Qürubə qarşı
Yanar ruhum dəmadəm, ruhi-məcruhum yanar, sızlar,Bütün aləm dəyişmiş sanki, həp qəsvətnüma, məhzun...Bütün ətrafı sarmış bir məlal; ağlar, cihan ağlar;Könül məhzun, hava məhzun, günəş məhzun, səmaməhzun...Günəş, dilbər günəş sıyrılsa yalnız sisliçarşafdan,Olur zənnimcə hər kəs, hər könül bir an için xəndan.
Günəş - əngin, nihayətsiz fəzanın nazlı sultanı,Niçin? Bilməm niçin çıqmaz o xəlvətgahi-ismətdən?Niçin afaqı sarmaz şöleyi-hüsni-zərəfşanı?Niçin mərhum edər hissü xəyalı feyzi-söhbətdən?“Niçin? Bilməm niçin!?” derkən, aman, ya rəb, nələrduydum!?Bulutlar sıyrılıb nagah müdhiş bir xəbər duydum:
Günəş, heyhat!.. O, qəhrindən qızarmış qanlı birsimaKi, hər bir nəzreyi-xunini bir dəhşət bəyan eylər.Əvət, hər nəzrəsindən bəlli bin əsrar, bin məna;Qopan hərbü vəğadan sanki yüz bin macəra söylər,Dəmadəm fışqıran atəşli, zəhragin dumanlardan,O gülgün çöhrə guya sarsılır, məhcub olur hər an.Əvət, dalğın günəş, tutqun günəş haqsız deyil, ziraBütün yirminci əsrin müstəid evladı həp zalim...Əyilməzkən mələk insanə, olmuş aqibət şeytan,Nədən şeytanə əbd olsun bu gün ali-nijad insan!?
Cihan bir qətlgah olmuş, aman yoq zülmü vəhşətdən,Bu insan məzbəhindən kimsə çıqmaz, kimsə qurtulmaz.Bütün tarixi həp gözdən keçir ta bədi xilqətdən,Əvət, bir böylə hüznavar, ələmpərvər bahar olmaz.Könüllər qan, çiçəklər qan, bütün çöllər, çəmənlərqan,Dənizlər qan, bulutlar qan, hava qan, iştə hər yerqan...
Böyük başlar dumanlanmış da, atəş püskürür hər an,Qılıclar, süngülər, toplar, tüfənglər gürləyib parlar.Nə istər bir-birindən anlaşılmaz sayğısız insan!?Olur məmurələr viran, qopar atəşli tufanlar.Fəqət bunlar, bu vəhşətlər, bu dəhşətlər niçin bilməm?Əcəb, xalimi insafü mürüvvətdən bütün aləm!?Bu qəsvətlər niçin bilməm? “Niçin? Ya rəb, niçin? derkən,Qopub bir seyhə, müdhiş bir səda, bir nəreyi hey-hey!Həmən sarsıldı ruhum, tüklərim ürpərdi dəhşətdən;Dəmadəm yıldırım, şimşək çaqar, patlardı peydərpey,Bu qızğın seyhə guya gürləyib söylərdi: - Ey qafil!Fəlakətsiz səadət, qayğısız rahət deyil qabil.
Əmin ol, nerdə dirlik varsa, mütləq orda qavğa var;Bu bir qanuni-hikmət, sirri-xilqətdir ki, məhv olmaz.Basıb-kəsmək, yaqıb-yıqmaq azalmaz, daima artar;Bu bir baziçeyi-qüdrət ki, bundan kimsə qurtulmaz.Çalış həp qalib ol, mərd ol! Bu aydın bir həqiqətdir:“Cihan bir nazənin dilğər ki, yalnız mərdə qismətdir...”
Горит, как прежде, душа, больное сердце поет,Природа и та грустит, везде глухая печаль.И плачет, преображен унынием, небосвод,Души немая тоска пронзила мутную даль,Но если солнца лучи прорежут грязный туман, —Быть может, буду и я вселенской радостью пьян!Владеет солнце-султан просторами без конца,Оно, не знаю зачем, закрыло пологом лик.Зачем не греет оно нагие наши сердца?Зачем живительный луч сквозь космос к нам не проник?«Зачем, не знаю зачем?» — спешу я вопрос задать...Сгустились тучи, и вот — глухая пропасть опять!Творец! В светиле твоем — кровавый, бешеный бред,Лучами, полными зла, жестокий демон грозит,Скрывает тысячи тайн багрово-искристый свет,В нем след извечной войны, в нем боль несмытых обид]Оно — свидетель огней, несущих гибель для нас,Улыбка его мрачней и злее от часу час.Угрюмо солнце — но в том высокая правота:Над веком двадцатым бьет предвечной злобы крыло.Устало сердце — но в нем жестокая правота:Покорны веку-отцу, творят ученые зло.Стал ангел людям врагом и принял лик сатаны!Зачем же пред ним и мы сгибать колени должны?Мир бойней стал для людей, кругом бушует война,Никто не может считать себя свободным от бед.Скажи: в какие года цвела без крови весна?В любой из эпох земли найди правдивый ответ!В крови сердца и цветы; леса, долины, поля,Моря и рой облаков... Лишь кровью дышит земля.Глаза у наших царей застлал кровавый туман,Чего же ищут они в безумной злобе своей?Вой пушек и блеск штыков, немолчно бьет барабан,Чертоги в воздух летят в завесе алых огней...Ужели нет ни любви, ни жалости... Не пойму!К чему весь этот кошмар, вся дикость эта к чему?Я спрашиваю «зачем?», но мощно льется вокругВолна стенаний и вопль — войны чудовищный шум.Подъемлет волосы вверх проникший в душу испуг,И молний бешеный блеск слепит встревоженный ум.Но грохот мне говорит, мне шепчет багровый свет:«Покоя нет без забот и счастья без горя нет».Уверься: в жизни раздор — природы вечный закон,Конца не видно ему, начала не видно в нем.Спасенья нет от судьбы, для смерти нету препон,А век побед и смертей сулит нам новый подъем.Но сам ты крови не лей! Ты должен зло одолеть.Наш мир прекрасен, но им лишь добрый вправе владеть.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/cavid-qurube-qarsi
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir