Семь красавиц, глава 36
Что такое маснави?
Маснави: длинная поэма, где каждый бейт рифмуется внутри себя; обычно эпос или повесть.
چون زمین از گلیم گرد آلودسایه گل بر آفتاب اندود
شه درین خشت خانهٔ خاکیخشت نمناک شد ز غمناکی
راه میجست بر مصالح کارتا ز گل چون برد درشتی خار
درجفای جهان نظاره کنانمصلحت را به عدل چاره کنان
چون ز کار وزیرش آمد یاددست از اندیشه بر شقیقه نهاد
تا سحر گه نخفت ازان خجلیدیده برهم نزد ز تنگ دلی
چون درین کوزه سفال سرشتچشمه آفتاب ریحان کشت
شه چو باران رسیده ریحانیکرد بر تشنگان گل افشانی
داد فرمان که تخت بار زنندبر در بارگاه دار زنند
عام را بار داد و خود بنشستخاصگان ایستاده تیغ به دست
سربلندان ملک را بنشاندعدل را ناقه بر بلندی راند
جمع کرد از خلایق انبوهیبرکشید از نظارگاه کوهی
آن جفا پیشه را که بود وزیرپای تا سر کشیده در زنجیر
زنده بر دار کرد و باک نبردتا چو دزدان به شرمساری مرد
گفت هرکه آنچنان سرافرازدروزگارش چنین سر اندازد
از خیانتگریست بدنامیوز بدی هست بد سرانجامی
ظالمی کانچنان نماید شورعادلانش چنین کنند به گور
تا نگویی که عدل بی یار استآسمان و زمین بدین کار است
هر که میخ و کدینه پیش نهادکنده بر دست و پای خویش نهاد
پس از این داوری نمای بزرگیاد کرد از سگ و شبانه و گرگ
و آن شبان را بخواند و شاهی دادنیکبختی و نیکخواهی داد
سختی از کار مملکت برداشتبر کسی زور دست کس نگذاشت
تا نه بس دیر از چنان تدبیرآهنش زر شد و پلاس حریر
لشگر و گنج شد بر او انبوهاین ز دریا گذشت و آن از کوه
چون به خاقان رسیده شد خبرشباز پس شد نداد درد سرش
کس فرستاد و عذر خواست بسیبر نزد بی رضای او نفسی
گفت کان کشتنی که شاهش کشتآفتی بود فتنه را هم پشت
سوی ما نامه کرد و ما را خواندفصلهایی به دلفریبی راند
تا بدان عشوههای طبع فریباز منِ سادهطبع برد شکیب
گفت کانْ پُر زر است و ره خالیکاین بخوانی، شتاب کن حالی!
شه ز مستی بدان نپردازدکهآبی از دست بر رخ اندازد
من کمر بستهام به دمسازیاز تو تیغ و ز من سراندازی
چون خبرهای شاه بشنیدمکارها بر خلاف آن دیدم
شه به هنگام آشتی و نبردکارهایی کند که شاید کرد
من همان سفتهگوش حلقهکشمبا خود از چین و با تو از حبشم
دخترم خود کنیز خانهٔ تستتاج من خاک آستانهٔ تست
وآنچه آن خائن خرابی خواهبه شکایت نبشته بود ز شاه
همه طومارها بههم در پیختداد تا پیک پیش خسرو ریخت
شه چو برخواند نامههای وزیرتیز شد چون قلم به دست دبیر
بر هلاکش سپاسداری کردکار ازان پس به استواری کرد
پیکر عدل چون به دیدهٔ شاهعبرت انگیخت از سپید و سیاه
شاه کرد از جمال منظر اوهفت پیکر فدای پیکر او
بیخ دیگر خیالها برکنددل درو بست و شد بدو خرسند
Tozlu kilimini yer qalxıb aldı,
Palçıq kölgəsini günəşə saldı.
Bu torpaq kürədə qəm yedi, Bəhram
Döndü yaş kərpicə; pozuldu tamam.
Tədbirlər aradı o canü dildən
Ki, seçib tikanı ayıra güldən.
Dünyanın zülmündən olunca agah
Ədalət yoluna qədəm qoydu şah.
Vəzirin felini edərkən xəyal,
Atdı kicgahına əlini dərhal.
Bürüdü sübhədək xəcalət onu,
Yatmağa qoymadı bu halət onu.
