Содержание
  1. I səhnə
  2. Iı səhnə
  3. Iıı səhnə

Страница 2 из 3 · 33%

Xəyyam

Şeyx rəis, iştə, o parlaq dəha
Bizlərə hikmətdə böyük rəhnüma. İçsə o, bir suçmu bizim içməmiz,
Qorqusu yoq, sən də gəl iç, ey əziz!

Müfti

Sus bə, şaşırdınmı, köpək sərsəri,
Azma, düşün bir gələcək günləri.
Burda həqiqət sana aydın deyil,
Bəlkə qiyamətdə olursun xəcil! Xəyyam

Xilqətin əsrarını bilsən əgər,
Bəlkə ölümdən də bilirdin xəbər.
Bən sağ ikən anlamadım haq nədir,
Bir ölü, bilməm ki, nə duymaq dilər?

Rəmzi

(gülərək Müftini göstərir)

Azmı bilir bağçamızın bülbülü,
İştə, həqiqətlərə vaqif ölü!

Müfti

(çılğın)

Sən dəmi, ah, sən dəmi güldün bana,
Tanrı cəhənnəmdə verir yer sana.

Xərabati

(qorqulu, yapma təlaşla)

Öyləmi, ah, öyləmi?

Müfti

Ya, öylə ya!
Yoqdur aman haqtanımaz qullara!
Zift ilə zəqqum içəcəklər tamam.

Xərabati

Bən dəmi, ah! Bən dəmi? Lütf et, xocam.

(qədəhi yerə atar)

Tevbələr olsun, daha içməm, yetər,
Bən bilirim orda nələr var, nələr?..

(Ağlayaraq Müftinin ayaqlarına qapanar) Rəmzi

Nerdə, cəhənnəmdəmi?

Müfti

Ya, öylə ya!

Xərabati

Dün gecə, ah, dalmış idim uyquya,
Bir də nə gördüm ki, yanar kainat,
Hər yanım atəş, bana yoqdur nicat.

(Hönkürtü ilə ağlar)

Müfti

Baq, hələ bu uyqu, həqiqət deyil,
Doğru cəhənnəm nə olur anla, bil!

Xərabati

Sardı bütün çevrəmi əqrəb, yılan,

(xocaları ayrı-ayrı süzərək)

Hər biri bir vəhşi öküzdən yaman.
Həpsi alav püskürüb, atəş saçar,
Onları div görsə uzaqdan qaçar.

Müfti

Söz yoq, azanlar bulacaqdır cəza.

Xərabati

Sonra haman gurladı bir əjdəha,
Ah... dilim-ağzım qurusun, söyləməm. Rəmzi

Söylə, nədir?

Xərabati

Müftiyə bənzər desəm,
Çıldıracaq, saldıracaqdır bana.

Müfti

Sus, qəzəb etsin ulu Tanrım sana.

(xoca və müridlərə)

Oh, gedəlim, burda durulmaz daha,
Bunlara Xaliq verəcəkdir bəla!

XacəNizam

Son gediş olsun!..

Müfti

Daha gəlməm, xayır,
Duydum, əvət, haq sözü duymaz sağır.

(Çıqarlar)

Xəyyam

(Xərabatiyə)

Müftini incitməməliydin, saqın,
Cənnətə əsla bizi qoymaz yaqın.

Qadınlar gəlir.

Sevda

Ah, şu həriflər nə qadar sayğısız. Rəmzi

(Xərabatini göstərir)

Onları susdurdu bizim qayğısız.

Xəyyam

Versə də bayquşlar əgər səs-səsə,
Qayğı yaraşmaz bu gülər məclisə.

XacəNizam

Etməyiniz zərrə qadar e’tina!
Onların azğınlığı varmaz sona.
Saqiyə qədəhləri doldurur.

Sevda

(çalınan lirik musiqi ilə bərabər oqur)

Durma, gülüm, Saqiyə! Sən badə ver, Gözləri öpsün yenidən nəş’ələr.
Şairin ilhamı açıb balü pər
Yüksələ ta göylərə, pərvaz ola!

Hərüçqadın

Gülsə günəş, gülsə çəmən, laləzar, Sanma könüllərdə şətarət doğar,
Arif odur gülsün içindən bahar,
Ta ona hər zümzümə bir saz ola!

Xərabati Sabbahın şərbət içdiyini görüncə Rəmziyə baqar.

Xərabati

Bəncə əbəsdir mey olan yerdə su,
Badə verir qəlbə səfa duyğusu. (barmaqlarını şaqlatır, gülərək)

Eşq ola bir xalqa ki, haq yolçusu Həzrəti-müfti kibi canbaz ola!

