Страница 1 из 2

İkinci şəkil

Təhmas bəyin həyəti. Strajnik gəlib otaqdan Təhmas bəyi səsləyir.

Strajnik

Təhmas bəy, a Təhmas bəy!

Təhmas bəy

Nə olub, ay lovxəbər!

Strajnik

Bədbəxtlik üz veribdir.

Təhmas bəy

Tez ol, danış müxtəsər!

Strajnik

Nəbi...

Təhmas bəy

Yenə də Nəbi? Əcəb qalmışıq aciz.

Strajnik

Əsgəran dərəsində soyub poçtu tər-təmiz,
Pullarısa paylayıb lüt, yoxsul kəndlilərə.

Təhmas bəy

Ayıq olun, demişəm, sizə azı min kərə.

Strajnik

Onu gözdən itirdik biz, əlli igid atlı,
Bilmədik göyə çıxdı, yoxsa ki, yerə batdı.

Təhmas bəy

İtil, rədd ol!..
Ağalar, yox, buna dözmək olmaz.
Ürəyimi qurd kimi gəmirib yeyir qisas.
Qorxudan neçə aydır, rahat yata bilmirik,
Nəbini axtarırıq, lakin tuta bilmirik.
Belə getsə üzümüz əsla gülməyəcəkdir.
Papaqdır başımızda, deyin, yoxsa ləçəkdir?!
Nəbinin dəstəsinə qoşulan lüt kəndlilər
Kökümüzü kəsərlər fürsət tapsalar əgər.

Səlim bəy

Gündüz-günortaçağı, buna mat qalmışam mən
Otuz at qaçırıblar bəyliyin töyləsindən.

Təhmas bəy

Qorxun, aparmasınlar arvad, uşağınızı,
Ələ keçirməsinlər bütün torpağınızı.
Bəylər, qulaq asınız, sözüm acı olsa da,
Haramdır qeyrətsizə yaşamaq bu dünyada!
Hanı vurhavurumuz, hanı gəlhagəlimiz,
Hanı görən gözümüz, hanı vuran əlimiz?!

Səlim bəy

İsti-soyuqçun deyil başımdakı bu papaq,
Nəslimizin baxtına qılıncım yol açacaq.
Hər kim olursa olsun, aman vermərəm yada,
Mən ölümə adınla sözsüz gedərəm, ata!

Təhmas bəy

Atana oxşamısan, Səlim, gəl öpüm səni,
Yaxşı başa düşmüsən oğulluq vəzifəni.

Mahmud bəy və Koxa Məmməd kefli halda gəlirlər.

Koxa

Təhmas bəy, xoş görmüşük, salam bütün bəylərə!

Təhmas bəy

Gör nə kökə düşmüsən.

Koxa

İçməmişik boş yerə.

Təhmas bəy (İstehza ilə)

Çək başına yorğanı, sübhə qədər xorulda,
Sonra hüzurumuzda yağmasan da, gurulda.

Koxa

Vallah, biz nə yatırıq, nə də xoruldayırıq,
Mən, Mahmud bəy, bu saat gur-gur guruldayırıq.
Bir kələk qurmuşuq ki, gələcək bizdən xoşun,
Məsəl var, bata bilməz bir nəfərə bir qoşun.

Təhmas bəy

Hardan gəlirsiniz?

Koxa

Kefdən, damağdan.

Təhmas bəy

Bu haqda deyirdim elə bayaqdan,
Siz nə haydasınız, aləm nə hayda.

Koxa

Bizim tədbirimiz verməsə fayda
Vur, öldür məni də, Mahmud bəyi də.

Mahmud bəy (Təhmas bəyə nə isə pıçıldayır.)

Lap sən deyən oldu.

Təhmas bəy

Bayaqdan de də...

Mahmud bəy

Boyun qaçırırdı əvvəlcə yaman.
Sonra tutub onun boş damarından
Yağlı vədələrlə gətirdik yola,
Deyin, kim satılmaz pula, qızıla?!
Sənin sözlərinə qol qoyur tamam.

Təhmas bəy

Afərin, afərin, bax, buna varam.

Koxa

İndi bildiniz ki, koxalıq nədir?

Təhmas bəy

Tez ol, qurd Kərimi yanıma gətir.

Koxa

Göz üstə.

Təhmas bəy

Bəylər, içəri keçin, məni gözləyin bir az,
Vacib bir iş var, onu təxirə salmaq olmaz.
Mahmud bəy, deyəsən işlər düzəlir.
Bir söz, bu hiyləniz xoşuma gəlir.

