Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Bismillah, uca tanrı həm rəhmandır, həm rəhim.Tanrı adı açardır xəznələrə, ey həkim!
İy niçe yaha sinünle çâkdürİy niçe yaha sinünle çâkdürŞâdumân ol ki sana dellâkdür
Töhfeyi-Sami, bölmə 193وی هم از اولاد شاه صدر مذکور است و این مطلع را بخود نسبت میکند :بت صراف کافکندست طرح دلبری با من
Qəzəl 183بی یاد دوست در دل مستان سرور نیستبی روی او بکعبه و بت خانه نور نیست
Gizli ədəbiyyatHamısının sözü bir idi. Səhər saat doqquzda erməni kilsəsinin qarşısında görüşməli idilər. Tiflisdən gətirilən gizli ədəbiyyatı almaq üçün bir yerdə getməli və oradan gələn yoldaşlarla görüşməli idilər.Pavluşa ilə Əsgər hamıdan qabaq gəlib kilsənin tinində durmuşdu. Ayrapet və Məmməd gəlincəyə qədər Parapetin tinində gəzən qorodovoy iki kərə onlara yanaşıb:
Rübai 9فرقان رخت که فرق فرقان بشکستموسی چو بدید لوح یزدان بشکست
İlhamİlham o ilahi bir gəlişdir,Ulduzlara doğru yüksəlişdir!
Qəsidə 171Dodaqmı, ya qızılgüldür, o üzdür, ya mədhi-taban?Gülü mirvarid örtmüşdür, ay olmuş mişkdə pünhan.
NigaranamAraz sahilində gəzirəm yenə,Ürəyi söz dolu bir insanam mən.
Qəzəl 10Kuyində əql ki, biqərardır,Sənsiz peşəm, ey gül, ah-zardır!
Cəfadı karı deyib ol nigarı qoyma gedəCəfadı karı deyib ol nigarı qoyma gedə,Əlindən ol sənəmi-gülüzarı qoyma gedə.
Beşinci fəsilƏhməd dörd il Moskvada çalışdı, çapaladı, hər çətinlik və zəhmətə qatlanaraq, geoloji fakültəni bitirdi. O, artıq Moskvanın küçələrinə sığmırdı. Nə demək, bu onun üçün az şey deyildi. Bilik səhnəsindən həyat cəbhəsinə atılmış, maddi və mənəvi ehtiyacını təmin edəcək ixtisas sahibi olmuşdu. O gün Moskvanın ən gözəl gəzinti yerlərini saatlarla dolaşdı. Ən böyük küçələrdəki iri mağazaların sərgisini dərin bir nəşə və maraq içində nəzərdən keçirdi. Ancaq onun gənc köksünü və daşqın qəlbini axın-axın doldurmaqda olan sevinclərində iştirak edəcək bir kimsə tapmadı. Artıq o gözəl bağçalar, gəzintilər, o geniş küçələr onu sıxmağa başladı. O hamıdan artıq Məhərrəm əmini xatırladı. Əllərini köksü üzərində çarpazlayaraq:– Ah, o indi yanımda olmalı idi! – dedi, – Həm diplomumu göstərərək sevincimi onunla bölüşər, həm də gələcəkdə görəcəyim işlər haqqında ona geniş məlumat verərdim.
Rübailər, 60Şəhla gözün, ey gözəl, baxsa məstanə,Sərxoş da gələr, mey də gələr əfğanə.
SevgilimMahnı*Üzündə təzədir xalın,
Atəşkədə, fəsil 30شد چو از باد مخالف سرنگونگشتی آل نبی در بحر خون
Qəzəl 191میگفت لیلی روزی به مجنوناز حسن من شد عشق تو افزون
Məsnəvi 9ای سخن پرور بلند آوازکه زبان تیز کرده ای و دراز
Neçin məktəbə rəğbətim olmayır?Neçin məktəbə rəğbətim olmayır? –Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Bir ağac yıxıldıBir ağac yıxıldı yol qırağında,Bir hənir yox oldu yol qırağından.
Salam, MoskvaBaşında tufanlar qopandan bəriSəkkiz ay görmədim heç üzünü mən
Fərq– Ağ neftlə qara neftdə nə fərq var?– Ağ neft butulkalarla satılır, qara neft kəmərlərlə.
Torpağın nəğməsiBaharın ilk günləriydi,Torpaq nəğmə deyirdi.
ÜstünəYuxun gəlir, yat qadasın aldığım,saçlarını tök sinəmin üstünə.
Gözləyən kimsə gözüm, həqqi deməz ay sənəGözləyən kimsə, gözüm, həqqi deməz ay sənə,Neçidir ay vəcahətdə ola tay sənə!
Dan qızarandaKönlümdə bir dünya arzu oyanırDan qızaranda.
Vermərəm səniBaşına döndüyüm, a nazlı dilbər,Cismidə min cana vermərəm səni.
Narın üzKönül, sən ki düşdün eşqin bəhrinə,Narın çalxan, narın silkin, narın üz.
Kənzül-həqayiq, fəsil 11ز بعد او دگر رکن جهاد استکه صاحب شرع اندر دین نهاد است
Hüseyn Ərəblinskiyə(Hüseyn Ərəblinskinin təşhi-cənazəsinə oxunan növhə)Möhtərəm, ey sevgili yoldaşımız mərhum Hüseyn!
Birinci şadlıqDivani-hərb (voenni-polevoy sud) qurtardı. Deməli, bir bu qədər zaman davam edən ədalətsiz mühakiməyə bu günlərdən belə xitam verildi. O məqsəd ki, divani-hərbin qoyulmasilə təqib edilirdi, əmələ gəlmədi. Haman məqsəd baş nazir Stolıpinin haman bu hərb xüsusunda dumada danışdığı sözlərə görə iğtişaşı qət edib, məmləkətdə sükunət bərpa etmək idi. Bu isə baş tutmadı. Divani-hərblər yüzlərcə qurbanlar apardı və dəryalarca qan tökdü, amma məmləkətin asayişinə zərrəcə nəf gətirə bilmədi.Əsasən divani-hərbi hökumət fəsx etmədi. Divani-hərb özü-özbaşına xitampəzir oldu, çünki bu məhkəmənin davamı aprelin 20-dək idi. Lakin bunu inkar etmək olmaz ki, burada dumanın bu barədə olan müzakirəsi dəxi əsərsiz qalmamışdır. Divani-hərbi saxlamaq hökumət üçün çətin bir iş deyildir. Fəqət görünür ki, hökumət özü dəxi Stolıpinin “müdafiə”sinə, filalına baxmayaraq, divani-hərbin davamını dəxi bundan sonra yersiz hesab etdi və bunun davamı üçün hələ bir tədbir görməyi lazım bilmədi. Gələcək hələ məlum deyildir, ancaq indi bütün Rusiyadan ötrü burası şayaniməsərrətdir ki, dəxi bundan sonra o sürətlə icra olunan divani-hərb mühakimələrində rəva görülən ədalətsizliklər bir müddət əhalini dilgir və mütənəfir etməyəcəkdir.