Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Səyyad olub ov bərəsin keçəndə,Yaxşı yerdə yaxşı gözlə, yaxşı yat.
Çarə kimdür ələmi biçarə olmuş könlümüÇarə kimdür ələmi biçarə olmuş könlümü,Qandadur bir cəm edən sədparə olmuş könlümü.
Nizamiyə borcumuzAzərbaycanın bu böyük oğluna can və ürəkdən bağlanmaq, ona aid maddi və mənəvi xatirələri Vətən və milləti birləşdirən bir müqəddəsat kimi mənimsəmək, əsərlərini diqqət və ehtiram ilə öyrənmək, yaratdığı ədəbi tablo və timsalları müasir sənətin texnikası vasitəsi ilə yenidən canlandırmaq, möcüzəli sənətindəki bütün incəliklərin zövqünə varmaq, yüksək ruhundakı böyüklük və dərinliyin həqiqi ölçülərini bilməyə çalışmaq, varlığın sirlərini araşdıran hikmət və fəlsəfəsini qavramaq, bir sözlə: öz zamanında anlaşılmadığından şikayət etdiyi “türkcə”sini anlamaq – budur vətənpərvər Azərbaycan ziyalılarının və xalqını sevən bütün türklərin vəzifəsi.Bu vəzifədən üzərimizə düşən hissəsini öz bacarığımız daxilində hazırladığımız və müharibə vaxtının yaratdığı çətinliklər məxəz və qaynaqların hamısını əldə edib nəzərdən keçirə bilmədiyimiz nəticəsində istədiyimiz kamillik və dolğunluğa nail olmayıb bizi qane edə bilməyən bu səhifələrin Nizaminin yubileyinə hədiyyə edilməsindən başlıca məqsəd türk dilli gənc nəsildə Azərbaycanın bu böyük şairinə qarşı bir maraq oyatmaqdan ibarətdir.
Ağahüseyn "Arif" təxəllüsMəhəmməd ağa Müctəhidzadə[nin] "Riyazül-aşiqin" ünvanı ilə tərtib etdiyi "Təzkirətüş-şüəra"sında verdiyi məlumata görə, Arif Molla Pənah dövrünün şüərasındandır.Nişatın və Ağaməsih Şirvaninin müasiri imiş. Əsli və nəsəbi İrana mütəəlliqdir. Təvəllüd edib Təbrizdə, sonraları Qafqaziya torpağına hicrət edib və Şuşa şəhərini məhəlli-iqamət etmişdir. Çox arif, danişmənd və bəzi elmlərə dara bir şəxs imiş. Təbii şeriyyəsi dəxi var imiş.
Qəzəl: Qaçan ol sərvi-səhi nazilə rəftar eylərQaçan ol sərvi-səhi nazilə rəftar eylər,Gövhəri-əşki gözüm payinə isar eylər
Sənsiz, ey gül, könlümün bir dəm qəran yoxdu, yoxSənsiz, ey gül, könlümün bir dəm qəran yoxdu, yox!Səndən özgə neyləsin, bir qəmküsan yoxdu, yox!
VIII fəsil, 4Qar ara vermişdi. Göyün üzündə gün işıldayırdı. Amma hava sazaq idi. Dünəndən kişilərinə çörək gətirən arvadlar evlərinə getməmişdilər. Onlar qonşu həyətlərdə, damların böyründə, çəpərlərin dibində büzüşüb oturmuşdular. Ümid edirdilər ki, böyüklərin ürəyinə insaf gələcək və kişilərin yemək üçün evlərdən gətirilən şeyləri qəbul edəcəklər. Damların üstü, çəpərlərin dibi, kənd yolları, evlər qarın altında qalmışdı. Başqa vaxt olsaydı, kənd adamları damların üstünü, həyət-bacaları qardan təmizləyər, mal-qaranı həyətə çıxardar, sonra da kürəyi götürüb yollarda cığır açardılar. Bacalarından tüstü qalxan evlərin belindəki qarı təmizləməyin ayrı ləzzəti var idi. Uşaqlar da, elə böyüklər də bundan ayrı zövq alardılar. Amma indi həyətlərdə nə malqara görünür, nə də qar təmizləyirdilər.Məsciddəki camaat soyuqdan titrəşirdi. Biryandan qar-şaxta, bir yandan da aclıq onları əldən salmışdı. Soyuqdan donmamaq üçün ayaqlarını yerə döyür, kürək-kürəyə verib bir təhər qızışırdılar, Qar adamın gözünü qamaşdırırdı.
