Beşinci pərdə
Страница 1 из 3
Doqquzuncu şəkil
Gorus zindanı. Səhnənin bir tərəfi kamera, digər tərəfi zindan rəisinin otağıdır. Pərdə musiqi müşayiətilə açılır.
Nəbi
Qazamat istidir, yata bilmirəm,
Düşmənlər güclüdür, bata bilmirəm,
Ayaqda qandalaq, qaça bilmirəm,
Qoy sənə desinlər ay qaçaq Nəbi,
Dostları özündən ay qoçaq Nəbi!
Mehdi və Vasili başqa qiyafədə içəri girirlər. Keşikçiyə pul verirlər.
Mehdi
Nəbi can.
Nəbi
Mehdi can, Vasili, qardaş!..
Mehdi
Dağlardan enmişik yanına birbaş.
Qucaqlaşırlar.
Bütün dost-aşnadan salam var sənə.
Nəbi
Ömürlük qazamat kəsiblər mənə.
Mehdi
Qəm yemə, dostların oyaqdır, oyaq,
Onlar and içərək veriblər qərar:
Bu qara zindanı dağıdacaqlar.
Enmişik dağlardan iki yüz atlı,
Hamısı qəhrəman, şöhrətli, adlı,
Qardaşım, qəm yemə, Gorusu gerçək
Almışıq dövrəyə üzük qaşı tək.
Hamımız yolunda sinə gərərək.
Səni bu zindandan qurtaraq gərək.
Nəbi
Ehtiyatlı olun, qurban verməyin,
Düşmən hiyləgərdir, aman verməyin.
Mehdi
Qardaşım, gözünü qırpma bir an da,
Vuruş başlanacaq dan ağaranda.
Növbətçi
Aman, evim yıxıldı, böyüklər gəlir bura,
Sizi burda görsələr məni çəkərlər dara.
Tez olun, tərpənin!
Nəbi
Di, durma Mehdi...
Mehdi
Hələlik...
Nəbi
Dostlara məndən salam de.
Naçalnik, Səlim bəy və bir neçə qazaq içəri girir.
Səlim bəy
Yaxşı tanımırsan onu sən hələ,
Odur ürək verən, dil verən elə.
Onu asdırmasaq dar ağacından
Ölkədə günbəgün artacaq üsyan.
Naçalnik
Siyasət lazımdır, Səlim bəy, düşün,
Nəbi əlimdədir onsuz da bu gün.
Nəbini gətirirlər.
Xoş gördük, qoç Nəbi!
Nəbi
Qurşama, əl çək!
Naçalnik
Nəbi, bu yaxşıdır, buyur, bundan çək.
(Papiros təklif edir.)
Nəbi
İstəməz, çəkdiyim budur hələlik,
“Həsən dədənovdur”, buyur naçalnik.
Naçalnik
Məni yaxşı eşit, gör nə deyirəm.
Nəbi
Qulağım sizdədir.
Naçalnik
Düşünüb hərdən
Deyirəm, doğrudan heyf Nəbidən.
Sənə lap ürəkdən acıyıram mən.
Bilirsənmi nə var?
Nəbi
Bilmirəm hələ.
Naçalnik
Nəbi, gəl mənimlə danışma belə.
Adına bağlıdır bütün üsyanlar,
Yazıqsan, cavansan, gələcəyin var.
Əgər belə getsə, məhv olarsan sən.
Nəbi, gəl bu daşı tök ətəyindən!
Söndür qəzəbini, bəylərlə barış,
Sənə qulluq verək, bizlərə qarış.
Yerə salmayasan sözümü gərək...
Nəbi
Satılmaz ellərçün döyünən ürək!
Naçalnik
Satılmaz... Satılmaz... Sözünə bir bax!
Qana boyanmışdır bütün Qarabağ.
Üsyan qaldırsa da beş-altı mujik,
Yenə də Qafqazın ağası bizik!
Nəbi, arxalanma bu qədər elə!
Nəbi
Kimə arxalanım, naçalnik, söylə?
Naçalnik
Bizə, ancaq bizə, bizdədir qüvvət,
Qoşulsan bizlərə elərik hörmət.
Artar var-dövlətin, artar vəzifən,
Sənə kişi kimi söz verirəm mən.
Nəbi
Sizdə görməmişəm hələ kişilik,
Bağışlayın məni, cənab naçalnik!
Səlim bəy
Polkovnik, mən sizə demişdim bayaq,
Bununla danışmaq nahaqdır, nahaq!
Nəbi
Yaxşı fikirləşin, bəydir adınız,
Quyruq bulamaqdan yorulmadınız?
Səlim bəy
Nəbi, unutma ki, sabınlı kəndir
Çoxdan boğazının həsrətindədir.
Özün öz əlinlə qəbrini qazma!
Nəbi
Mən ölən deyiləm, kefini pozma!
Naçalnik
Bir az açıq danış, nə istəyirsən?
