Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Güneş sanemâ yüzün ü alnun çü kamerdürBilün ile konşısı çü kûh u çü kemerdür
Oğlanlarınızı oxutmayınİndi hər kəs bizim bu sərlövhəmizi görsə, xəyal edəcək ki, biz səhv edib oğlanlarınızı oxudun əvəzində, oxutmayın yazmışıq. Xeyr, biz səhvlə yazmamışıq, elə doğrusu odur ki, yazmışıq. Mən genə deyirəm: əgər oğlanlarınızı axırda evləndirmək fikrinə düşəcəksinizsə, əgər onu ev, əyal, övlad sahibi eləmək istəyəcəksinizsə, məndən sizə əmanət, məbada, oxudasınız. Siz görməmisiniz, siz bilmirsiniz, amma mənim başıma gəlib, mən görmüşəm və bilirəm, qulaq verin səbəbini deyim, oxutmayın deməyə haqqım var ya yox və görün bu oxuyanlarda heç ağıl, kamal, şüur və səliqə olur ya yox. Bəndəzadə Əhməd gimnaziyadan qurtaran kimi dedim, oğul, dəxi indi evlənmək vaxtındır, gərək səni evləndirim. Dedi, ata, hələ mən uşağam. Dedim, ay oğul, biz ata-baba görmüşük ki, adam on dörd, on beş yaşında evlənər, indi sənin on doqquz yaşın var! Dedi, ata, hələ mən uşağam, özüm də hələ gedib universitetdə oxuyacağam. Dəxi bir söz demədim, dedim get oxu, bala. Getdi Peterburqda oxudu, oradan da getdi nə bilim Parijə, hara. İndi hamısın qurtarıb gəlib, özünün də tamam iyirmi yeddi yaşı var. Çox sual-cavabdan sonra evlənməyi boynuna qoymuşam, amma deyir ki, mən gərək oxumuş qız alam. Dedim, yaxşı onu da elərəm, Kərbəlayı Qənbərin qızın alım sənin üçün. Gör mənə nə deyir, deyir ki, hansı uçkolanı tamam edib? Dedim, balam, uçkol nədi, Molla Bacıda neçə illər oxuyub, Quranı çıxıb, hər cümə axşamı mərhumə anası üçün bir yasin də oxuyur. Dedi işimə gəlməz. Dedim niyə? Dedi oxuyub kurs tamam etmiş olmasa, yəni təkmili obrazovaniyyə olmasa mən almaram. Çünki bunun xilafı olsa, nə o məni xoşbəxt edə bilər və nə mən onu.Eləcə bu sözlərə dondum qaldım. Getdim bir neçə gün fikirləşdim, soraqlaşdım, axırda tapdım. Sevinə-sevinə gəldim dedim, oğul, tapdım. Dedi kimdi? Dedim Məşədi Fərzəlinin qızı. Dedi hansı uçkoladan qurtarıb? Dedim Bakıdakı qız məktəbindən: həm rusca bilir, həm də müsəlmanca. Dedi işimə gəlməz. Dedim niyə? Dedi: Mən bu qədər zəhmət çəkmişəm, məşəqqət çəkmişəm, nə bilim gedib harda, harda nə zillətlə ülumi-aliyə təhsil eləmişəm, indi insafdır gəlib, beş kəlmə əlif zəbərə Ə və üç kəlmə də A, B deyənlən təzvic eləyim? Heç yaraşarmı? Heç müsahibəmiz tutarmı? Elə mən bunları eşidən kimi lap naümid oldum, biixtiyar durdu gözlərimdən yaş tökülməyə. Əhməd belə görcək mənə rəhmi gəldi. Dedi, ata, ağlama, ağlama, diriliyimi, rahatlığımı, istiqbalımı mülahizə etməyib sənin xahişini əmələ gətirərəm. De görüm neçə yaşı var? Dedim on beş! Elə bunu eşitcək dik qalxdı ayağa, dedi işimə gəlməz. Dedim niyə? Dedi uşaqdı, əqəllən gərək iyirmi yaşı ola.
