Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Dostum, mənə vədə verdin, gəlmədin,Çox çəkərəm ahü zarı gəlincə.
Asivü bədəməlü rusiyəhü xaram mənEy xuda, sənə əyandır ki, vəfadaram mən,Tutduğum işləri yad eyləyib ağlaram mən.
BilinSəhər durur kolxozçularTarlaya katan aparır,
Qalmağay erdi bu aləmdə məhəbbət kaş kiQalmağay erdi bu aləmdə məhəbbət kaş ki,Tuşkey erdivü berdin rəsmi-müvəddət kaş ki.
Ön sözKeçmişini bilməyən bu günün dərki edə bilməz həqiqəti bayağı olduğuqədər də acıdır. Qoçaqları illərlə qılınc və qələm çaldılar. Lakin elə həmin nəslin
İbrahim Əfəndi NicatiNuxa şəhərində nəşvü nüma tapıb təlim və tərbiyə almış şuəradan birisi də mərhum İbrahim əfəndi ibn Mustafa əfəndi olubdur ki, Mirzə Fətəli Axundovun və Kərim ağa Fatehin müasiri imiş. Səhih məlumata görə, İbrahim əfəndi hənuz tifl ikən valideyni ilə məən Qazax mahalından mühacirətən Nuxa şəhərinə gəlib orada sükunət edərmiş. Onun abavü əcdadı ruhani olublar.Belə rəvayət olunur ki, İbrahim əfəndi iyirmi beş sinninə çatınca zərgərlik edərmiş və o vaxta kimi bisavad imiş. Bir dəfə ona kağız yazdırmaq lazım olubdur və bu işdən [ötrü] əhli-savad bir şəxsin himmətinə rücu edibdir. Məzkur şəxs naməni yazdıqdan sonra ona bir növ töhmət izhar edibdir ki, sənə eyib deyilmi özün üləma nəsli ola-ola qeyrisinə hali-dilini kəşf qılıb məktub yazdırırsan? İbrahim əfəndi bu etirazdan xeyli mütəəssir və pərişanhal olub, iyirmi beş yaşında ikən başlayıbdır oxuyub yazmağı və bu yolda gecə və gündüz xürdü xabı özünə haram edib, elmü mərifət təhsilinə məşğul olubdur və axırda alim və fazil bir şəxs olub müdərrislik edərmiş. Təbi-şeriyyəsi olaraq bir xeyli əsərlər vücuda gətirmişdir. Vəli onlardan çoxusu dağılıb tərk olubdur. Əşarü kəlamının əksəri münacat, nəti-rəsul və qəsaid qismi əsərlərdir. Onlardan bir-iki[si] nümunə olaraq burada yazılır.
Qəzəl: Könlümə mehrin ilə, ey mah, mübtəla əksik dəyilKönlümə mehrin ilə, ey mah, mübtəla əksik dəyil,Başıma zülfün ucundan bir bəla əksik dəyil
IX fəsil, 2Güllü xanımın qulağı almışdı ki, qonşu kəndlərdən adamları evli-eşikli, arvadlı-uşaqlı arabalara doldurub harasa göndərirlər. Onlara yorğan-döşək, paltar-palaz götürməyə də icazə vermirlər. Adambaşına cəmisi ikicə pud yük götürmək olardı. Güllü xanım gecələr səhərə qədər yerinin içində qıvrılır, hər şıqqıltıya diksinir, bir şey olan kimi ayağa durub otaqda gəzinirdi. Gəlinlərdən xəlvət yaxtanları açır, boxçaları yır-yığış edirdi. Vəzndən yüngül, qiymətdən ağır şeylərini ayrıca bir ehtiyatla paltarlarının ağıla gəlməz yerlərində gizlədirdi. Onun ürəyinə dammışdı ki, evlərinin başı üstdə qaranlıq var.İki gün bundan əvvəl isə Qaybalı kişi onların yanına gizlincə adam göndərmişdi. Özü ortaya çıxa bilmirdi. Kənddə min göz, min çuğul var idi. Camaatın yarısının bir ayağı Gepoda, bir ayağı da kənddə idi. Şənlikdə biri asqıran kimi şəhər xəbər tuturdu. O, göndərdiyi adamdan Güllü xanıma ismarlamışdı ki, hazırlıq görsün, deyəsən, uzaq səfərə çıxacaqlar. Qaybalı kişi bu evdə çoxlu duz-çörək kəsmişdi, haqqı-salamı itirmək istəmirdi. Güllü xanım gəlinləri yanına çağırdı.
Qəzəl 4049Heç kimsə mənim naməmi canana yetirməz,Heç kəs sarı bir yarpağı bustana yetirməz.
Rübai 272İstərəm mən olum yarıma qurban,Bu cavan ömrüm də sənindir, canan!
Qəzəl 43Qəddi-balana baxanda bir bəla gördüm səni,Valeh oldum, harda mən, ey dilrüba, gördüm səni.
Cami-Cəm, fəsil 46Dedi atasına bir gün bir övlad:– Mənə evlənməkçün şərait yarat.
Tapmaca“Dəbistan” jurnalının əvvəlinci nömrəsinin 16-cı səhifəsində bir belə tapmaca yazılıb:Üçü bizə yağıdır
Ben niçesi dirilem senden ırahBen niçesi dirilem senden ırahBilimezem ne kılam senden ırah
Ənisül-arifin, 15چون هوی بر حب دنیی شد مزیدبختت اندر نفس شوم آمد پدید
Töhfeyi-Sami, bölmə 442از رودبار قزوین است خط نسخ و تعلیق را طوری مینویسد و شعر بسیار گفته بهترین اشعارش این مطلع است :به نو بهار رخت آفت خزان مرساد
Qəzəl 73تا از لب و چشم تو به عالم خبر افتادصد صومعه ویران شد و صد خانه برافتاد
QucaqlaşmalıDərddən uzaq insandan uzaqlaşmalı insan,Dərd anlayan insanla qucaqlaşmalı insan.
Qəsidə 71Dilbərin rüxsarı tək xəndan olubdur laləzar,Lalənin eşqində ağlar bərqi-nisan zar-zar!
YaxşıdırSalmasa cananın hicrana canan, yaxşıdır,Saxlasa öz eşqini qəlbində pünhanı, yaxşıdır.
Qəsidə 48الطرب ای شکرستان چون دم سرد در سحرگرم درآی و دم مده باده بیار و غم ببر
Rübailər, 38Arxında axan hər suya qurban ollam,Xasiyyətin od! Yolunda candan ollam,
Dəvə və balasıAzim olmuşdu karivani-ərəb,Bir şütürbeççə çəkdi rəncü təəb.
Qəzəl 78بشنو از من سخنی کز غمت آزاد کندبه یقین شاد شود هر که دلی شاد کند
Qəzəl 21خانه امروز بهشت است که رضوان اینجاستوقت پروردن جان است که جانان اینجاست
Röya deyilTuti, yaz bu sözü xalqa elə elan, mən ölüm,Hamı bilsin, ayılıb daxı müsəlman, mən ölüm!
Xosrov və Şirin, fəsil 16Başına gələn bu qəzanı görcəkXosrov düşüncəyə, fikrə daldı tək.
Digər şeir 20بسکه در صورت زیبای تو حیران بودمغافل از شیوۀ بدعهدی خوبان بودم
Təhsili-elmTəhsili-ülum etmə ki, elm afəti-candır,Həm əqlə ziyandır;
ŞahdağıQar əridi, sinən coşdu sinəmtək,Nə gözəldir ilk baharın, Şahdağı.