Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Firəngistanın ən müqtədir filosof və dramnəvisi Volterin qələminin əsəri olan “Zeynəb” adlı teatrı iki yüz il bundan qabaq böyük bir qiylü qala səbəb olmuşdu: bir tərəfdən islamın dininə iltifatını müzayiqə edən cəmi katolik mütəəssibləri əsər sahibini hədsiz təbrik məktubları ilə alqışlamağa başladılar və digər tərəfdən yer üzünün müsəlmanlarını həmin əsər artıq dərəcədə rəncidə-xatir qıldı; səbəb budur ki, “Zeynəb” deyilən həmin əsər fəxri-kainatımızın yeddinci övrəti Zeynəb Cəhş qızının Məhəmməd peyğəmbərə övrət olmağının müfəssəl rəvayətidir. Müsəlmanların da o vaxt Volterdən inciməkləri o babətdən idi ki, Zeynəb Cəhş qızı ilə seyyidüs-səqilinin münasibəti peyğəmbərin haman öz əsrində də xeyli danışıqlar və hədyanlar yaratdı və məlum ki, Məhəmmədin dininə sitayiş edənlər əbəda razı ola bilməzdilər ki, müşriklər və münafiqlər dillərində əzbər etdikləri böhtanlar indi dübarə təkrar olunsunlar və Paris, Londonun, Rim və Berlinin həşəmətli teatrlarında islamı dost tutmayan xristianların nəzərindən keçsinlər.Söhbət buradadır ki, Zeynəb binti Cəhş deyilən – qabaqca Harisə oğlu Zeydin övrəti idi. Möhtərəm oxuculardan iltimasım budur ki, iki Zeynəbi bir-birinə qarışdırmasınlar. Xatəmül-ənbiya həzrətlərinin hesabı çox olan övrətlərinin içində iki Zeynəb var idi: biri Zeynəb Həzimə qızıdır ki, peyğəmbərin beşinci övrəti idi; ikinci Zeynəb də haman Zeydin övrəti idi ki, bir gün Məhəmmədül-mustafa səlləllahü əleyhə və səlləm Zeydin mənzilinə təşrif aparıb; Zeyd mənzildə yox imiş, onun övrəti Zeynəb Cəhş qızını başıaçıq görüb; amma çün Zeynəb həmin əsrin gözəllərinin ən birincisi sayılarmış, həzrət rəsulixuda da onu gördükdə onun şöhrətini həmin tarixi ibarə ilə təsdiq edir, belə ki, Zeynəbi görən kimi buyurur: “fətabarəkallah əhsənülxaliqin”. Elə ki, Zeyd evə gəlib bu fəqərəni eşidir, övrəti Zeynəbin üzünə baxıb dərindən bir ah çəkir və deyir:
Ghazal 342طریق توبه و تقوی شکستم تا چه پیش آید؟میان مجلس رندان نشستم تا چه پیش آید؟
Ghazal 25زلف تو شب قدر من و روی تو عید استوز زلف تو اندیشه ادراک بعید است
Töhfeyi-Sami, bölmə 607از شعرای شهر قم است و از صنایع شعری صاحب وقوف بود و از اقسام شعر به قصیده گویی و غزل میل تمام داشت این بیت از اوست :بکنه ذات تو هرگز نمیرسد ذاتی
Dərbənd həsarı Səddi-İskəndərdirDərbənd həsarı Səddi-İskəndərdir,Hər bir daşı mərmərdən onun behtərdir.
KimlərdirGünəşsiz gündüzdən,Tufansız dənizdən,
Qasida 206غزالی شدم من ز عشق غزالیز بس ناله گشتم بکردار نالی
Rubai 46گر یار به خون تو کمر در بنددای دل مکن آنچه از تو خرد نپسندد
Dil nalə edər ol güli-xəndanı görəndəDil nalə edər ol güli-xəndanı görəndə,Bülbül gələr əfğanə gülüstanı görəndə.
Qarabağ mahnısıSən mənim doğru görən göz bəbəyimsən, Qarabağ,Öz canımsan, ciyərimsən, ürəyimsən, Qarabağ.
Rubai 13در عالم عشق تا دلم سلطان گشتآزاد ز کفر و فارغ از ایمان گشت
Rubai 1عالم تن و روح لا اله الا هوستاز دولت مغز آبرو دارد پوست
Ghazal 160چیست دولت، صحبت صاحبدلان دریافتنیا حضور دوستان مهربان دریافتن
Və’z etdiyin inandı, sən amma inanmadın!Və’z etdiyin inandı, sən amma inanmadın!Ya lil’əcəb, məgər yorulub bir usanmadın?!
Ghazal 80شانه هر دم که بر آن کاکل مشکین گذردوه چه گویم که چهها بر دل خونین گذرد
Bir yaz sabahının ilk azanıydıBir yaz sabahının ilk əzanıydı,Süzüldü gözlərim xumarlanaraq.
Günəşlə oynayan uşaqTofiq Bayrama*Dəniz qırağında oynayır uşaq,
Qocalmaz heç biriOlmasa hal əhli ilə bil ki, qalmaz heç biri,Qalmağından fayda olmaz, çünki olmaz heç biri.
Kəmali-hüsn ki, sane o sərvi-nazə verəKəmali-hüsn ki, sane o sərvi-nazə verə,Dəxi nə hacət ona bir də zibi-qazə verə?
Çar konsulunun yeni xəyanətiBu gün miss Hannanın Payan kəndinə gedəcəyini bilirdim, o bunu bir gün əvvəl mənə xəbər vermişdi; qız mənimlə bərabər getməyi arzu edərək məktubunda təkid göstərmişdi.Mən özüm də bu səfərdən maraqlanırdım, bu son günlərdə İngiltərə və Rusiya dövlətləri İranda yeni hadisələr yaratmaqda və Morqan Şosterin qovulması üçün ciddi surətdə çalışmaqda idi.
Nəcəfbəy Vəzirov həzrətlərinəSən ey bu yomi-ali qəhrəmanı, ey işıq ulduz!Təşəkkür etməyə səndən mənim qəlbim, dilim aciz.
Ah, neçə ünvana getmir ayağımAh, neçə ünvana getmir ayağım,Neçə qapı zəngi cingildətmirəm.
Sən də xiffət eyləmisənBülbül, yenə nə şivəndi,bağı cənnət eyləmisən
Dünən biri mənə yalan deyirdiDünən biri mənə yalan deyirdi,Onu utandırmamaq üçün aldandım.
Ey gözün zaği-siyahü zülfi-mişkinün duzağEy gözün zaği-siyahü zülfi-mişkinün duzağ,Danə xalın içün düşmiş duzağuna duz ağ.
Ghazal 123ما مست و خراب چشم یاریمآشفته زلف آن نگاریم
Bir ömrü əritdikBir ömrü əritdikqürbət yollarına bənzər
Qafqazda müsəlman kəndlisinin halı1S i ç a n. Atakişi əmi, taxılın cücərmədi?
Ümid yoluSinəm – qranit dağı...Hey döyürlər sinəmə
Ghazal 5576شکوه حسن را از دورباش ناز می دانمعیار عشق را از لرزش آواز می دانم