Hüseyn Cavid · Şeir
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Uyuyur... caməxabı toz, torpaq;Nə bir ümmidi var, nə kimsəsi var.
Mənim tanrımHər qulun cahanda bir pənahı var,Hər əhli-halın bir qibləgahı var,
Novruz bayramıİştə novruz! Yetişdi fəsli-bahar.Gəldi işrət zamanı, qardaşlar!
Otuz yaşındaOtuz yaşında saralmaq, açılmadan solmaq;Bu iştə bir mələyin virdi-şairanəsidir.
QaçqınÖrtünmə, dur! Kimsən, nerəlisən sən,Gözəl qaçqın, başı bəlalı qaçqın!
Qoca bir türkün vəsiyyətiYavrularım! Ey ömrümü şənləndirən, güldürən,Alnı açıq oğullarım, gözəl, yosma qızlarım,
Sevinmə, gülmə, quzum!Sevinmə, gülmə, quzum, kimsənin fəlakətinə;Bu hal, əvət, eyi bir şey deyil, sevinmə, saqın!
Son bahardaHəmşirəzadəm için*Kədərli, sisli bir aqşamdı, ağlıyordu səma;
Vərəmli qızSarı gül! Ey şikəstə, solğun nur!Niçin aludeyi-xəyal oldun?!
Yadi-maziMazi!.. O gözəl xatireyi-şövqü şətarət,Hər an oluyor hafizəpirayi-təhəssür.
Bir zamanlarBir zamanlar sənin pənbə kölgəndəPək bəxtiyar idim, nazlı dilbərim.
Dün və bu günDün səadətlə parlayan gözlər,Şimdi yəsü kədər nisar eylər.
Elmi-bəşər“Bir məktub münasibətilə”Bəradərimə:
Ey ruhi-pürsükun!Ey bənliyimdə hakim olan ruhi-pürsükun!Ey ruhi-münfəil! Səni gördükcə həp zəbun;
Hərb və fəlakətUçar, uçar, yenə ruhum diyari-hüznə qoşar;Uzaq, uzaq, çox uzaq bir mühit içində yaşar.
İki həmşireyi-lətafətü anBəzən əsla umulmayan yerdən,Nə qədər bəxtiyar olur insan!
Öksüz ƏnvərDoquz yaşında zəki, uslu bir çocuq: Ənvər...Sinifdə tam iki ildir, birincilikdə onun
Qomşu çiçəyiSarışın balkonun kənarında,Yazın atəşli zərbəsilə solub
Şeir məftunuPürhəvəs şerə mübtəla bir qız,Nura aşiq sevimli bir yıldız.
Solğun bənövşələrBir müsamirə xatiratından.Boynu bükük, ey öksüz mənəkşələr!
Türk əsirləriErkək, qadın, əsgər, çocuq, ixtiyar— Əsir — deyə, minlərcə türk övladı:
Yaş zindanlar yuvamızYaş zindanlar yuvamız,Fəlakət aşinamız.
Bənim tanrımHər qulun cihanda bir pənahı var,Hər əhli-halın bir qibləgahı var,
Hər yer səfalı, nəşəliHər yer səfalı, nəşəli, hər şey tərəbnisar...Hər dəm gülümsədikcə günəş, məst olur bahar.
Nəcmi-geysudarSən ey yüksək fəzalardan aşan səyyahi-zərrinpər!Uzaq, ey nəcmi-geysudar! Uzaq gəz, ərzə yaqlaşma!
Hali-əsəfiştimalımı təsvirdə bir ahi-məzlumanəHər kəs aləmdə bir bəlayə düçarOlur, amma mənim kimi olamaz.
UyuyorƏsmə, dur! Əsmə, ey nəsimi-bahar!Uyuyor, yari-işvəkar uyuyor.
Verdim o gün ki, zülfi-pərişanə könlümüVerdim o gün ki, zülfi-pərişanə könlümü,Saldı nigar o zülfdə zindanə könlümü.
Xuraman-xuramanPənbə, şəffaf, ipəkli bir çarşaf,Lərzişi-səfvətilə hər saət
Məyus bir qəlbin fəryadıEy nəşvəli, ey işvəli ümmid!Lənət sana, ey afəti-cavid!