Bən istərim ki

Bən istərim ki, gözəllər, bütün gözəlliklərUzaq-uzaq, pək uzaq bir üfüqdə əylənsin.

Hüseyn Cavid1 dəq
Zülfün

Gərdənində, qamətində ayıb yox,Amma nə gözəldir pərişan zülfün!

Molla Pənah Vaqif1 dəq
Dağlar səslənirkən

Ey uzaqdan gələn yolçu, böylə sapqın getmə, dur,Çox yolçular sinəmizdə etdi çapqın, getmə dur…

Almas İldırım2 dəq
Gücsüz edir ümumən hər güclüdən gilayə

Gücsüz edir ümumen hər güclüdən güayə,Heç vaxt olmamışdı bu narazılıq bu payə.

Əliqulu Qəmküsar3 dəq
Talan olmasın deyə

Talan olmasın deyəElin dövləti-varı –

Zeynal Xəlil19701 dəq
Məni gör

Dolannam başına misli-pərvanə,Həsrət gözü yolda qalan, məni gör!

Aşıq Abbas Tufarqanlı1 dəq
Eyləsin

Bir kimsə yox izhar edəm dərdimi,Deyəm durub mənə dərman eyləsin.

Usta Abdulla1 dəq
Nə seçsin müştəhid, nə bilsin alim

İstərəm mən bir söz bünyad eyliyəm,Şahım, sana məlum olsun kamalım.

Xəstə Qasım1 dəq
Həyata qayıtmışam

Bu səhərhəkim baxıb yarama

Balaş Azəroğlu19662 dəq
Kirvə məni qonaq eylə

Salam Əleyküm, Məşədi,Məşədi bir ağa kişidi.

Aşıq Heydər1 dəq
Folklor yolunda

FOLKLOR YOLUNDA*Yazılı ədəbiyyatımızın realist dövrü rus ədəbiyyatı təsirində doğulduğu kimi, bizdə folklora oyanan rəğbət də şübhəsiz rus alim və redaktorlarını təqliddən alınmışdır. Əvvəllər bu sahədə rus müəllifləri yalnız başına qalmışlar, sonralar türklər də köməyə gəlmiş və bəziləri sərbəst təşəbbüslərdə də olmuşlar. 1882-ci ildə Tiflisdə nəşrə başlamış “Sbornik materialov dlya mestnostey plemen Kavkaza” adlı məcmuə türk folklorunun toplanması yolunda ilk addımlar atmışdır. Qori və Irəvan seminariyalarını bitirmiş müəllimlər eşidib öyrəndikləri xalq məhsulunu bu məcmuələr vasitəsilə nəşrə çalışmışlar. İlk toplayış təsadüfi olmuş, heç bir sistem və plana tabe olmamış, təbiidir ki, qüsurlardan da xilas ola bilməmişdir: toplanılan yer göstərilməmiş, yerli şivə saxlanılmamışdır...

Yusif Vəzir Çəmənzəminli3 dəq
Qəsidə 23

دوش چو کرد آسمان افسر زر ز سر یلهساخت ز ماه و اختران یاره و عقد و مرسله

Fələki Şirvani4 dəq
Aşı mollanın, başı mollanın

Bir gün molla çayın kənarında əyləşmişdi, gördü ki, suyun üzü ilə çay axını bir neçə motal üzüb gəlir. Tez soyunub girdi suya, motalların ikisini tutdu, ikisi də ona yaxınlaşdı.Molla əlindəkilərin hərəsini bir ayağına keçirtdi, yaxınlaşan iki motalı da tutdu. Gördü ki, uzaqdan bir motal da gəlir, əlindəkilərdən birini dişinə alıb onu da tutdu. Bu zaman suda bir motal da göründü. Ancaq molla nə qədər can atdısa, altıncı motalı tuta bilmədi.

Xalq ədəbiyyatı1 dəq
Oyan dağlar

Bəstinin ah-naləsindənOyan, dağlar, oyan, dağlar.

Aşıq Bəsti1 dəq
Haram ət

Dağıstandan Molla Cumanın bir aşıq dostu varmış. MollaCuma ona ismarış göndərir ki, bir dənə yaxşı qoç göndərsin. Aşıq

Molla Cümə1 dəq
De bir üz, bir üz

Arif olan, diqqət elə, fəhm elə,Qövr eylədi yaram de bir üz, bir üz.

Aşıq Musa1 dəq
Balaca mütəfərriqələr 13

Dizlərimi qucub tənha əyləşmək çoxdan adətimdir. Bu qərar ilə oturub mənzildə bir günü xəyalıma gətirdim yer üzündə olan müsəlman qardaşlarımın haləti-hazırını. Nə gördüm? Hər yerdə zülmət, cəhalət gördüm, tiryək gördüm, bəng gördüm, zülm gördüm; birəhm, bimürüvvət, kəmfürsət gördüm... Haqq sözü qorxuda gördüm. Şikayətləndim: Xudaya, bu qəzəb göydənmi bizə gəlib, baqidirmi, ya bizim üçün bir nicat yolu var?– Ağlım dedi: qorxma, Dərviş, ətrafa bax, nicat yolunu görərsən... Baxdım, nicat yolunu gördüm. Nədən başlamalı? Min illərdir mənbərlərdə vəzlər oxunur. Xudaya, necə gözəl vəzlər!.. Şəriətdən, insaniyyətlikdən. Onunla belə tiryəkdən əl çəkmişik? Xeyr! Yuxudan ayılmışıq? Əstəğfürullah! Rəhm-mürüvvət artıb? Müsəlmanlığa yaxınlaşmışıq? Nə, nə, nə, nə!