Koxa Qurd Kərimi gətirir.

Təhmas bəy

A gədə, yaxın gəl, yaxşı qulaq as.

Koxa

Mərhəmət kanidir ağamız Təhmas.

Təhmas bəy

Günahın böyükdür, bilirsən özün,
Bu gündən azadsan, buna nə sözün?!

Qurd Kərim (Təhmas bəyin ayaqlarına qapanır.)

Sizin qulunuzam ölənə kimi.

Təhmas bəy

Mahmud bəy fikrimi sənə deyibmi?

Qurd Kərim

Bəli, deyib, deyib...

Təhmas bəy

Bilirsən, demək,
İnan, baş tutarsa bu böyük kələk
Bəylərin yanında ucalar başın.
Tərəddüd etməkdən büsbütün daşın!

Qurd Kərim

Hərdən düşünəndə əsirəm zağ-zağ.

Təhmas bəy

İgid də qorxarmı?

Mahmud bəy

Ağgözə bir bax.
Fürsət tapan kimi verməzsən aman,
Sabahın parlaqdır, sözümə inan.
(Ona tapança verir.)

Təhmas bəy (Ona pul verir.)

Arxanda bəylər var, qorxma heç nədən.

Qurd Kərim

Dedim ki, ömürlük qulunuzam mən.

Mahmud bəy

Durma, get!

Qurd Kərim

Baş üstə!
(Gedir.)

Təhmas bəy (Mahmud bəyə)

Afərin, yaşa!..

Koxa

Bəs mən yaşamayım?

Təhmas bəy

Sən də min yaşa!
Ağalar, bu tədbir baş tutsa əgər,
Başımız ucalıb göylərə dəyər.
Açılar gül kimi bəylərin baxtı,
Sarsılmaz kökündən padşahın taxtı.

Pərdə

Üçüncü şəkil

Qayalıqdır. Uzaqdan tütək və oxumaq səsi gəlir. Bir azdan sürünə-sürünə bir bələdçi səhnədə görünür. Fit verib yoldaşlarını səsləyir. Koxa, Qurd Kərim və bir neçə strajnik gəlir.

Cəlil

Onlar bu ətrafda olsunlar gərək...

Koxa

Gəlin işimizi vaxtında görək.

Qurd Kərimi ağaca sarıyırlar.

Qurd Kərim

Gərək qurmayaydıq bu tələni biz,
Olubdur qorxudan tüklərim biz-biz.

Koxa (Qurd Kərimi vurur.)

Bağır, bağırtından titrəsin dağlar!
Eşidib səsinə gəlsin qaçaqlar.

Onu yalandan vururlar.

Görürəm, döşünə yatmayır şallaq,
Kimi axtarırdın meşədə, alçaq?!

Qurd Kərim

Nəbini, Nəbini, qoçaq Nəbini,
Bəylərin gözünə bıçaq Nəbini.

Vururlar və qaçırlar.

Cəlili qaçaqlar vurur. Koxanı tuturlar.

Nəbi (Gəlir.)

Dayanın, bu nədir, kimdir döyülən?
Niyə dinmirsiniz? Sizinləyəm mən!

Koxa (Titrəyir.)

Buyruq qullarıyıq, yox, təqsir bizdə,
Bizə döy dedilər, döyürük biz də.

Nəbi

Kim dedi? Cavab ver!

Koxa

Səlim bəy.

Nəbi

Aha...

Koxa

Belədir, and olsun o bir Allah.

Nəbi

Kəs səsini!
(Kərimə)
Qardaş, nəçisən, kimsən?

Qurd Kərim

Zindandan qaçmışam bu dağlara mən.
İzimə düşərək tutdular məni,
Getdi ağrılarım görüncə səni.
Pənah gətirmişəm adına, Nəbi!
Yetiş mən yazığın dadına, Nəbi!

Nəbi

Bir dayan, mən səni tanıdım, qoçaq,
Sən də çox yemisən bəylərdən şallaq.

Qurd Kərim

Qoydu ürəyimdə kamımı fələk,
Ömür xırmanımı sovurdu külək.

Nəbi

Tək əldən səs çıxmaz, yadında saxla.
(Koxanı göstərir.)
Onu öz əlinlə ağaca bağla!

Koxa

Sən nə danışırsan, qurbanın olum...

Nəbi

Bağlayın!

Koxa

Hər yandan bağlandı yolum.

Onu ağaca bağlayırar.

Qurd Kərim

İndi çək cəzanı!

Koxa

Günahım nədir?

Vəli

Sıpanın belinə gəlməyir kəndir.

