Abdulla Şaiq
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Azayın atası Böyük Vətən müharibəsinin lap birinci ilində əsgər getmişdi. Anası da dəmir yolunda işə düzəlmişdi. Atasının ayrılığı Azaya çox təsir edirdi, onu hər yadına salanda faşistlərə lənət oxuyurdu.Bir gün Azay yuxudan həyəcan içində oyandı. Çox halsız və nəşəsiz idi. Anası oğlunun bu vəziyyətindən narahat oldu:
İntiqamçı xoruzİki pərdəli uşaq dramıŞəxslər
Danışan kuklaİki pərdəli uşaqlara məxsus dramMəclisəhli
AğlaşmaISəhərdən bəri iztirab və sıxıntılardan sonra yenicə yatağıma uzanmışdım ki, qonşu evdən yanıqlı bir şivən qopdu:
IÜçüncü rübün nömrələri yoxlandıqdan sonra məktəb ən fəal əlaçı şagirdlərin və onların valideyni şərəfinə təntənəli bir müsamirə verməyi qərara almışdı. Axırıncı dərs bitmək üzrə idi. Çağırışlar siniflərdə şirin-şirin paylanırdı. Sinif rəhbəri Kamil müəllim əlində çağırış vərəqələri öz sinfinə girincə bütün sinif yerindən oynadı. Kamil müəllim sinfi zor-güc sakit etdi və qırmızı rəngli çağırış vərəqəsini Xasaya uzadıb “Al, bu sənindir”, dedi. Sonra çağırışları bir-bir payladı.Artıq dərs bitmiş, zəng vurulmuşdu. Müəllimlər bayıra çıxınca bütün siniflər sel kimi həyətə axdı.
IVAtasının faciəli vəfatı Xasaya yaman təsir etmişdi. Anası Badam isə ona bu ağır günlərdə təsəlli verəcək bir halda deyildi. Onun geriliyi, savadsızlığı yavaş-yavaş öz mənfi nəticələrini göstərməyə başladı. Badam Xasayı nə həqiqi bir ana kimi öz qanadları altına alıb dərdlərini ona unutdura bildi, nə də doğru yol göstərib sağlam tərbiyə verə bildi. Xasay gündən-günə əsəbi, şıltaq və yaramaz bir uşaq olurdu. Badam bunu görə-görə bir çarə düşünmürdü.Balakişidən sonra Badamın özü də çox dəyişmişdi. Həyat və təbiətlə çarpışmaqdan aciz olan bu qadına hər şey çətin görünürdü. Balakişinin yerinə qapıçılıq vəzifəsini əvvəlcə ona təklif etdilər, “Mən bacarmaram” – deyə qəbul etmədi.
Bir quşOturmuş nəğməzarında həzin fəryad edər bir quş!Alır gül yarpağından eşq dərsin, dad edər bir quş!
İyirminci əsrə xitabMəzlumların ümidisən, ey əsri-pürxətər!İzlər böyük addımlarını bir sürü bəşər!
BaharHaydı, bu boranlı qış da bitdi.Alqışladığım bahar yetdi.
Qış gecəsiZülmət bürümüş göyü... uğursuzGöylərdə görünməyir bir ulduz.
Dağlar sultanıDan atınca xoruz, beçələr banlar.Dağ-dərədən çəkilməmiş dumanlar,
AldanmaAldanma zahidə, sanma uludur,Qəlbi hiylə, riya ilə doludur.
Bəxtsiz rəfiqəməIEy məni çulğalayan dərd, nədən
Neçin böylə gecikdin?İntizar qarşısında*Sənsiz qəlbim qırıq, sönük, çeynənmiş, xırpalanmış,
Əmək pərisinəDerdim ki, bahar olsun,Dağlar, dərələr dolsun
GözlərQıvırcıq saçının şux tellərindəÜlkər tək parlayıb axan, a gözlər!
Xırçın qızDeyirdi ki: – Məsud olmaq mənim böyük diləyim.Yaşamaqdan yalnız budur son qayəm, son istəyim.
Zəfər nəğməsiGözün aydın, ey müzəffər xalqımın oğlu, qızı!Gözün aydın, doğdu artıq şanlı zəfər ulduzu!
İki qəzəlHörmətli şairimiz Süleyman Rüstəmə*I
RübailərBu kuzənin torpağı alınmış el bağından,Bəlkə də o yapılmış gözəllər torpağından.
Böyük hicranBöyük qardaşım Məmməd Səid Ordubadiyə ithaf*Yadımdadır, o gün ki sən sərilmişdin yatağa,
Ölümə həcvEy ölüm, oy, nə yaman siman var:Qaşqabaqlı, qara, çirkin, yassar.
Canlı Dərbənd çiçəyiDərbəndin gül bağından dərdim qönçə bir çiçək,Rəngi, ətri, görkəmi biri-birindən göyçək.
SəhərGünəş doğdu, yayıldı,Dağlar, daşlar ayıldı.
XoruzAy pipiyi qan xoruz,Gözləri mərcan xoruz!
Oyan, oğlum!Ağıllı oğlum, oyan!Qiymətlidir hər zaman.
Aslan, qurd və tülküBir zaman tülkü, qurd, həm aslan –Hər üçü bağladı belə peyman;
Dəmirçi nəğməsiTaq-tuq, taq-tuq...İşdən bir qorxumuz yox.
TəmizlikSəhər durunca,Əlimdə fırça,
QərənfilQərənfiləm mən,Gözəl güləm mən;