Nəcəf bəy Vəzirov19051 dəq
Qəzəl: Yıxır viranəmi gərdun sanır kim xanimandır bu

Yıxır viranəmi gərdun sanır kim xanimandır buNə bilsin kim qanatsız quşlar üçün aşiyandır bu

Qövsi Təbrizi1 dəq
Məni

Tərlandı baxışın, gözün can alan,De çək caynağına, di darə məni.

Ağdabanlı Qurban19031 dəq
Təcnis: Adəm ata üçün fərman enəndə

Adəm ata üçün fərman enəndə,Yetmiş iki millət söylər aman hey,

Aşıq Valeh1 dəq
Məzlum ən böyük zalimdir

Dünən Şəkidən, möhtərəm yoldaşımdan aldığım məktub pərişan ürəyimi bir qat daha pərişan etdi. Məni pərişan edən yalnız hökumətin zülmü deyil, o zülmə, o həqarətə boyun əyən camaat halətidir.Şəkinin birinci üsuli-cədidə məscid məktəbi hamıya məlum olsun gərək. Bu məktəb camaatın ixtiyarında, camaatın həmiyyətilə bir neçə il gözəl davam etdi. Faydalı səmərələr verdi. Bir az sonra hər nədənsə camaatın bəziləri yanlış bir fikrə düşdülər: məktəbi, o millət ocağını və istiqbal ümidgahını hökumətin ixtiyarına, xasiyyətləri məlum bir para qulluqçuların əlinə verməyə çalışdılar. Biçarələr elə güman edirdilər ki, hökumət idarəsi bizə camaat idarəsindən daha nəfli olacaqdır. Binəvalar elə xəyal edirdilər ki, hökumət bizə gerçəkdən atalıq edib, bizim dərdimizə qalacaqdır. Halbuki yazıqlar daha ondan bixəbər idilər ki, öz ixtiyarlarını, öz haqlarını öz əllərilə bir para zalımların, rəhmsizlərin pəncələrinə verib, məktəbi bünövrəsindən yıxmağa özləri səbəb olurdular.

Ömər Faiq Nemanzadə19064 dəq
İkinci şəkil

Qara, mağaraya oxşar bir mənzildir. Müqabilində dörd qapı var. Qapıların qabağında*qara libasda dərbanlar dayanıblar və sol tərəfdə padşah üçün taxt qoyulubdur. Şeypur çalınır.*

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev5 dəq
Qara pul

Dolanım başına, ey gözləri məstan, qara pul,Nə əziz eylədi səni xaliqi-Sübhan, qara pul.

Adsız el şairləri1 dəq
Pərakəndə şeir 372

محنت مردم آزاده فزونتر باشدبار دل لازمه سرو و صنوبر باشد

Saib Təbrizi1 dəq
Qəzəl 126

Yerləşməz aşiqin ürəyi cana,Hümməti sığışmaz bütün cahana.

Xaqani Şirvani1 dəq
Dust bipərvə, fələk birəhm, dövran bisükun

Dust bipərva, fələk birəhm, dövran bisükun,Dərd çox, həmdərd yox, düşmən qəvi, tale' zəbun.

Məhəmməd FüzuliQəzəl1 dəq
Cami-Cəm, fəsil 80

Gəl heyrət yolilə getmə, gözü aç,Güman cığırından bir kənara qaç.

Əvhədi MarağalıMəsnəvi4 dəq
Gönülüm irdi cânına yine şol cânıyile

Gönülüm irdi cânına yine şol cânıyileNe cefâdur bu ki çeker yine şol cânîyile

Qazi BürhanəddinQəzəl1 dəq
Təməllüq

Kəlküttədə çıxan “Həblül-mətin” ruznaməsi üçüncü nömrəsində yazır ki, sultan Əbdülhəmid insan deyil, bəlkə məlaikə kimi bir şeydir; yazır ki, sultan Əbdülhəmid “dər qətari-əvvəlin-ricali-siyasəti-aləm bəşümarəst”; yəni siyasət aləmində əvvəlinci adamlardan hesab olunur. Və yazır ki, “hərçənd avropalılar sultan Əbdülhəmidi müstəbid və müxalifi-məşrutiyyət hesab eləyirdilər, amma sultandan artıq məşrutəxah heç bir padşah dünyaya gəlməyibdir”.Söz yox ki, indi “Həblül-mətin”in 3-cü nömrəsini hər bir iranlı oxuyubdur və indi hər bir iranlı bu əqidədə olacaq ki, sultan Əbdülhəmid məlaikə kimi bir şeydir, siyasət aləmində əvvəlinci bir vücuddur və məşrutəxah padşahların hamısından artıq məşrutəxahdır.

Cəlil Məmmədquluzadə2 dəq
Qəzəl 557

ما داغ آرزوی تو داریم بر جبینما در هوای عشق تو داریم عقل و دین

Qasım ƏnvarQəzəl1 dəq