Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
MİRZƏ FƏTƏLİNİN ƏSƏRLƏRİ BAŞQA DİLLƏRDƏ*Şərqin XIX əsr müəlliflərindən Avropada ən çox tanınanı, heç şübhəsiz ki, Mirzə Fətəli Axundovdur. Bir çox müstəşriqlər Mirzə Fətəlinin əsərlərinin tədqiqi və tərcüməsi ilə məşğul olmuşlar. Ilk əvvəl Mirzə Cəfərin farscaya tərcümə etdiyi nüsxə Avropada 1859-cu ildə Tiflisdə basılan türkcə nüsxəsindən əvvəl məşhur olmuşdur.
Qəsidə 17ای رخ و قد تو را دل رهی و جان غلامقد تو سرو سهی روی تو ماه تمام
Meydan mənimdirMəndən salam olsun əcəm oğluna,Meydana girəndə meydan mənimdir.
Sən dəGöründün gözümə mələk simalı,Geyibsən qəddinə ay ağı sən də.
Qəzəl: Keç təğafül birlə məndən ey edən şeyda məniKeç təğafül birlə məndən ey edən şeyda məniKim bu gündə görməsin heç kafir və tərsa məni
Balaca mütəfərriqələr 57İkinci nalə**Berne adlı bir nəfər vətənsiz yəhudi öz kitabında bu sözləri yazmış: “Özümü sevirəm, külfətimi özümdən artıq sevirəm, külfətimdən artıq vətənimi sevirəm”.
Ustad Səməd ilə aşıq Valehin 2-ci deyişməsiAşıq ValehGənc çağımda könül gəlib ilhama,
Tiflis, 22 iyun, Sübh Saat SəkkizŞəhərdə hər tərəf qapalı.Heç bir tərəfdə tüccari, şəxsi bir hərəkət yox.
Qəzəl 1443Qəlbim hicran gecəsi fəryad ilə, bil, şad olub,Könlümü sakit edən də yenə bu fəryad olub.
Qəsidə 7Söz mülkünün məndən yaxşı yoxdur özgə şəhriyarı,Bu dünyada tək mənimdir söz mülkünün ixtiyarı.
Qəzəl 81Məh cəmalində niqabi olmasa gər, qəm deyil,Şöləyi-rüxsari çünki örtüyündən kəm deyil.
Cami-Cəm, fəsil 103Ağzın qənd dadmaqçün, gəl şükr elə sən,Küfr adı çəkmə ki, lənətlənəsən.
Başumadur saçun sevdâ bu giceBaşumadur saçun sevdâ bu giceCâna ışkun durur gavgâ bu gice
ZəhrimarA kişi, bu Tiflis məscidinin mövqufatı lap əngəl oldu. Bu zəhrimar qoymur Allah bəndələrini rahat evlərində yatsınlar. Nə bilim, hansı rəhmətliyin də işi-gücü yox imiş, gedib Tiflis məscidinə, nə bilim, nə qədər mülk-maş vəqf eləyib.Hələ mülk-maş qalsın kənarda. İndi bu saat padşahlıq xəzinəsində Tiflis məscidinin həştad min manat pulu var. Ay balam, bu pul olub bir dərd, bəla. Dəxi nə deyim? Nə gedib xəzinədən götürmək olur ki, bu zəhrimar birədi puça çıxsın, nə də oğurlamaq, çalıb talamaq olur. Xülasə, bir böyük əngəl.
Qitə 12گر نگویم دگر بخواهد گفتآنکه بروی ببست دربان در
Ta ki, gəldi eşqin, ol mənliyi məndən qapdıTa ki, gəldi eşqin, ol mənliyi məndən qapdı,Bu xərabı qıldı mə’mur, xoş imarət yapdı.
Töhfeyi-Sami, bölmə 208مولانای مذکور در خط نستعلیق مشهورتر از آنست که او را احتیاج بنوشتن تعریف باشد این مطلع از اوست :با وجود آنکه سن او از شصت متجاوز بود، خوب مینوشت چنانکه این دو بیت را بر وزن مثنوی برای خود در رشته نظم کشیده :
ÜzüntüNə qədər canlıydı o səmavi tül,Duydum o şəfəqli üzün tülüymüş.
Mircəfərə xitab (Cəfər, ey qönçeyi-gülüstanım)Çəfər, ey qönçeyi-gülüstanım!Ey mənim bülbüli-xoşəlhanım!
Rübai 101از بس که ز ناکسان رسید آزارماین شهر همی به ناکسان بگذارم
Şikayətnamə 29نیست روزی که نیستم دلتنگاز چه از آسمان آینه رنگ؟
OlmasaydıDinməzdi mahnım mənim, gəlməzdi şerim cana,Günəş bayraqlı min-min səhərim olmasaydı,
Ar qıl!Kəmalü elmi xoşlama, cavansan, oğlum, ar qıl,Burax bu rahi-məktəbi, cəhaləti şüar qıl!
Rübailər, 124Getdi o gedən, başda xumarım qaldı,Könlümdə nə səbrim, nə qərarım qaldı
Xosrov və Şirin, fəsil 27Mədaində Şirin gözləyir vüsal.Şirin dodağından axıdırdı bal.
Qəzəl 249ساقی بیار جامی زآن آب ارغوانیباشد گلی بچینم از گلشن جوانی
DOĞRUDOĞRUDoğru deyən olsaydı yalançı usanardı,
Qəzəl 153به معنی چون شود صورت مزینچو قصری باشد از خورشید روشن
Qəzəl 29همه را چشم عنایت زتو شیرین پسر استمن تعنت نکنم هرچه تو باری شکر است
Bir insana inamımı itirdimAğ yol idi... ikimiz bir qaraltıNağıl kimi: işıq yandı, it hürdü...