Mehdi

Vurun, qardaşlarım, ölüncə vurun!

Koxa

Vay öldüm, yazığam, vurmayın...

Mehdi

Vurun!..

Nəbi

Açın, kifayətdir, itilib getsin.

Koxa

Allah ömrünüzü çox uzun etsin...

Nəbi

Mən mərdlik naminə buraxdım səni.

Koxa

Özünə borclu bil qəbrəcən məni.

Nəbi

Koxa, Səlim bəyə sən çatdır bunu:
Xalqın intiqamı gözləyir onu.

Koxa

Baş üstə, deyərəm... Daha nə deyim?

Mehdi (Zarafatla)

Ağrısını alım, gözünü yeyim.

Gülüş, Koxa gedir.

Vəli

Adam da düşməni buraxar əldən?

Qəhrəman

Nəbinin işinə məəttələm mən.

Mehdi

Haqlısan a Vəli, o haramzadə
Bir gün görərsən ki, dönüb cəllada,
Əlində qılıncı vurur boynunu.

Qəhrəman

Mehdi qardaşımız düz deyir bunu.

Bu halda qaçaqlar tacirləri və başqa yoldan ötənləri gətirirlər.

Tapdıq

Budur, bu tacirlər, bu da malları.

Vəli

Tacirin çox olur dövləti, varı.

Mehdi

Mən yanılmıramsa bunlardır ki, var
Aclıq törədənlər, ölüm yayanlar.

(Tacirlərə)

Qoyub başınızı qızılın üstə,
Kağız pulun üstə, ağ pulun üstə
Kefə baxırsınız eldən xəbərsiz,
İndicə hesabı çürüdərik biz.

Nəbi (Görünür)

“Hörmətli” qonaqlar, xoş gördük sizi,
Qorxmayın, sıxmayın ürəyinizi,
Silahınız varsa tez atın yerə!..

Xəlil

And olsun Allaha və peyğəmbərə,
Silahımız yoxdur.

Onları axtarırlar.

Mehdi

Yalan deyirsən.

(Onun cibindən tapança çıxarır.)

Xəlil

Məndən peşkəş götür şoqəribi sən.

Vəli

Niyə titrəyirsən, a tacirbaşı?

Xəlil

Əzəldən sevmərəm dava-dalaşı.
Mallar sizin olsun, bizə dəyməyin!

Vəli

Onsuz da bizimdir, zəhmət çəkməyin.

Mehdi (Tacirə)

Sənin öz cibindən varmı xəbərin?

(Onun sinəsini yoxlayır.)

Mən səhv etmirəmsə qızıldır dərin.

(Qızıl torbasını çıxarır.)

Xəlil

Onlara dəyməyin, çatlayar bağrım.
Allah, nə pis oldu mənim axırım?

Mehdi

Kəndlilər çılpaqdır, acdır...

Xəlil

Bizə nə?

Mehdi

Vicdansızın biri, dilin var yenə?
Qurd kimi daraşıb hər bədənə siz
Qanını soraraq kökəlirsiniz.

Xəlil

Mən yaxşı adamam, oğlum, qulaq as.

Mehdi

Cidanı çuvalda gizlətmək olmaz.

Xəlil

Barı, öldürməyin.

Vəli

Bəsdir, az ula!

Nəbi

Bunları salamat ötürün yola.

Xəlil

Çıxmaz bu yaxşılıq yadımdan, Nəbi,
Görüm var olasan, qəhrəman Nəbi!

Tacirləri ötürürlər. Uzaqdan bayatı səsi gəlir.

Səs

Əzizim, neylim sənə,
Düşübdür meylim sənə,
Mən dönsəm könül dönməz,
Sən dönsən, neylim sənə.

Bir dəstə kəndli gəlir.

Səfər

Xoş gördük, ay Nəbi.

Nəbi

Salam, əmi can,
Siz niyə gəldiniz?

Səfər

Bilərsən, dayan...

Nəbi

Tez ol, danış görək.

Səfər

Qurbanın olum,
Belə güzərandan yaxşıdır ölüm.

Nəbi

Kəndimizdə nə var?

Səfər

Hər evdə matəm,
Deməklə qurtarmaz, doludur sinəm.
Nəbi, bundan apar sən hesabını
Aclığın daş əli döyüb qapını.
Qıyır körpələrə, gözəl canlara,
Bağrım dərd əlindən yaradır, yara!..
Ellərin qanına susayıb bəylər,
Məgər bu işləri görməyir göylər?

Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение

Случайное стихотворение

Другие произведения автора

Стихи других поэтов