Mirzə Fətəlinin əsərləri başqa dillərdə

MİRZƏ FƏTƏLİNİN ƏSƏRLƏRİ BAŞQA DİLLƏRDƏ*Şərqin XIX əsr müəlliflərindən Avropada ən çox tanınanı, heç şübhəsiz ki, Mirzə Fətəli Axundovdur. Bir çox müstəşriqlər Mirzə Fətəlinin əsərlərinin tədqiqi və tərcüməsi ilə məşğul olmuşlar. Ilk əvvəl Mirzə Cəfərin farscaya tərcümə etdiyi nüsxə Avropada 1859-cu ildə Tiflisdə basılan türkcə nüsxəsindən əvvəl məşhur olmuşdur.

Yusif Vəzir Çəmənzəminli4 dəq
Qəsidə 17

ای رخ و قد تو را دل رهی و جان غلامقد تو سرو سهی روی تو ماه تمام

Fələki Şirvani2 dəq
Meydan mənimdir

Məndən salam olsun əcəm oğluna,Meydana girəndə meydan mənimdir.

Xalq ədəbiyyatı1 dəq
Sən də

Göründün gözümə mələk simalı,Geyibsən qəddinə ay ağı sən də.

Molla Cümə1 dəq
Qəzəl: Keç təğafül birlə məndən ey edən şeyda məni

Keç təğafül birlə məndən ey edən şeyda məniKim bu gündə görməsin heç kafir və tərsa məni

Qövsi Təbrizi1 dəq
Balaca mütəfərriqələr 57

İkinci nalə**Berne adlı bir nəfər vətənsiz yəhudi öz kitabında bu sözləri yazmış: “Özümü sevirəm, külfətimi özümdən artıq sevirəm, külfətimdən artıq vətənimi sevirəm”.

Nəcəf bəy Vəzirov1 dəq
Ustad Səməd ilə aşıq Valehin 2-ci deyişməsi

Aşıq ValehGənc çağımda könül gəlib ilhama,

Aşıq Valeh2 dəq
Tiflis, 22 iyun, Sübh Saat Səkkiz

Şəhərdə hər tərəf qapalı.Heç bir tərəfdə tüccari, şəxsi bir hərəkət yox.

Ömər Faiq Nemanzadə19063 dəq
Qəzəl 1443

Qəlbim hicran gecəsi fəryad ilə, bil, şad olub,Könlümü sakit edən də yenə bu fəryad olub.

Saib TəbriziQəzəl1 dəq
Qəsidə 7

Söz mülkünün məndən yaxşı yoxdur özgə şəhriyarı,Bu dünyada tək mənimdir söz mülkünün ixtiyarı.

Xaqani Şirvani4 dəq
Qəzəl 81

Məh cəmalində niqabi olmasa gər, qəm deyil,Şöləyi-rüxsari çünki örtüyündən kəm deyil.

Məhəmməd FüzuliQəzəl1 dəq
Cami-Cəm, fəsil 103

Ağzın qənd dadmaqçün, gəl şükr elə sən,Küfr adı çəkmə ki, lənətlənəsən.

Əvhədi MarağalıMəsnəvi3 dəq
Başumadur saçun sevdâ bu gice

Başumadur saçun sevdâ bu giceCâna ışkun durur gavgâ bu gice

Qazi BürhanəddinQəzəl1 dəq
Zəhrimar

A kişi, bu Tiflis məscidinin mövqufatı lap əngəl oldu. Bu zəhrimar qoymur Allah bəndələrini rahat evlərində yatsınlar. Nə bilim, hansı rəhmətliyin də işi-gücü yox imiş, gedib Tiflis məscidinə, nə bilim, nə qədər mülk-maş vəqf eləyib.Hələ mülk-maş qalsın kənarda. İndi bu saat padşahlıq xəzinəsində Tiflis məscidinin həştad min manat pulu var. Ay balam, bu pul olub bir dərd, bəla. Dəxi nə deyim? Nə gedib xəzinədən götürmək olur ki, bu zəhrimar birədi puça çıxsın, nə də oğurlamaq, çalıb talamaq olur. Xülasə, bir böyük əngəl.

Cəlil Məmmədquluzadə3 dəq
Qitə 12

گر نگویم دگر بخواهد گفتآنکه بروی ببست دربان در

Qasım Ənvar1 dəq
Ta ki, gəldi eşqin, ol mənliyi məndən qapdı

Ta ki, gəldi eşqin, ol mənliyi məndən qapdı,Bu xərabı qıldı mə’mur, xoş imarət yapdı.

İmadəddin NəsimiQəzəl1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 208

مولانای مذکور در خط نستعلیق مشهورتر از آنست که او را احتیاج بنوشتن تعریف باشد این مطلع از اوست :با وجود آنکه سن او از شصت متجاوز بود، خوب مینوشت چنانکه این دو بیت را بر وزن مثنوی برای خود در رشته نظم کشیده :

Sam Mirzə1 dəq
Üzüntü

Nə qədər canlıydı o səmavi tül,Duydum o şəfəqli üzün tülüymüş.

Rəfiq Zəka Xəndan19821 dəq
Mircəfərə xitab (Cəfər, ey qönçeyi-gülüstanım)

Çəfər, ey qönçeyi-gülüstanım!Ey mənim bülbüli-xoşəlhanım!

Seyid Əzim Şirvani3 dəq
Rübai 101

از بس که ز ناکسان رسید آزارماین شهر همی به ناکسان بگذارم

Qətran Təbrizi1 dəq
Şikayətnamə 29

نیست روزی که نیستم دلتنگاز چه از آسمان آینه رنگ؟

Mücirəddin Beyləqani2 dəq
Olmasaydı

Dinməzdi mahnım mənim, gəlməzdi şerim cana,Günəş bayraqlı min-min səhərim olmasaydı,

Süleyman Rüstəm1 dəq
Ar qıl!

Kəmalü elmi xoşlama, cavansan, oğlum, ar qıl,Burax bu rahi-məktəbi, cəhaləti şüar qıl!

Əliağa Vahid19151 dəq
Rübailər, 124

Getdi o gedən, başda xumarım qaldı,Könlümdə nə səbrim, nə qərarım qaldı

Məhsəti Gəncəvi1 dəq
Xosrov və Şirin, fəsil 27

Mədaində Şirin gözləyir vüsal.Şirin dodağından axıdırdı bal.

Nizami GəncəviMəsnəvi3 dəq
Qəzəl 249

ساقی بیار جامی زآن آب ارغوانیباشد گلی بچینم از گلشن جوانی

Məczub Təbrizi1 dəq
DOĞRU

DOĞRUDoğru deyən olsaydı yalançı usanardı,

Mirzə Ələkbər Sabir19081 dəq
Qəzəl 153

به معنی چون شود صورت مزینچو قصری باشد از خورشید روشن

Həmam TəbriziQəzəl1 dəq
Qəzəl 29

همه را چشم عنایت زتو شیرین پسر استمن تعنت نکنم هرچه تو باری شکر است

Nəyyir TəbriziQəzəl1 dəq
Bir insana inamımı itirdim

Ağ yol idi... ikimiz bir qaraltıNağıl kimi: işıq yandı, it hürdü...

Məmməd Araz1 dəq