Simurğ quşu

Xalq əfsanəsi*– Anacığım, bax o uca, sarp dağa,

Abdulla Şaiq19144 dəq
Marş

Türk ədəmi-mərkəziyyət firqəsi “Müsavat”a ithaf*Birləşəlim, türk oğlu, bu yol millət yoludur,

Abdulla Şaiq19181 dəq
Başlanğıc

Siz ey keçən aylar-illər, uzaqlaşan zamanlar,Gənc ömrümün istəyilə qucaqlaşan zamanlar,

Abdulla Şaiq19371 dəq
Ana

Ana, ana – bu kəlməcik hər körpənin ən ilkinÖyrəndiyi bir kəlmədir, əmdiyi süddən şirin.

Abdulla Şaiq19451 dəq
Ata öyüdü

Ey oğul, böyüdün kamala çatdın;Çalışdın, səyinlə bu hala çatdın.

Abdulla Şaiq19453 dəq
Yetim

Soyuq gecə, səs edirdi boran çox hiddət ilə,Bayırda bir uşaq ağlardı dərd, möhnət ilə.

Abdulla Şaiq19081 dəq
Turağay

Turağayam, turağay,Quşlarda yox mənə tay.

Abdulla Şaiq19281 dəq
At

Qara yallı atım, qaç!Üstü xallı atım, qaç!

Abdulla Şaiq19281 dəq
Vətən

Sən ey gözəl vətənim,Yurdum, yuvamsan mənim,

Abdulla Şaiq19441 dəq
Cümənin qəzəbi

Bir neçə il idi ki, quraqlıq keçdiyindən ayrımların əkin-biçini əmələ gəlmirdi. Quraqlıq bir dərəcədə idi ki, baharın orta ayında otlar saralıb, quruyurdu, çiçəklər solurdu, ağacların yarpaqları tökülüb, çılpaq qalırdı; dərə, təpə, çöl, çayır payız vaxtı kimi qəmgin və çılpaq bir halda görünürdü. Mal, heyvanın otlaması üçün nə ot və nə saman tapılırdı. Yazıq heyvanlar acından qırılıb, tələf olurdu. Get-gedə kəndi kasıblıq və bədbəxtlik bürüyürdü...Bir gün kəndin ağsaqqalları yığışıb, məsləhət elədilər ki, “allah nə üçün bizə qəzəb eləyir və göydən yağış yağmayır?”

Abdulla Şaiq19123 dəq
Dəvə və siçan

Bir dəvə qatarından ayrılıb çöldə tək qalmışdı, iştaha ilə qanqal yeyirdi. Bu aralıq bir siçan yuvasından çıxmaq istərkən dəvəni gördü. Əvvəlcə qorxub çəkildi. Sonra bir müddət durub o zorba heyvana heyrətlə tamaşa etdi. Bir az ürəklənib yaxın gəldi, dəvənin boynuna bağlanmış kəndirlə oynamağa başladı. Sonra kəndiri tutub çəkdi. Dəvə yerindən hərəkət etdi. Dəvə hərəkət etdikcə siçan ipi dartıb çəkdi. Siçan getdikcə dəvə də itaət edib onun ardınca gedirdi. Siçan özözünə lovğalandı: “Sən bu siçan bəydə hünərə və igidliyə bax, bu zorbalıqda heyvanı çəkib aparıram”. Dəvə eşidib dinməli.Onlar gəlib bir çaya çatdılar. Siçan dayandı, bir çaya baxdı, bir də dəvəyə. Dəvə dedi:

Abdulla Şaiq1 dəq
Baş üstə

Tədris hissəsi müdiri Həsən müəllim öz kabinəsində oturub, dərs cədvəlini hazırlayırdı. Axşam qaranlığı çökmək üzrə idi. O gün səhərdən göy üzünü bürüməyə başlayan qara buludlar havanı bir qədər də tez qaraltmışdı. Həsən müəllimin zəif və gözlüklü gözləri işləməyə müsaidə etmədiyindən yazı masası üstündəki elektrik çırağından istifadə etmək istədi. İşlə ciddi məşğul olduğu halda qabağındakı lampanın düyməsini basdı, ancaq işıq yanmadı. Masa üstündəki çırağın lampası götürülmüşdü. Həsən müəllim əsəbiləşdi, tələsik zəngi basdı, gələn olmadı. Zəngi bir neçə dəfə basdıqdan sonra orta boylu, arıq vücudlu bir kişi qapını açıb içəri girdi. İtaətkar bir vəziyyət aldıqdan sonra qısa, sıx kirpikli kiçik gözlərini ona dikərək:– Nə buyurursunuz? – dedi.

Abdulla Şaiq19465 dəq
III

Bu gün Xasay evə yenə çox şən dönmüşdü. Üzü gülür, qəlbi gülürdü. İçəri girincə zalım bir təsadüf onun sevincini bir anda söndürdü. Balakişi və Badam evdə yox idi. Bacısı Zinyət qapı ağzında durub ağlayırdı. Xasay Zinyətə yaxınlaşıb soruşdu:– Nə var, niyə ağlayırsan?