Dışarıda əskəri musiqi eşidilir. “Urra” səsləri ətrafı çınlatır.

XacəNizam

(təlaş ilə içəri girən Hacibə)

Söylə, bu alqış nə?

Hacib

Məlikşah gəlir.

Xacə Nizam Sabbahla bərabər qalqar, məclisdəkilər də onlarla bərabər qalqar

XacəNizam

Böylə xəbərsiz nə için?

Sabbah

Kim bilir.

XacəNizam

Başqa siyasətmi, nədir? Anlamam! Gəl baqalım, ta ola aydın məram.

Sabbah

(Xəyyamın qolundan tutaraq)

Şairi alsaq eyi olmazmı ya?

XacəNizam

Zevqinə baqsın, gedəlim. (Çıqarlar)

Xəyyam

Öylə ya!..

Xacə bənim halımı rə’na bilir.

(Onları yola salır)

Rəmzi

(Xərabatiyə)

Keyfinə baq, sanki bu dünya nədir?
Məskəni olmuş ulu xaqanların,
Mədfənidir qorqulu sultanların.

Xərabati

(alaycı qəhqəhə ilə)

Dün qara topraqda uyurkən biri,
İştə bu gün taxta çıqar digəri.

Xəyyam

(geri dönər)

Yoq işimiz şah ilə, sərdar ilə,
Xoş keçər ancaq günümüz yar ilə.
Gülsə Vəfa, işvəli Sevda, Səfa,
Biz güləriz, batsa da şahlar yasa.
Birsə məzarında gəda, padşah,
Cami-Cəm olsun bizə ən son pənah!

Qədəhləri qaldırıb içərlər.

Pərdə

Iıı səhnə

Sevda odasında geyinmiş olaraq taxtın üzərində uyumaqdadır. Aqşam mumlar yaqılmış.
Sabbah Əbu Tahirlə bərabər avçı qiyafətində gəlirlər.

Sabbah

(Sevdayı öylə görüncə heyrətlə)

Çocuq xəyalı, mələk ruhu, bir mayıs səhəri
Təcəssüm eyləyərək,
Gülər o çöhrədə şən xilqətin o şah sehri,
Qadınmıdır gerçək.
Sevda qımıldanır.

ƏbuTahir

İştə az qaldı oyansın, gedəlim.

Sabbah

Sən uzaqlaş.

(Əbu Tahir çəkilir)

Sevda

(gözlərini ovaraq)

Kim o?

Sabbah

Əfv et, gözəlim,
Ansızın böylə izinsiz girməm
Səni ürkütməsin əsla.

Sevda

(qalqaraq ətrafa)

Sərsəm!.. Sabbah

Nerdə Xəyyam, onu tez görməliyim, Acı bir sirri xəbər verməliyim.

Sevda

Evdə yoqdur, gələcək, söylə bana, Hanki dəhşətlə gəlir qorqu sana?

Sabbah

Öylə dəhşət ki, çəkilməz, ancaq
Çarə Xəyyam ilə səndən olacaq.

Sevda

Nə imiş söylə?!

Sabbah

Məlikşah gələli
Parlayıb bən onun oldum sağ əli.
Bunu gördükdə qızıb Xacə Nizam Eyliyor qətlimə hər ləhzə qiyam.
Diyor, Alp Arslanı öldürmək için Sən də Yusiflə şəriksin.

Sevda

Lakin...
Bunu isbat edəcək əldə nə var?

Sabbah

Xacə yoqdan belə yüz hiylə yapar.

Sevda

İştə, bir şübhə ki, uydurma, yalan, O deyil hiç də fəna bir insan. Səni qurtardı ölümdən Xacə,
Yoqsa məhv etdirəcəkdim o gecə.

Sabbah

Şimdi məhv et, daha məs’ud olurum, Duyduğum hər acıdan qurtulurum.

(ətrafa)

Ah, o gözlər bəni öldürdü, yetər!

Dışarıdan əskəri musiqi eşidilir. Əbu Tahir təlaşla içəri soqulur.

ƏbuTah ir

Gəldilər, gizlənəlim.

Sabbah

(Sevdaya)

Bir yer ver.

Sevda

Keçiniz!

(Yan odayı göstərir)

Sabbah

Yalnız ümidim sanadır.

Aradan çıqarlar.

Sevda

(gələn Saqiyəyə)

Sən nə yapdın? Saqiyə

Nə dilərsin hazır.

