Leyli və Məcnun, fəsil 33

Məcnun vəhşilər arasındaƏfsanə yaradan bir sahib hünər

Nizami GəncəviMəsnəvi9 dəq
Cami-Cəm, fəsil 77

Dünyanın işləri boş bir xəyaldır!Bir ona nəzər sal, gör bu nə haldır.

Əvhədi MarağalıMəsnəvi6 dəq
Həqqül-yəqin, fəsil 7

حقیقت- تجدد تعینات، به حسب اقتضای ذاتی، که نسبیه​اند ونسبیت عرض، است و العرض لایبقی زمانین، و به حسب اقتضای منتسبین اعنی الوجود و العدم طالب و مشتاق عدم​اند، و بر سرعت تمام ساری و متحرک به مرکز فطرت ذاتی خوداند که عدم است، به مثابت جواهر به مراکز: و تری الجبال تحسبها جامدة و هی تمرمرالسحاب.حقیقت- ظهور سرعت سریان تعین در زمان از بدیهیات است، که در هر طرفةالعین حال را تجددی حاصل می​شود تا درمرتبه خویش محکوم علیه نمی​گردد به ادراک، چه هر یک از اجزای آنات او مانند نهر جاری و خط ممتد می​نماید، همچنین تجدد تعین مکان و سرعت سریان آن ظاهر است، چه هر یک از اجزای جسم محیط که محل مکان است در حرکت مستدیر اقتضای اخفای جزو دیگر می​کند و شبهت نیست که مکان مجموع اجزای آن جسم است و تجدد تعین حرکت از ضروریات است، از آنکه خروج از قوه به فعل جز به طریق تدریج صورت نه بندد، مگر به تصور مبداء و منتها و عدم سکون متحرک بینهما و چون زمان و مکان و حرکت درهر طرفةالعین مبدل گردد، ضرورت بود که جهات و اجسام و اعراض دیگر بدین و تیره روند که محقق است که هرآنی و جزوی را از مکان و حرکت با هر یک از معروضات ایشان نسبتی است غیر نسبت اول، و هر یکی در هر طرفةالعین به حسب لبس و خلع تعین وجودی و عدمی خاص می​یابند، و این معنی را محبوس و مقید زمان و مکان درنیابد: بل هم فی لبس من خلق جدید.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi11 dəq
Bu, Leyliyə Məcnun güzərdə müqabil olduğudur və gün müqabilində hilali-mehri bədri-kamil olduğudur

Bir gün ki, bahari-aləməfruzVermişdi cəhanə feyzi-novruz,

Məhəmməd FüzuliMəsnəvi15368 dəq
Arifnamə, fəsil 5

بیا گویم برایت داستانیکه تا تأثیرِ چادر را بدانی

İrəc MirzəMəsnəvi9 dəq
Məsnəvi 7

ذوق وجد وسماع وجان بازیهست در قوم ملت تازی

Həmam TəbriziMəsnəvi9 dəq
Məktubun intizarında

Məhəbbət bağının sərvi-rəvanı,Məlahət bağının tazə fidanı,

Mirzə Şəfi VazehMəsnəvi7 dəq
Məsnəvi 8

برادر عزیز را سعادت ابدی مساعد باد و برضا و لقانا رسید،از دنیا مرواد، بالنبی وآله الامجاد روزی چندست که سلطان معشوق حقیقی از افق دل ربانی بر عاشقان کرشمهای عجب می کند،گاهی بغمزه تشریف میدهد وگاهی بغم تهدید و من می گویم،بیت :چون وصلت قاسم بخدا بی شکیست

Qasım ƏnvarMəsnəvi6 dəq
Leyli və Məcnun, fəsil 28

İbn-Səlamın dastanıMəna dənizinin qəvvası insan

Nizami GəncəviMəsnəvi8 dəq
Cami-Cəm, fəsil 115

Bütün yer üzünü bürüdü nifaq,İnsanlıq birliyi tərk etdi, bir bax!

Əvhədi MarağalıMəsnəvi10 dəq
Mirat-ül-mühəqqiqin, fəsil 6

بدان که تن مردم را اصل از خاک است و خاک به واسطۀ ادوار افلاک و شعاع کواکب و امتزاج و اعتدال عناصر صورت خاکی را بگذارد و به صورت نبات مکون شود. بعد از آن غذای حیوان شود و آنگاه حیوان غذای انسان گردد و شاید که آن نبات خود غذای انسان شود. فی الجمله آن غذا را در مقدمه، قوت جاذبه جذب کند و ماسکه نگاه دارد و هاضمه هضم کند و ممیزه کثیف را از لطیف جدا کند و دافعه کثیف را از راه اَمْعاء دفع کند و این حالات در معده باشد.آنگاه آنچه لطیف باشد از معده نقل کند به جگر به واسطۀ قوّۀ جاذبه و در جگر همان قوت​هاهمین فعل کنند که درمعده کردند. آنگاه هرچه کثیف بود به سه قسمت گردد: یک قسم به زهره رود و صفرا شود. قسم دیگر به سپرز رودو سودا گردد و قسم دیگر به مثانه رود و بول شود. و آنگاه هرچه لطیف باشد به عروق رود خون شود و در عروق همین قو​تها یک بار دیگر همان عمل​ها کنند و لطیف از کثیف جدا کنند.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi14 dəq
Bu, Məcnundan Leyliyə bir nameyi-itabamizdir və peyğami-şikayətəngizdir

"Dibaçeyi-namə nami-Mə'bud,Qəyyumü qədimü həyyü mövcud.

