Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Bilimezem ki odunla yanam yanam ola mıBu suyun ile odunla yanam yanam ola mı
Göyçayda maarif əfəndiləriİki vəqəə bir-birinə təsadüf etdi. Biri Moskvada Şərq qadınları arasında çalışmağa qüvvət vermək qərarı, ikinci Göyçayda, İsmayıllı dairəsində, Məcan kəndində qadınlar güşəsinin candan düşməyi, buna da səbəb güşə müdirəsinin maarif əfəndilərinə ərzi-ixlas etməyi bacarmamağıdır ki, nəticədə müdirə öz vəzifəsini buraxıb, cıxıb getdi. Qız məktəbi qapandı. Qadınlar güşəsinin də indi adı var, özü yoxdur.Bu özü təbii bir haldır. Göyçay maarifi iyirmi səkkiz müəllimin əlindədir. Bunların iyirmi nəfəri həmən sabiq əfəndilərdəndir ki, indi çoxları familiyalarını dəyişibdir. Bu əfəndilər hamısı zəncir halqaları kimi bir-birinə bağlıdır.
Qəzəl 95از هرچه هست ذکر جمال تو خوشترستحسن تو مظهر آمد و عشاق مظهرست
Ləbbəstədir əhli-hal ağzıLəbbəstədir əhli-hal ağzı,El ağzı, demək, çuval ağzı.
Pərakəndə şeir 4سرگرانی مانع است از آمدن تیر تراانتظار تیر خواهد کشت نخجیر ترا
Rübai 298خواهی که شود دل تو چون آئینهده چیز برون کن از میان سینه
Qəzəl 69تا دل ما با تو کرد روی ارادتهیچ نیاید ز ما مخالف عادت
Bu, Leylinin bahari-ömri xəzana irdigidirSaqi, gözə gəldi nəş'əyi-mey,Bir neçə qədəh yürüt peyapey!
Nigârâ vâsluna oldı behâ dînNigârâ vâsluna oldı behâ dînKaçan bula bunun gibi behâ din
Oruc yeyənlərin və oruc tutanların hesabıRamazanın 3-cü günü şəhər məktəblərinin birində (adını yazmırıq) oruc tutanların və yeyənlərin adları siyahiyə götürülürdü. Bundan ötrü əlahiddə komisyon təşkil olunmuşdu. Həmin komisyon ibarət idi iki müəllimədən və bir nəfər müəllimdən. Ramazanın 3-də komisyon saat onda varid olur həmin məktəbə və birinci sinfin qız və oğlan şagirdlərini imtahana çəkməyə şüru edir. Qabaqda mizin üstə bir bardaq su və bir stəkan qoyurlar və qızları, oğlanları bir-bir çağırırlar qabağa və sudan stəkana töküb təklif edirlər ki, bir qurtum içsin.Birinci. Bir qız ortalığa gəlir – on yaşında. Bunun adını və atasının adını komisyon siyahiyə götürür (amma biz burada şagirdlərin adını yazmırıq). Bu qız sudan bir qurtum içir, gedir oturur yerində. Qızın atası da böyük məktəblərin birində müəllimdir. Demək, qız oruc tutmayıbdır.
Qəzəl 98یحبهم و یحبونه چه اقرارست؟بزیر پرده مگر خویش را خریدارست؟
Yağmurdən eyləyən fərarıYağmurdən eyləyən fərarı,Axır doluya düşər güzarı.
Pərakəndə şeir 5تا نگیرم بوسه از لب گلعذار خویش رانشکنم از چشمه کوثر خمار خویش را
Rübai 304دی صبح دمان چو رفت سیاره به راهسیارهٔ اشک ریخت صد دلو آن ماه
Qəzəl 73نیامد وقت آن کز من بخواهی عذر آزارت؟دلم را شربتی سازی ز لعل چاشنی دارت؟
Bu, ərbabi-vəfadan təvəqqöi-qəbuli-mə'zirətdir və əshabi-zəkadan təmənnayi-duayi-məğfirətdirİnsaf ver, ey həsud, insaf,Tə'n etmə ki, cövhərin degil saf!
Cân çekdügi ger diyile hicrân arasındanCân çekdügi ger diyile hicrân arasındanAnılmaya mecnûn dahi devrân arasından
Həmi yaxşı, həmi pis, yaxud meymunBu il Bakıda vəhşi heyvanların görsənişi əhali üçün və xüsusən məktəb şagirdləri üçün yaxşı bir iş oldu. Orada elə heyvanları görmək müyəssər oldu ki, qeyri vaxtda onları görmək mümkün deyil: necə ki, şir, pələng, ilan, kenquru, dəvəquşu, kaftar və qeyriləri.Kaftar dedim-adam soymaq yadıma düşdü. Xülasə, bilmirəm bu söz hardan fikrimə gəldi.
Qəzəl 99دلم از غصه هجران تو اندر شورستذوق جان دارد و خوش در طلب مسرورست
Rəsmü rəhi-əşarı, təlim tapıb məndənRəsmü rəhi-əşarı, təlim tapıb məndən,İndi özünü Bixud ustad sanır əmda.
Pərakəndə şeir 6آتش افروز جنون شد دامن صحرا مراطشت آتش ریخت بر سر لاله حمرا مرا
Qitə 22سیزده جنس نهاده است نبیکه همه مسخ شدند و همه هست
Qəzəl 76بی تو نکردیم به جایی نشستبا تو نشستیم به هر جا که هست
Ud ilə söhbətYüz nəşə ilə bir gecə bir bəzm düzəltdim,Mən bu işi bir hikmət üçün bərqərar etdim.
Ger gözi gamzesine hedef sînemi diyeGer gözi gamzesine hedef sînemi diyeFikrün nedür katumda sözi sına mı diye
Bir qətrə göz yaşıBir tərəfdən sarıqlı axundlar düşüblər mömin müsəlmanların canına və onları inandırırlar ki, hər kəs imam yolunda bir qətrə göz yaşı töksə, axirətdə onun cəmi günahları bağışlanacaqdır. Avam camaat da bu sözlərə inanıb, mahi-məhərrəmdə kəsbkarını buraxıb, imam yolunda ağlamaqdan gözlərini kor edibdir ki, bəlkə axirətdə onun günahları bağışlana.Bir tərəfdən də mahi-məhərrəm yavuqlaşanda avam camaatın halına yanan cavanlar başlayırlar möminlərə dəlil-nəsihət eləməyə ki, elm və sənət dalınca getsinlər, yalançı axundlara inanmasınlar, imam yolunda gözlərinin işığını zay etməsinlər, çünki min gün və min gecə də imam yolunda ağlasan, bunun sənə bir çürük qəpikcə mənfəəti ola bilməz.
Qəzəl 190از دولت دیدار تو دل را غم جان نیستجان را ز غم عشق تو پروای جهان نیست
Fövti-şəhi-hüsn üçün tutmuş ikən xət əzaFövti-şəhi-hüsn üçün tutmuş ikən xət əzaHəftədə bir yol o məh leyk qəradən çıxar.
Qəzəl 7با خودی هرگز نگردد دل ز درد و غم جداهر که از خود شد جدا شد از غمِ عالم جدا
Qitə 24خوش سواری است عمر خاقانیصیدگه دهر و بارگیر اوقات