Qəzəl 591از مسجد و میخانه، وز کعبه و بتخانهمقصود خدا عشق است، باقی همه افسانه
Qəzəl 205ناوک غمزه هر دمم می زند از کمین کمانزین دو بلا کجا روم کشت مرا هم این هم آن
Töhfeyi-Sami, bölmə 592از مردم عراقست و کاتبی سریع الکتابت بود چنانکه روزی هزار بیت مینوشت و در شعر شناسی مسلم بود بروم رفت و دیگر خبری از او نیامد این مطلع از اوست :جام برکف چشم بر رخسار ساقی مانده ام
OğlumaCəfər, ey qönçeyi-gülüstanım!Ey mənim bülbüli-xoş elhanım!
Sən ki yoxsanSən ki yoxsan bu geniş dünyada,Mənə dünya görünür röyada.
Rübai 110هر گه که ترا به طبع پاک انگارمبهتر ز جهان و جان پاکت دارم
Qəzəl 38باد چون طره آن جان جهان درشکندفتنه بینی که در عقل و روان در شکند
Səni mən, ey büti-məhru, özümə aşina derdimSəni mən, ey büti-məhru, özümə aşina derdim,Xəyali-xam edib, cana, səni əhli-vəfa derdim.
Moda qurbanıAnadan millətli, vətənli oldun,Böyüdün, cildini dəyişdin tamam.
Qəzəl 1725به فکر چاره فتادن جگر گداختن استعلاج درد چو مردان به درد ساختن است
Qitə 45Əgər səndən aşağıda oturmuşsa Xaqani,Zənni etmə ki, sən sədrsən, o isə kəmqədrdir.
Qəzəl 356شبم ز شهر برون برد و راه خانه نمودچو وقت آمدنم دیر شد بهانه نمود
Qəzəl 183Könül, istərdim ol məhru bizə eldən nihan gəlsin,Ona, qorxum budur kim, bədnəzərlərdən ziyan gəlsin.
Mahbûb hidmetine eğer yârumuz diremMahbûb hidmetine eğer yârumuz diremKüllî durur ne var dahi ki yarumuz direm
DarülfünunDövləti darülfünunlar hər məhəldə, hər kənddə və hər beş qədəmdə vardır, əz on cümlə “Məcməül-qənacıq” darülfünunudur. Bu darülfünun ibarətdir on iki klasdan, yəni bu darülfünunda on iki millətin dilini dərs verirlər, bir türkidən savay. Bu darülfünunda ikmali-təhsil edən tələbə uşaqbazlıq ülumunda çox mahir olar.Məsələn, biri kərdənlərimizin sahibi ki, darülfünunun on iki klasın tamam edib və mükəmməl təhsildir.
Qəzəl 616ای آفتاب روی ترا ماه مشتریجانش مباد، هرکه کند از تو دل بری
Qəzəl 206سر خدا که بود نهان در همه جهانشد آشکار از کرم فضل (در) جهان
Töhfeyi-Sami, bölmə 593از ولایت جوین من اعمال خراسان است و به تجارت مشغولی میکرد در آخر بسن پنجاه سالگی بمرض آبله فوت شد این دو مطلع از اوست :شدم بمسجد و دیدم بتی ز دست شدم
Oğluma nəsihət (Cəfər, ey sibti-Heydəri-Kərrar)Cəfər, ey sibti-Heydəri-Kərrar,Mərdlik şivəsində ol huşyar.
Yazıq millətYazıq millət, nələr gördün, nələr çəkdin bu dünyada,Quduz işğalçılarla odlanıb yandın, yazıq millət!
Rübai 111یک بوسه بدادی به من ای بت افزونتا دل بردی ز من به دستان و فسون
Qəzəl 47نصیحت میکنم دل را که دامن درکش از یارمچو با دل بر نمیآیم به رنج دل سزاوارم
Sənin gözəlliyinin mübtəlasıyam, gözəlim!Sənin gözəlliyinin mübtəlasıyam, gözəlim!O qarə gözlərinin can fədasıyam, gözəlim!
Yad gül dərə bilməzYad gül dərə bilməz çəmənimdən,Heç qüvvə ayırmaz məni bir an
Qəzəl 1728حریم میکده پر جوش از خروش من استشراب تلخ گوارا ز نوش نوش من است
Qitə 62Xaqani dərdlidir arvad əlindən,Bu aləm bir dərdli könülə dəyməz.
Qəzəl 359تو آن گم کرده را مشنو که بیزاری پدید آیدچو پیدا شد ز غیر اوت بیزاری پدید آید
Qəzəl 184Hər kəsin dildə qəmi-simbəri olmuş ola,Xoşdur eşqində onun çeşmi-təri olmuş ola.