Qürubə qarşı

Yanar ruhum dəmadəm, ruhi-məcruhum yanar, sızlar,Bütün aləm dəyişmiş sanki, həp qəsvətnüma, məhzun...

Hüseyn Cavid19153 dəq
Get!

Bəni anlatma ki eşq, aləmi-sevda nə imiş?Bilirəm bən səni, get! Hər sözün əfsanə imiş.

Hüseyn CavidQəzəl1 dəq
Çoban türküsü

Açmasın çiçəklər, gülməsin güllər,Ötüşməsin şirin dilli bülbüllər,

Hüseyn Cavid1 dəq
Küçük bir levhə

Ehtizaz etmədə hər yanda behişti-nəfəxat,Oqşuyor səhn çəmənzarı yenə ruhi-bahar.

Hüseyn Cavid1 dəq
Qəmər!

Odamda bir gecə səbrim tükəndi, bitdi məcalım,Vücudum atəşi-humma içində həp yanıyordu.

Hüseyn Cavid1 dəq
Naxçıvanda nə gördüm?

INaxçıvanlılara

Hüseyn Cavid3 dəq
“İttifaq” məktəbinə bir nəzər

“İqbal”ın 696-cı nömrəsində “İttifaq” məktəbinin bugünkü halını həmiyyət sahiblərinin ixtiyarına ərz etmişdik. Əcəba, fəryadımızın nə kibi tə’siri oldu? Məktəb haqqında nə yapıldı? Maliyyə cihəti tə’min edildimi? İanələrin daima müntəzəm bir surətdə alınması təəhhüd olundumu?.. Bunları bilməyoruz. Bildiyimiz bir şey varsa o dəxi bu xüsusda kəndilərini əlaqədar bilən kimsələrin e’tinasızlığı və laqeydliyidir ki, ciddən şayani-təəssüfdür! Hələ “Simurğ” və “Kimya” tə’birinə şayəstə olan cəmiyyəti-xeyriyyə ə’zasının saiqeyi-nifaq və ədavətlə – hiç bir gunə təşəbbüsdə bulunmamaları hissiinsaniyyə ilə mütəhəssis olan bütün ərbabi-vicdanı dilxun etsə gərəkdir. Vaqtilə mədrəsə üzviyyətinin öz ailələri arasında kəndilərinə mədari-iftixar bilən möhtərəm kimsələr əcəba nədəndir ki, böylə mevqelərdə yaqalarını sıyırırlar. Mədrəsənin maddi və mə’nəvi ehtiyacına müavinət etmək öylə dursun, qapısından belə keçmək istəmiyorlar. Rəyasət həvəsilə uçan zəvat niçin öhdələrinə tərtib edən vəzifənin ifasında müsamihəkar davranırlar? Doquz illik bir maarif müəssisəsi qapanıb yüz nəfərə qərib, mə’sum çocuqlar pərişan, səfil olunca bu vicdani məs’uliyyətin qarşısında bulunanlar əcəba nə kibi bir mə’zirət bəyan edə bilərlər?Məcmui bin üç yüz rublədən ibarət olan sərmayeyi-təvəkkül (kapital)dən tə’til maaşlarını və bir taqım müsarifati-sairəyi tə’diyə etmək için iki təqsit etmək üzrə beşər yüz rublə, cəm’ən bin rublə mədrəsənin sandığından alınmışdır. Bu gün mədrəsənin sərmayəsi naminə ancaq üç yüz rublə sandıqda mevcudu vardır ki, o dəxi mədrəsənin altı aylıq bədəli-icarı deməkdir.

Hüseyn Cavid1 dəq
Görmədim

Bilmədim, uydum şu məcnun könlümün fəryadinə,Eşqə dil verdim, bəladən başqa bir şey görmədim.

Hüseyn Cavid1 dəq
Knyaz

Ə Ş X A SK n y a z – yucaboylu, qarasaçlı, məğrur baqışlı, möhtəşəm bir gürcü tipi, 40 yaşında.

Hüseyn Cavid19281 dəq
Şeyx Sənan

Oyan, ey piri-xoşdil! Qalq, ayıl bir xabi-rahətdən!Qiyamətdir, qiyamət!.. Qalq, oyan, zevq al bu fürsətdən.

Hüseyn Cavid1 dəq
Şeyx Sənan

ƏŞXASŞeyx Kəbir – fəzilət və irfanilə, irşad və ictihadilə məşhur, ağsaqal və nurani bir mürşid.

Hüseyn Cavid19141 dəq
Naxçıvana nə lazım?

