Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
خیز و کار رفتنت را ساز دههمرهان خویش را آواز ده
Rübai 10تا گشت دل زار ز دلدار جداشد طاقت و راحت از دل زار جدا
Gel gel gözüme gözüme seylâb gelmedinGel gel gözüme gözüme seylâb gelmedinBu ömr gemilerine garkâb gelmedin
Hədərİnqilabdan sonra Azərbaycanda, Türküstanda, Tatarıstanda və Gürcüstan ilə Ermənistanın bəzi şəhərlərində müsəlman kəndlilərinin oxumağı üçün çox-çox qəzet və jurnallar çıxmaqdadır.Bu qəzet və jurnalların cəmini nəzərə alanda və onlara diqqət edəndə, baxıb görürük ki, bu cəridələri çıxardanlar, bu işə xərc və səy qoyanlar bunu heç bilmək istəmirlər ki, aya bu qəzetləri oxuyan var, ya yoxdur.
Qəzəl 488بیا، بیا، که فقیریم و خاکسار توییممدام مست می چشم پر خمار توییم
Apardı könlümü məndən bu gün ol cənnətin huriApardı könlümü məndən bu gün ol cənnətin huri,Götür pərdə camalından ki, sənsən eynimin nuri.
Töhfeyi-Sami, bölmə 680بسکب تاجدوزی اوقات میگذراند و گاهی شعرهای موزون از مردم میخرد . این مطلع را برای علا نامی گفته یا خریده بود . بهمه حال خالی از حالی نیست :
Dil aşiq olub zülfüvə sevdalərə düşdüDil aşiq olub zülfüvə sevdalərə düşdü,Məcnun kimi zəncir ilə səhralərə düşdü.
Ulu yurddan ulu ilhamını almış könlümUlu yurddan ulu ilhamını almış könlüm,Bir ulus yurda ömürlərcə nəfəs verməzmi?!
Görmədim bir zülm edən ol dilbəri-bədxu kimiGörmədim bir zülm edən ol dilbəri-bədxu kimi,Kim tökər üşşaqilər qanini hər gün su kimi.
Qəzəl 1719ز داغ، سینه پر تیر من گلستان استز چشم شیر، نیستان من چراغان است
Qəzəl 81بگشا نقاب رخ که ز ره بر در آیمتبربند عقد در که کنون در بر آیمت
Qəzəl 712روزی ببینی زلف او در دست من پیچان شدهلطفش تنم را داده دل، لعلش دلم را جان شده
Qəmindən başə dün həsrət əlilə ol qədər vurdumQəmindən başə dün həsrət əlilə ol qədər vurdumKi, sübh olunca mürdə cismimi toprağə tapşırdum.
Dür midür gülde yahu şebnem olaDür midür gülde yahu şebnem olaKi göz anunla rûz u şeb nem ola
Qanı istilərNaxçıvanda bir dəli Molla Abbas var idi. Uşaqlar başına doluşub hoydu–hoyduya götürəndə Molla Abbas camaata üzünü tutardı və belə deyərdi:– Ay camaat, vallah mən dəli deyiləm, bu uşaqlar məni dəli eləyirlər.
Qəzəl 491به فضل و رحمت و توفیق ذوالمنمرا هر ذره خورشیدیست روشن
Ayrılıqdan yar mənim bağrımı büryan eylədiAyrılıqdan yar mənim bağrımı büryan eylədi,Özünü bir yana saldı, məni bir yan eylədi.
Töhfeyi-Sami, bölmə 681قصه خوان و از ورجرد که قصبه ایست از همدان عامی است و اطوارش از تخلصش پیداست، نود سال عمر خود را ضایع کرده و میکند این مطلع از اوست :
Bir də bəzmimdə mənim ol büti-novşad olumu?Bir də bəzmimdə mənim ol büti-novşad olumu?Görəsən qəmli könül bir də dönüb şad olumu?
Ulusum adlı-sanlı ordumdurUlusum adlı-sanlı ordumdur,Ulu yurdumdan almışam ilham.
Bir qaragöz əldən aldı din ilə imanimiBir qaragöz əldən aldı din ilə imanimi,Bağlayıb zülfü ayağım, qaşı tökdü qanimi.
Qəzəl 1720عنان نفس کشیدن جهاد مردان استنفس شمرده زدن ذکر اهل عرفان است
Qəzəl 97عشق تو به گرد هر که برگردداز زلف تو بیقرارتر گردد
Qəzəl 718ای داده روی خوب تو از حسن داد دیدهایزد ز آفرین فراوانت آفریده
Qıldı ol sərv səhər, nazilə həmmamə xüramQıldı ol sərv səhər, nazilə həmmamə xüram,Şəmi-rüxsarı ilə oldu münəvvər həmmam.
Yârâ aybum diyeyüm lutf u vefâyı severemYârâ aybum diyeyüm lutf u vefâyı severemDerdümi anladayum mihr ü vefâyı severem
RəndəBəli, qızlarımızın da oxumağı getdi işinə.Bir ildən artıqdır ki, mahalları gəzirdim (yəni bir işim də yox idi, ancaq veyillənirdim). Mahallarda çox şeylər gördüm və bunu da gördüm ki, qızlarımız dəxi oxumurlar. Bunun səbəbini mən çox qurdaladım və hərə bir cür bəyan etdi: bir paralarından bunu eşitdim ki, qızların oxumamaqlarının səbəbi budur ki, inqilabdan bu yana məktəblərdə heç oğlan uşaqlarını da oxudan yoxdur. Bir neçələri də qızların oxumamaqlarına belə səbəb qoyurdular ki, onsuz da dərs kitabları və təlim şeyləri tapılmır; tapılanda da oğlan uşaqlarına heç çatmır ki, hələ qız uşağına da çatsın. Oğlanları da qoyub qızlara paylasalar, oğlanlar yumruqlayıb qızların əlindən alacaqlar.
Qəzəl 492دوش آن مه دو هفته من با هزار فنآمد بمیل صحبت مستان ذوالمنن
Aşiq bəla yolunda gərək kim, həmul olaAşiq bəla yolunda gərək kim, həmul ola,Mə’şuqədən ana nə gəlürsə, qəbul ola.