Abdulla Şaiq19352 dəq
Gənclərə

Qızıl əsrin övladı, sən əsrlər aşaraq,Eniş-yoxuş yollarda sellər kimi coşaraq,

Abdulla Şaiq19291 dəq
Üç lövhə

ISıtmalı təbiət inlərdi yorğun,

Abdulla Şaiq19292 dəq
Xalq düşməninə

Dayan, dayan, cahil memar, bina, otaq əyridir,Çünki o əl, o göz, qulaq, o baş, ayaq əyridir.

Abdulla Şaiq19372 dəq
Düzüb tərsa, o xalın həlqeyi-zülfi-çəlipayə

Düzüb tərsa, o xalın həlqeyi-zülfi-çəlipayə,Gətirdin aşiqi-dilxəstəni fəryadü qovğayə.

Abdulla ŞaiqQəzəl19041 dəq
Arı

Arıyam, zəhmətkeşəm,Bal, mum çəkməkdir peşəm.

Abdulla Şaiq19281 dəq
İt

Haf, haf, haf!..Bax, mən belə hürürəm.

Abdulla Şaiq19281 dəq
Sultan Səncər və qarı

Mövzusu Nizami Gəncəvinin “Sirlər xəzinəsi”poemasından alınmışdır

Abdulla Şaiq19475 dəq
Dəvə, tülkü və qurd

Bir kəndli dəvəni o qədər işlətmişdi ki, bir dəri, bir sümük qalmışdı. Dəvənin işləməyə artıq taqəti yox idi. Ona görə də kəndli dəvəni səhrada buraxıb getdi. Dəvədə nə tərpənməyə, nə də yeməyə hal var idi. Dəvəni bu vəziyyətdə görən tülkü ona yaxınlaşdı:– Dəvə baba, bu səhrada tək başına nə edirsən? Nə üçün bu qədər zəifləmisən?

Abdulla Şaiq2 dəq
Birinci pərdə

Əhvalat padşahın sarayında vaqe olur.*Xidmətçi**. Şahzadə xanımın əhvalı necədir?

Abdulla Şaiq19134 dəq
II

Axşam olmuş, işıqlar yanmışdı. Əlaçı tələbələrin ata-anaları və çağırılmış başqa qonaqlar məktəbin şüşəbəndində qaynaşırdı. Bu əmək və təhsil bayramında hamı şən və bəxtiyar görünürdü. Sinif rəhbəri Kamil müəllim keçərkən Xasayı görüncə ona yaxınlaşdı. Balakişi və Badamla görüşdü, Xasayın başını əli ilə oxşayaraq:– Sinfin nəhəngləri içində birincidir – dedi.

Abdulla Şaiq19351 dəq
VIII

Xasay gecə-gündüz küçələri ölçürdü. O indi Rəcəbin əlaltısı olmuşdu. Qələbəlik yerlərə soxulur, onun-bunun cibinə girirdi. Çox vaxt pivə satılan budkaların qarşısında əlində bir torba bişmiş noxud adamların içinə soxulur və paltarın üstündən cibləri axtarırdı. Birinin cibində pul olduğunu görüncə Rəcəbə göz-qaşla anladır, Rəcəb bir bəhanə ilə ona yanaşır, qolunu yuxarı qaldırıb o adamın şapkasını qolu ilə bərk aşağı basırdı. O adam Rəcəbin qolunun altından çıxmağa və şapkasını düzəltməyə çalışırkən Xasay fürsətdən istifadə edib tez onun cibinə girirdi. Xasay hər zaman müvəffəq ola bilmirdi. Çox vaxt adamlar xəbər tutur, onu döyür, söyürdülər. Bu acıların hamısını duyduğu halda, o yenə də bu çirkin işdən əl çəkmək istəmirdi.Rəcəbin Xasaydan əvvəl Həsən adlı bir əlaltısı da var idi. Həsən ağır və tənbəl bir uşaq idi. Oxumaq və işləməkdən qaçırdı. Ona görə də Rəcəblə yoldaş olmuşdu. Xasaydan sonra Rəcəbin ona bir o qədər ehtiyacı yox idi. Bununla belə çox vaxt hər ikisini yanına salıb ova çıxırdı.

Abdulla Şaiq19354 dəq
Yad et!

Vəqta ki gülər bahari-amal,Hər yerdə yaşıllanır çəmənlər.

Abdulla Şaiq19081 dəq
Vərəmli həyat

Əsir doğuldum, əsir getdim, ah, gənc ikən.Vərəm ciyərlərimi dəldi, ömrümü biçdi.

Abdulla Şaiq19091 dəq
Bir mələkə

“Molla Nəsrəddin” məcmuəsinə*Mahtablı gecə... Kənari-dərya,

Abdulla Şaiq19101 dəq
Əsrimizə xitab

Bilməm bu qanlı səhnənə, ey əsri-məymənətİzhari-nifrət etməli, yainki təhniyət?

Abdulla Şaiq19151 dəq
Sənət nəğməsi

Əl işi məktəbində çalışan qızlara*Əl işi çox gözəl, incə sənətdir,

Abdulla Şaiq19261 dəq
Əməkçi qadınlara

Qadın, ey böyük insan, parla yüksək adınla!Bizim yeni quruluş yüksələcək qadınla!

Abdulla Şaiq19261 dəq