2Əvət, Naxçıvanda görülən işlər keçən nömrədə görüldü. Şimdi kökünü araşdırmaq lazım. Çünki hökumət əski məktəbi öz əlinə aldı.

Hüseyn Cavid5 dəq
Ah... Yalnız sən!

Ruhum, ey aşinayi-əsrarım!Həp uzaq, bəzmi-vüslətindən uzaq,

Hüseyn Cavid1 dəq
Çəkinmə, gül!

Çəkinmə, gül! O lətif, incə, nazlı qəhqəhələrSimaxi-ruhumu öpdükcə məsti-zevq olurum.

Hüseyn Cavid1 dəq
Çəlik qollar

(Bakı işçisinə)**Onlar, o çəlik qollar, o qollardakı qüvvət

Hüseyn Cavid1 dəq
Hərb ilahi qarşısında

Ey odlu şəhpərilə saçan zəhri-intiqam!Ey hərb ilahi! Ey sırıtan kinli əjdaha!

Hüseyn Cavid19172 dəq
Qız məktəbində

— Quzum, yavrum! Adın nədir?— Gülbahar.

Hüseyn Cavid1 dəq
Bir rəsm qarşısında

Həzin bir çöhrə, bayğın bir nəzər, suzişli bir mənzər.Geniş bir cəbhə, ülvi bir zəka, düşgüncə bir sima.

Hüseyn Cavid1 dəq
Eşq atəşi can yıxıyor

Eşq atəşi can yıxıyor,Ürəkdən qanlar axıyor.

Hüseyn Cavid1 dəq
Hali-əsəfiştimalımı təsvirdə bir ahi-məzlumanə

Hər kəs aləmdə bir bəlayə düçarOlur, amma mənim kimi olamaz.

Hüseyn Cavid3 dəq
Mənim tanrım

Hər qulun cahanda bir pənahı var,Hər əhli-halın bir qibləgahı var,

Hüseyn Cavid1 dəq
Otuz yaşında

Otuz yaşında saralmaq, açılmadan solmaq;Bu iştə bir mələyin virdi-şairanəsidir.

Hüseyn Cavid2 dəq
Qoca bir türkün vəsiyyəti

Yavrularım! Ey ömrümü şənləndirən, güldürən,Alnı açıq oğullarım, gözəl, yosma qızlarım,

Hüseyn Cavid3 dəq
Sevinmə, gülmə, quzum!

Sevinmə, gülmə, quzum, kimsənin fəlakətinə;Bu hal, əvət, eyi bir şey deyil, sevinmə, saqın!

Hüseyn Cavid1 dəq
Son baharda

Həmşirəzadəm için*Kədərli, sisli bir aqşamdı, ağlıyordu səma;

Hüseyn Cavid19092 dəq
Verdim o gün ki, zülfi-pərişanə könlümü

Verdim o gün ki, zülfi-pərişanə könlümü,Saldı nigar o zülfdə zindanə könlümü.

Hüseyn Cavid1 dəq
Yadi-mazi

Mazi!.. O gözəl xatireyi-şövqü şətarət,Hər an oluyor hafizəpirayi-təhəssür.

Hüseyn Cavid2 dəq
Başlanğıc

Zabilistanda təlim meydanı. Səhər erkən… Coşğun muzika. Sadə qiyafəli, qumral saçlı Səyavüş bir köy d ə l i q a n l ı s i l ə qılıc təlimi yaparaq vuruşur. Bir yanda Z a l oğlu Rüstəmlə başqa cəngavərlər, bir yanda səmimi çöhrəli, ağsaçlı bir q a d ı n l a k ö y l ü q ı z l a r və dəliqanlılar tamaşa edərlər. Səyavüş arqadaşına üstün gəlir.Ümumi alqış.*

Hüseyn Cavid19323 dəq
Həsbi-hal (5)

Şimdi üçüncü qısma gələlim.Üçüncülər: “yeni üsulda tərbiyə görüb, yaxud görmək istəyib, müəllimliyə həvəskar

Hüseyn Cavid19105 dəq
Teatr yaxud sən’əti-tamaşada təbəddül və tərəqqi

Oktyabrın dördüncü aqşamı Namiq Kamal bəyin “Akif bəy” adlı faciəsi “Tiflis türk dram dəstəsi” tərəfindən mevqeyi-tamaşaya qoyuldu. Bu əsəri Qafqas şivəsinə təbdil edən Axundov cənablarıdır.Məzkur faciə beş pərdədən ibarətdir.

Hüseyn Cavid3 dəq