Qarşıdakı pərdəyi bir yana çəkər. Çiçəkli yaşıl bağçanın döşənilmiş olduğu görülür.
Süfrədə badə ibriqi yaxud dəsti-sürahi və boş qədəhlər, məzələr vardır. Ağaclardan
fənərlər asılmış. Üfüqdə üçgecəlik ayla yıldızlar parlar. Xəyyam, Məlikşah və
Xacə Nizam ilə bərabər gəlirlər. Xəyyamın saçı daranmış, saqalı bir az uzadılmışdır.

Xəyyam

Buyurun.

(Sevdaya)

İştə, Məlikşah...

Sevda

Əcəba,

Nerdə rast gəldiniz?

Xəyyam

Əl’an yolda,
Baqdı ilk öncə rəsədxanəmizə, Sonra lütf eylədi kaşanəmizə.

Məlikşah

(Sevdaya)

Halınız?

Sevda

Siz var olun, çoq eyidir.

XacəNizam

(birdən köpürür)

Nə xəyanət o? Nə cür’ət? Məlikşah

(onu sükuta də’vət edər)

Yetişir...

Xəyyam

Yeni bir şeymi var?

XacəNizam

Azğın Sabbah
Şimdi avlaqda ikən biz, nagah
Pusaraq az qala qıymışdı bana.

Xəyyam

Ehtimal, öylə görünmüş bu sana.

XacəNizam

Hər nə olmuşsa, bən etməm təhrif, Son zamanlarda sapıtmış o hərif. Yeri gəldikdə, inan, çıldıracaq,
O da Yusif kibi bütlər qıracaq,
Sanma yalnız bəni izlər, hətta
Qıyacaqdır o şərəfsiz sana da,
Bəsliyor gizli fədin çətəsi,
Qıyacaq hər kəsə ta var nəfəsi.
Onca ərkani-hökumət bir-bir
Yer üzündən silinib getməlidir.

Məlikşah

Baqarız, məhkəmə var, qanun var.

XacəNizam

Məhv edilməzsə o nankör canavar... Məlikşah

(onun sözünü kəsərək)

Dur, bir az dinləyəlim şairi biz.

Xəyyam

Ərzi-şükranə yetişməz dilimiz.

Məlikşah

Gəlməz oldun bu yaqınlarda bana.

Sevda

Çoq zaman dostları həsrətdir ona.

Xəyyam

Son zamanlarda başım pək qarışıq.

Sevda

(kinayəli gülümsəyişlə)

Arayır çünki qaranlıqda işıq.
Saqiyə qədəhlərə şərab doldurur.

Xəyyam

Buyurun, seçmə şərab.

Məlikşah

Siz içiniz.

Xəyyam

Ya siz? Məlikşah

Avlaqda ikən içdik biz.

(Saqiyəyə)

Bir qədəh, varsa, limon şərbəti ver.

Xəyyam

(yalnız içərək)

Var olun!..

Məlikşah

Nuş ola! Bilsən nə qadar

Özlədim şairi Bağdadda ikən.

Xəyyam

Orda xoşdur yaşayış gerçəkdən.

Məlikşah

Səni sıqmazmı Nişabur, əcəba?
Səfər et, baq nə genişdir dünya... Çoq olur feyzi xəyal aləminə,
Gedəlim bizlə Hicazə, Yəmənə, Dəclə sahilləri bilsən nə gözəl,
Hələ məhtabı gözəldən də gözəl. Bir rəsədxanə yaparsın orada,
Sanırım hiç sözün olmaz burada.

XacəNizam

Sizi rədd etməz, əminim. Məlikşah

Nə tuhaf...
Görünür, müftidə yoqmuş insaf.
Söylüyor, hər şeyi atmış Xəyyam,
Olmuş ən sərxoş, uğursuz bir adam.

Xəyyam

Doğru, var içkiyə az-çoq meylim,
Söylənənlər kibi düşkün deyilim.
Çoq zaman özlədiyim neylə şərab
Fikri təbliğ için ahəngi-rübab.
Edərim əski xurafata hücum,
Yeni bir fəlsəfə izlər ruhum.
Xalqı gördükcə səfalətdə həmən
Içərək vaz keçərim kəndimdən.
Içərim həp sevərək, sevməyərək,
Uğramaz fikrimə keçmiş, gələcək.
Avutur könlümü ancaq Sevda,
Versə yalnız o verir ruha qida.
Musiqi... Sevda Xəyyama cavab olaraq bir parça oqur.

Sevda

“Bilməz yarının sirrini bir kimsə cihanda,
Baq zevqinə tale sana yar olduğu anda.
Məhtabə çıqıb könlünü şad eylə ki, bir gün
Özlər də qəmər bizləri, bulmaz şu məkanda”.

(Həsrətli baqışla yeni doğmuş ayı göstərir)

Məlikşah

Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение

Случайное стихотворение

Другие произведения автора

Стихи других поэтов