Qəzəl 4350Bir qəlbi ovlamaqçün, gülüm, tədbir nə lazım?Bu sadə işdən ötrü daha zəncir nə lazım?
Qitə 357Ey Xaqani, sən şahların xidmətindən uzaqlaş,Ki, yaxanı qurtarasan siyasət damğasından.
Qəzəl 213Xəlqlə həmsöhbət olmaqdan, könül, kəsdin həvəs,Qeyri kəsdən qorxmuruq, bizdən də qorxmur qeyri kəs.
Cami-Cəm, fəsil 40Əgər naçar qalıb şərab içsən sən,Çalış, çox olmasın yoldaşın dörddən.
Üsuli-cədidBu üsuli-cədid çox qəribə şeydir. Əvvəllər uşağı bir il oxudardılar, yazıb-oxumaq bilməz idi. Amma indi iki-üç ayın içində basavad olur.Nuxada bu üsuli-cədidin tərəqqisi dəxi də artıqdır. Məsələn, keçən həftə Salahlı kəndindən iki ayağı çarıqlı, bisavad kəndli gəlmişdilər Nuxaya ki, bir həftənin içində “üsuli-cədid” vasitəsi ilə mollalığa imtahan tutub şəhadətnamə alıb getsinlər.
Ben niçesi dirilem senden ırahBen niçesi dirilem senden ırahBilimezem ne kılam senden ırah
Ənisül-arifin, 15چون هوی بر حب دنیی شد مزیدبختت اندر نفس شوم آمد پدید
Töhfeyi-Sami, bölmə 402بدیهه گویی شعار خود ساخته و در بدیهه گویی خوب است این مطلع از اوست :سرو، جان داد از هوای قامت جان پرورش
Qəzəl 73تا از لب و چشم تو به عالم خبر افتادصد صومعه ویران شد و صد خانه برافتاد
TürkülərimYerdə şimşək kimi çaxsın dilərəm türkülərim,Düşmənin köksünü yaxsın dilərəm türkülərim.
Qəsidə 71Dilbərin rüxsarı tək xəndan olubdur laləzar,Lalənin eşqində ağlar bərqi-nisan zar-zar!
Yaralarım[Poemanın əvvəli – kitabın 95-ci səhifəsi – mənbədəki skanda yoxdur.]*Başıma daş atılıb, gül atılıb,
Şikayətnamə 1Bir gün, ey kaş, çataydı mənə həmdəmdən xəbər,Diz çökərdi önümdə cəlalıyla fələklər!
Rübailər, 29Sən hər nə qədər istəməsən qəmlər var,Sevgində də hicran dolu çox dəmlər var.
Xan və dehqanBir əkinçi gedirdi məstanə,Yolda ol rast gəldi bir xanə.
Qəzəl 153دارم به سر که خدمت پیر مغان کنمتا عیشها ز دولت بخت جوان کنم
Röya deyilTuti, yaz bu sözü xalqa elə elan, mən ölüm,Hamı bilsin, ayılıb daxı müsəlman, mən ölüm!
Qəzəl 87بر سر کوی تو سرها میرودجان فدای روی زیبا میرود
Xosrov və Şirin, fəsil 16Başına gələn bu qəzanı görcəkXosrov düşüncəyə, fikrə daldı tək.
Ləali-mənzumə, fəsil 31اندر شب آتش افروز علیستتغییر دهندۀ شب و روز علیست
Hər nə versən, verHər nə versən, ver, məbada vermə bir dirhəm zəkat,Qoy acından ölsə ölsün binəva kəndli və tat.
Küçə itləriBu küçə itləri...Bu gecə itləri...
TəbriklərHörmətli məmur dostum! Böyük məbləğdə rüşvət verib 10-15 bakılının evinin sökülməsinə və özünə villa tikmək üçün həmin torpağın alınmasına nail olduğunu eşidəndə ürəkdən sevindim. Səni bu münasibatlə təbrik edirəm.Əziz dost! Bilirdim işə girmək üçün neçə aydan bəri 200 dollar pul axtarırsan. Eşidəndə ki, keçən həftə "İnturis"tin qabağından tərpənən "Mersedes-600" ün dal çarxının altına ayağını qoyub sındırmısan və bunun əvəzində maşın sahibindən 100 dollar pul almısan, çox sevindim. Deyirəm, heyif ki, iki ayağı bir başmağa təpmək olmur. Yoxsa işin tamam-kamal düzələrdi.