Nəbi
Azadlıq, azadlıq, ancaq azadlıq!
Naçalnik
Səninlə danışmaq artıqdır, artıq.
Qəbirdə görərsən azadlığı sən!
Nəbi
Ellərim görəcək, görməsəm də mən.
Naçalnik
Ellərim, ellərim, ağlın hardadır?
Ellərim deyənlər zindanlardadır!
Nahaq salmayıblar səni zindana.
Padşahı saymayan bu qudurğana
Su, çörək verməyin, ölsün acından,
Sabah asılacaq dar ağacından!
Nəbi
Ölsəm də, oluram buna ümidvar:
Analar minlərcə nəbilər doğar.
Pərdə
Onuncu şəkil
Sıldırım qayalıqlar. Axşam çağıdır. Ocaqlar tüstülənir. Həcər bir qaya üstündən uzaqlara baxır.
Həcər
Bunlar harda qaldı?
Çimnaz
Darıxma, Həcər,
Nəbi sağ-salamat bir azdan gələr.
Həcər
Nələr çəkdiyimi ürəyim bilir,
Bir gözüm ağlayır, bir gözüm gülür.
Çimnaz
Gül iki gözünlə, bir ürəyinlə.
Həcər (Gülür.)
Qoy sən deyən olsun.
Çimnaz
Bax belə, belə...
Həcər
Çimnaz danışanda gülür ürəyim.
Qızlardan biri
Vallah, göz dəyməsin, yamanca qızsan.
Çimnaz
Qızlar, gəlin sizə bir mahnı deyim.
Qızlar
De gəlsin, de gəlsin.
Çimnaz
Dinməyin bir an.
(Oxuyur.)
İlk bahardan gözəl gülər
Qarabağın gözəlləri.
Yolçuları yoldan elər
Qarabağın gözəlləri.
Bal gəzdirər dodağında,
Mahnı deyər yaz çağında,
Çiçəklərin qucağında
Qarabağın gözəlləri.
Sevdiyinə sərin olmaz,
Dərdi, qəmi gözə almaz,
Kişilərdən geri qalmaz
Qarabağın gözəlləri.
Tapdıq (Papağını ata-ata gəlir.)
Həcər, gözün aydın, Nəbigil gəlir.
Həcər
Şad xəbər olasan.
Çimnaz
Dərəyə bax bir.
Həcər
Qızıl samovarlı, qızıl tavalı,
Naçalniklə, pristavla davalı,
Deyin, çalğıçılar vursun qavalı,
Qoy sənə desinlər, ay nadan Nəbi,
Divanı yerindən oynadan Nəbi!
Nəbi, Mehdi, Vasili və başqa qaçaqlar çalğı müşayiətilə gəlirlər.
Həcər
Xoş gördük, a Nəbi!
Tapdıq
Xoş gördük səni.
Nəbi
Dostlarım doğrudan sevirmiş məni.
Qəhrəman
Deyəsən Nəbiyə düşüb qazamat,
Maşallah, kökəlib.
Nəbi
Sizə zarafat
Gəlməsin qapqara, daş kimi çörək.
Vəli
Niyə gecikdiniz? Danışın görək.
Nəbi
Qoy Mehdi danışsın.
Mehdi
Mən niyə, balam?
Vəli
Nəbi, danışmasan vallah, partlaram.
Nəbi
Elə ki, ayrıldıq biz qazamatdan,
Gördüm qan-tər axır sel tək Boz atdan.
Çapdı dalımızca atlı qazaqlar,
“Qoyma, vur” səsindən titrədi dağlar.
Çıxıb hər tərəfdən göbələk kimi
Düşmənlər hürürdü qart köpək kimi.
Vəli
Sonra? Sonra?
Qəhrəman
Sakit, dinməyin görək!
Nəbi
Dedim, bir qurban da verməyək gərək,
Baxdım ki, Boz atı dörd nala çapsam,
Onların əlindən mən nicat tapsam
Hər şey dəyişəcək bir an içində,
Üzəcək dostlarım al-qan içində. Dəhşətli, qorxulu vuruşmalarda
Kişi, öz dostunu qoyarmı darda?!
Qıy vurdum, ay uşaq, tez yerə yatın!
Atın deyən kimi hamınız atın!
Qap-qatı bir duman basmışdı yolu,
Yağılar hasar tək kəsmişdi yolu.
Polad sinəmizi verib qabağa,
Cumduq gözümüzdən od yağa-yağa.
Saldıq pərən-pərən qudurğanları,
Sıçradı dörd yana qara qanları.
Qopduqca bədəndən düşmənin başı,
Çatıldı heyrətdən göylərin qaşı.
Bu vuruş, doğrudan böyük sınaqdı,
Hər yandan dolu tək güllələr yağdı.
Hər atəş açdıqca dostlarımla mən
Ayaqlar üzüldü üzəngilərdən.