Günəşin çeşməsi saxsı güldanda
Reyhanlar yetirib açan zamanda,
Bəhram yağış görmüş təzə reyhana
Dönərək, dürr səpdi qəlbi yanana.
Fərman verdi: - Taxtım qurulsun gərək,
Yerə dar ağacı vurulsun gərək.
İzn alıb, axdı el barigah sarı,
Durdu əldə qılınc xas adamları.
Oturdu ölkənin məşhur ərləri,
Sürüldü yoxuşa ədalət nəri.
camaat yığıldı, coşdu yığıncaq,
Gələnlər yaratdı əzəmətli dağ.
Vəzir ki, zülmündə ölkədə təkdi,
Gör onu şah necə zəncirə çəkdi.
Diriykən asıldı dardan o alçaq,
Öldü xəcalətdən oğrular sayaq.
Şah dedi: - Kim qalxsa bu cür göylərə,
Ruzgar yıxar onu bu minval yerə.
Xəyanətkar olar ellər bədnamı,
Pislərin pislikdir hər sərəncamı.
Zülm eyləyib əgər şur qaldırsa, bil,
Göndərər məzara onu hər adil.
Sanma ki, dayağı yox ədalətin,
Yer, göy qulluğunda durmuşdur mətin.
Kim salsa dünyada zülüm bağını
Deməli bağlar öz əl-ayağını.
Bəhram ədalətdə aldı yaxşı ad,
Etdi qurdla iti, çobanı tez yad.
Dəvətlə taxtü-tac verdi çobana,
Səadət, asayiş bəxş etdi ona.
Götürdü ölkədən bütün əngəli,
Kökündən qopardı zoru öz əli.
İşlətdi bu sayaq tədbirlər, demək,
Dəmiri zər oldu, palazı ipək.
Dənizləri keçən, dağları aşan
Qoşun, xəznə yığdı adil hökmüran.
Xaqan eşidincə belə xəbəri,
Çəkib ordusunu qayıtdı geri.
Bəhramdan iznsiz nəfəs almadı,
Üzr diləməkdən geri qalmadı:
"Vəzirin ulduzu yerində axdı,
Çünki o, fitnəyə möhkəm dayaqdı.
Məktublar göndərib çağırdı bizi,
Tutdu yağlı sözə ürəyimizi.
O, hiylə işlətdi, anlamadım mən,
Səbrü qərarımı aldı əlimdən.
- Yol xalidir - dedi, - qızıl isə bol,
Zər istəyirsənsə, dayanma, tez ol.
Keyflidir şahımız, yoxdur onda hal,
Üzünə səpməyə su, tapmaz macal.
Hazıram, durma, gəl, tərəddüdü at,
Mən başlar kəsərəm, sən qılınc uzat.
Şahın işlərindən tutdum xəbər mən,
Gördüm doğru deyil vəzir söyləyən.
Asayiş zamanı, vuruş vaxtı şah
Çatır muradına istəsə hərgah.
Halqa gəzdirənəm, - dedim mən yenə,
Özümə çinliyəm, həbəşəm sənə.
Qızım kənizindir, nə qədər sağdır,
Tacım kandarında quru torpaqdır".
Nə qədər işlədib vəzir xəyanət,
Bəhramdan yazmışdı gizli şikayət.
Yığıb hamısını verdi elçiyə,
Apar Bəhram şaha tez yetir deyə.
Gələn məktublardan olunca agah,
Katib qələmitək itiləşdi şah.
Dedi: - Öldürüldü, olsun şükürlər!
Sonra işlərini tutdu mötəbər.
Ədlin heykəlini Bəhram ki gördü,
Ağdan və qaradan ibrət götürdü.
Padşah ədaləti süzəndən bəri
Qurban verdi ona yeddi peykəri.
Başqa xəyalları qazdı kökündən,
Verdi ədalətə könül, oldu şən.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/nizami-yeddi-gozel-36
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
Стихи других поэтов · Хвалебные
که از کَیدش نشاید بود ایمن
سرخگل بشکفت وزو شد باغ و بستان بابَهاخلد بگشاده است گویی سوی بستان بابها
Nə qələm indiMən olmuşam dərdü qəmin barkəşi,Qəmdən tikdirmişəm nə qalam indi.
Misli yoxdur təkliyinSən Məhəmmədsən, Əminsən, haqqa yoxmuş şəkliyin,Haqq ilə yüksəldiyiyinçün, enmədi yüksəkliyin.