Məhəmməd FüzuliMəsnəvi15368 dəq
Arifnamə, fəsil 8

خدایا کی شود این خلق خستهاز این عقد و نکاحِ چشم بسته

İrəc MirzəMəsnəvi8 dəq
Məsnəvi 1

ای وجودت به ذات خود قایمذات پاک تو قایم و دایم

Həmam TəbriziMəsnəvi10 dəq
Şərəfnamə, fəsil 4

Göy gecə məclisi qızışdırmışdı,İşıqdan gecənin gözü qamaşdı.

Nizami GəncəviMəsnəvi7 dəq
Cami-Cəm, fəsil 125

Sən ölüb gedəndə o beş duyğudanAğıl, nəfs qəbrinə girməzlər əyan.

Əvhədi MarağalıMəsnəvi6 dəq
Həqqül-yəqin, fəsil 4

مقدمه- شدت ظهور مدرک مانع ادراک بود، به مثابت ظلمتی که از ادراک قرص آفتاب به دیده رسد: واضله اللّه علی علم.دیگر- ادراک ادراک جز به واسطۀ امری داخلی و یا خارجی حاصل نشود که آن آیات آفاق و انفس است: ان فی خلق السموات والارض و اختلاف اللیل و النهار لآیات لاولی الالباب.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi8 dəq
Bu, Məcnunun sidq ilə münacat etdigidir və navəki-duası hədəfi-icabətə yetdigidir

Bir gecə ki, zülməti-ziyasuzZülfi-şəbi etdi bürqeyi-ruz,

Məhəmməd FüzuliMəsnəvi153612 dəq
Məsnəvi 2

پادشهی رفت به عزمِ شکاربا حرم و خیل به دریا کنار

İrəc MirzəMəsnəvi10 dəq
Məsnəvi 2

هرکه ره با دلیل پیمایدگرچه زحمت کشد بیاساید

Həmam TəbriziMəsnəvi7 dəq
Leyli və Məcnun, fəsil 16

O sövda bayrağı qalxandan bəriLeylinin hüsnü tək tutdu göyləri.

Nizami GəncəviMəsnəvi10 dəq
Cami-Cəm, fəsil 32

Səndən sorsalar ki, bu iki cahan,Demisən, insanda olmuşdur pünhan.

Əvhədi MarağalıMəsnəvi6 dəq
Həqqül-yəqin, fəsil 2

حقیقت- هستی حق- تبارک و تعالی- پیداتر از هستی​ها است،‌ که او به خود پیداست، وپیدائی دیگر هستی​ها بدو است: اللّه نور السماوات و الارض.حقیقت- دلیل هستی او به حقیقت جز او نیست، که هیچ گونه کثرت را به هستی او راه نیست،‌و دلیل را از هستی ناگزیر بود: اولم یکف بربک انه علی کل شییء شهید.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi6 dəq
Bu, inkar ilə Leyli anasına cavab verdigidir və sərayi-möhnətə girdigidir

Leyli bu itabı çün eşitdi,Öz könlündə müqərrər etdi

Məhəmməd FüzuliMəsnəvi15369 dəq
Məsnəvi 4

از مالِ جهان ز کهنه و نودارم پسری به نام خسرو

İrəc MirzəMəsnəvi7 dəq
Məsnəvi 8

علم باید که ره نمای بودنه فضولی شره فزای بود

Həmam TəbriziMəsnəvi7 dəq
Leyli və Məcnun, fəsil 15

Leylinin eşqi ilə Məcnunun ağlayıb sızlamasıMəcnun qohumların yalvarışından

Nizami GəncəviMəsnəvi8 dəq
Cami-Cəm, fəsil 74

Edə bilmirsənsə özündən səfər,Barı yer üzünə bir eylə güzər.

Əvhədi MarağalıMəsnəvi7 dəq
Mirat-ül-mühəqqiqin, fəsil 3

بدان که اول چیزی که حق سبحانه و تعالی بیافرید عقل بود کقوله علیه السلام: «اول ماخلق اللّه تعالی العقل». و عقل را سه معرفت داد: اول معرفت خود، دوم معرفت حق، سوم معرفت احتیاج او به حق. و از هر معرفتی چیزی در وجود آمد: از معرفت خود نفسی و از معرفت حق عقلی و از معرفت احتیاج او به حق جسمی پیدا شد. و در عقل دوم همین سه معرفت پیدا شد و از آن سه معرفت او هم بر این طریق عقلی دیگر و نفسی دیگر و جسمی دیگر پیدا شد. همچنین تا نُه مرتبه، نُه عقل و نُه نفس و نُه جسم پیدا شد و آن نُه جسم، نُه فلک است و نُه نفس، نفوس فلکی و نُه عقل، عقول افلاک. پس هر فلکی را نفسی و عقلی و جسمی باشد.فلک اول را عرش خوانند و فلک اطلس و فلک الافلاک و جسم کل هم گویند. و فلک دوم را کرسی خوانند و فلک البروج و فلک الثوابت نیز خوانند و فلک دیگر را که زیر اوست فلک زحل خوانند و فلک دیگر را فلک مشتری و دیگر فلک مریخ و دیگر فلک آفتاب و دیگر فلک زهره و دیگر فلک عطارد و دیگر فلک قمر و عقل فلک قمر را عقل فعال خوانند و نفس او را واهب الصور گویند.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi9 dəq
Bu, Məcnunu atası səhrada bulduğudur və nəsihətlə islahından aciz olduğudur

Təhrir qılanda əhli-inşaBöylə bu misalə çəkdi tuğra

Məhəmməd FüzuliMəsnəvi15369 dəq