.Ağaclara, budaqlara dəyəndə yarpağın tökər,
Теги расставлены автоматически по ключевым словам и уточняются редакторами.