Masnavi
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Who 's this that wanders near that palmy glade,Where the fresh breeze adds coolness to the shade?
Jam-i Jam, chapter 77حال و کار جهان خیالاتستنظری کن که: این چه حالاتست؟
Haqq al-Yaqin, chapter 7حقیقت- تجدد تعینات، به حسب اقتضای ذاتی، که نسبیهاند ونسبیت عرض، است و العرض لایبقی زمانین، و به حسب اقتضای منتسبین اعنی الوجود و العدم طالب و مشتاق عدماند، و بر سرعت تمام ساری و متحرک به مرکز فطرت ذاتی خوداند که عدم است، به مثابت جواهر به مراکز: و تری الجبال تحسبها جامدة و هی تمرمرالسحاب.حقیقت- ظهور سرعت سریان تعین در زمان از بدیهیات است، که در هر طرفةالعین حال را تجددی حاصل میشود تا درمرتبه خویش محکوم علیه نمیگردد به ادراک، چه هر یک از اجزای آنات او مانند نهر جاری و خط ممتد مینماید، همچنین تجدد تعین مکان و سرعت سریان آن ظاهر است، چه هر یک از اجزای جسم محیط که محل مکان است در حرکت مستدیر اقتضای اخفای جزو دیگر میکند و شبهت نیست که مکان مجموع اجزای آن جسم است و تجدد تعین حرکت از ضروریات است، از آنکه خروج از قوه به فعل جز به طریق تدریج صورت نه بندد، مگر به تصور مبداء و منتها و عدم سکون متحرک بینهما و چون زمان و مکان و حرکت درهر طرفةالعین مبدل گردد، ضرورت بود که جهات و اجسام و اعراض دیگر بدین و تیره روند که محقق است که هرآنی و جزوی را از مکان و حرکت با هر یک از معروضات ایشان نسبتی است غیر نسبت اول، و هر یکی در هر طرفةالعین به حسب لبس و خلع تعین وجودی و عدمی خاص مییابند، و این معنی را محبوس و مقید زمان و مکان درنیابد: بل هم فی لبس من خلق جدید.
Bu, Leyliyə Məcnun güzərdə müqabil olduğudur və gün müqabilində hilali-mehri bədri-kamil olduğudurBir gün ki, bahari-aləməfruzVermişdi cəhanə feyzi-novruz,
Arifnama, chapter 5بیا گویم برایت داستانیکه تا تأثیرِ چادر را بدانی
Masnavi 7ذوق وجد وسماع وجان بازیهست در قوم ملت تازی
Məktubun intizarındaMəhəbbət bağının sərvi-rəvanı,Məlahət bağının tazə fidanı,
Masnavi 8برادر عزیز را سعادت ابدی مساعد باد و برضا و لقانا رسید،از دنیا مرواد، بالنبی وآله الامجاد روزی چندست که سلطان معشوق حقیقی از افق دل ربانی بر عاشقان کرشمهای عجب می کند،گاهی بغمزه تشریف میدهد وگاهی بغم تهدید و من می گویم،بیت :چون وصلت قاسم بخدا بی شکیست
Layla and Majnun, chapter 28Behold, what clouds of dust emergeFrom the lone desert's distant verge!
Jam-i Jam, chapter 115همه روی زمین نفاق گرفتمردمی ترک اتفاق گرفت
Mir'at al-Muhaqqiqin, chapter 6بدان که تن مردم را اصل از خاک است و خاک به واسطۀ ادوار افلاک و شعاع کواکب و امتزاج و اعتدال عناصر صورت خاکی را بگذارد و به صورت نبات مکون شود. بعد از آن غذای حیوان شود و آنگاه حیوان غذای انسان گردد و شاید که آن نبات خود غذای انسان شود. فی الجمله آن غذا را در مقدمه، قوت جاذبه جذب کند و ماسکه نگاه دارد و هاضمه هضم کند و ممیزه کثیف را از لطیف جدا کند و دافعه کثیف را از راه اَمْعاء دفع کند و این حالات در معده باشد.آنگاه آنچه لطیف باشد از معده نقل کند به جگر به واسطۀ قوّۀ جاذبه و در جگر همان قوتهاهمین فعل کنند که درمعده کردند. آنگاه هرچه کثیف بود به سه قسمت گردد: یک قسم به زهره رود و صفرا شود. قسم دیگر به سپرز رودو سودا گردد و قسم دیگر به مثانه رود و بول شود. و آنگاه هرچه لطیف باشد به عروق رود خون شود و در عروق همین قوتها یک بار دیگر همان عملها کنند و لطیف از کثیف جدا کنند.