Bulaşdı al qana çiçəklər, otlar,
Tük saldı qartallar, kişnədi atlar.
Atışma qızışdı, qopdu qiyamət!
Yerləri, göyləri bürüdü dəhşət!
Göz-gözü görmürdü, hər yan çən, duman,
Saysız yaralardan fışqırırdı qan.
At kişnəməsindən, güllə səsindən,
Qızmış aslanların hər nərəsindən
Sarsıldı qayalar, diksindi dağlar,
Qırıla-qırıla qaçdı qazaqlar.
Bu qoca aynalı gəlməsin gözə,
Çoxunu göndərdi gedər-gəlməzə.
Mehdi
Vuruş meydanında qana-qan dedim,
Basılmaz ömründə qəhrəman dedim.
Beş atlı üstümə yeridi yandan,
Ancaq baş tutmadı düşmənin fəndi.
Nəbi köməyimə yetişən zaman
Elə bil yerindən bir dağ tərpəndi!
Qəhrəman
Var olsun, var olsun qəhrəman Nəbi!
Min illər yaşasın mehriban Nəbi!
Nəbi
Qarışdı tərimə Boz atın təri...
Elliklə düşməni oturtduq geri,
Çaparaq atları, qovuşduq sizə.
Vəli
Nəbinin dostları gəlməsin gözə!
Nəbi
Hər igid yadında saxlasın gərək,
Köksüz bir ağacı tez yıxar külək!
Gəlin ürəklərdən bir səngər quraq,
Sönməsin ellərçün yanan o çıraq!
Mürsəl
Bir canım var, o da qurbandır elə!
Yaşımdan şikayət etmirəm hələ.
Qəhrəman
Yaxşı, Mürsəl dayı, ay cavan oğlan,
Bəs hanı Nəbiyə qoşduğun dastan?
Vəli
Lap yerinə düşdü, danış Nəbidən.
Mürsəl
Ondan yüz il desəm yorulmaram mən.
(Saz çalıb oxuyur.)
Nəbi qatıb qabağına, qovdu qorxaq dovşan kimi
Səlim bəyi, məlim bəyi, naçalniki, maçalniki.
Bir barmaqla Mahmud bəyin dartıb cırdı cəhəngini,
Pristavlar tökdü yerə tüfəngini, müfəngini.
(Nəbiyə) Nəbi can, necədir? Döşünə yatdı?
Qəhrəman
Vallah, cır səsindən qulağım batdı.
Mehdi
Qoy indi aşıqlar, oxusun bir az.
Mürsəl
Ellərin büsatı aşıqsız olmaz.
Aşıq
Nəbinin bığları eşmə-eşmədir,
Papağı güllədən deşmə-deşmədir.
Nəbinin atını bir at keçmədi.
Deyirlər, qandalı açıbdır Nəbi,
Minib Boz atını qaçıbdır Nəbi.
Hamı aşıqları alqışlayır. Nəbi onlara pul verir.
Tapdıq (Diqqətlə baxır.)
Bu gələn kim ola? Baxın, uşaqlar...
Vəli
Tək başına gəlir, burda bir iş var.
Vasili
Elçiyə oxşayır.
Tapdıq
Düzdür, tapmısan.
Qəhrəman
Qoy vurum, öldürüm.
Nəbi
Tələsmə, dayan.
Koxa
Mənə tapşırmışdır bu işi divan,
Bəylər nə deyibsə deyirəm mən də.
Mürsəl
Sən bunu görərsən bilirsən haçan?
Dəvənin quyruğu yerə dəyəndə!
Koxa
Təslim etməsəniz Nəbini, bilin,
Üzü gülməyəcək ömürlük elin.
Davasız, şavasız versəniz ələ
Dərdiniz, qəminiz qalmaz bir gilə.
Kəndə dönərsiniz adınız təmiz,
Qulluq alarsınız, dirçələrsiniz.
Vəli
Bizi nə bilmisən? Alçağın biri!
Qəhrəman
Namərdəm mən səni buraxsam diri.
(Koxanı vurmaq istəyir, ona mane olurlar.)
Mürsəl
Nəbi can, mən ölüm, sən dinmə görək,
Bunun cavabını özümüz verək.
Nəbi
Mən bir söz demirəm, özünüz bilin.
(Kənara çəkilib dostlarının hərəkətinə diqqət yetirir.)
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/suleyman-rustem-qacaq-nebi-besinci-perde
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
Стихи других поэтов
Ah çəkib qan yaş tökrəm,Səndən ötrü maral gözlüm,
Sizlərsiniz! Ey qövmi-macar, bizlərə ixvanSizlərsiniz ey qövmi-Macar, bizlərə ixvanƏcdadımızın müştərəkən mənşəyi Turan.
Sultan Əbdülməcidə xitabənEy padşahım bir dur,Dərvişi fərəhnak et,
SəninNazlım, hüsnün gülşənindəAçılmış güllərin sənin,