Bu, Məcnundan Leyliyə bir nameyi-itabamizdir və peyğami-şikayətəngizdir"Dibaçeyi-namə nami-Mə'bud,Qəyyumü qədimü həyyü mövcud.
Arifnama, chapter 8خدایا کی شود این خلق خستهاز این عقد و نکاحِ چشم بسته
Masnavi 1ای وجودت به ذات خود قایمذات پاک تو قایم و دایم
Sharafnama, chapter 4A night that made the sky assembly-adorning (resplendent with stars),The night, through the splendour (of the stars) laid claim to (being) the day:
Jam-i Jam, chapter 125چون بمیری ازین جواهر خمسعقل و نفست نپاید اندر رمس
Haqq al-Yaqin, chapter 4مقدمه- شدت ظهور مدرک مانع ادراک بود، به مثابت ظلمتی که از ادراک قرص آفتاب به دیده رسد: واضله اللّه علی علم.دیگر- ادراک ادراک جز به واسطۀ امری داخلی و یا خارجی حاصل نشود که آن آیات آفاق و انفس است: ان فی خلق السموات والارض و اختلاف اللیل و النهار لآیات لاولی الالباب.
Bu, Məcnunun sidq ilə münacat etdigidir və navəki-duası hədəfi-icabətə yetdigidirBir gecə ki, zülməti-ziyasuzZülfi-şəbi etdi bürqeyi-ruz,
Masnavi 2پادشهی رفت به عزمِ شکاربا حرم و خیل به دریا کنار
Masnavi 2هرکه ره با دلیل پیمایدگرچه زحمت کشد بیاساید
Sharafnama, chapter 51The next day, when this soldier of sultan-pomp (the sun)Struck up his mountain-like hump (arose) from the sea of Chin (his place of rising),
Jam-i Jam, chapter 2ای خرد را تو کار سازندهجان و تن را تو دل نوازنده
Haqq al-Yaqin, chapter 2حقیقت- هستی حق- تبارک و تعالی- پیداتر از هستیها است، که او به خود پیداست، وپیدائی دیگر هستیها بدو است: اللّه نور السماوات و الارض.حقیقت- دلیل هستی او به حقیقت جز او نیست، که هیچ گونه کثرت را به هستی او راه نیست،و دلیل را از هستی ناگزیر بود: اولم یکف بربک انه علی کل شییء شهید.
Bu, inkar ilə Leyli anasına cavab verdigidir və sərayi-möhnətə girdigidirLeyli bu itabı çün eşitdi,Öz könlündə müqərrər etdi
Masnavi 4از مالِ جهان ز کهنه و نودارم پسری به نام خسرو
Masnavi 8علم باید که ره نمای بودنه فضولی شره فزای بود
Sharafnama, chapter 49Come, cup-bearer! that quicksilver reduced to ashes (the wine of senselessness, ruddy and joyous),Produced by cinnabar- working (mixing),
Jam-i Jam, chapter 32گر بپرسد کسی که: هر دو جهانگفتهای کندر آدمیست نهان
Mir'at al-Muhaqqiqin, chapter 3بدان که اول چیزی که حق سبحانه و تعالی بیافرید عقل بود کقوله علیه السلام: «اول ماخلق اللّه تعالی العقل». و عقل را سه معرفت داد: اول معرفت خود، دوم معرفت حق، سوم معرفت احتیاج او به حق. و از هر معرفتی چیزی در وجود آمد: از معرفت خود نفسی و از معرفت حق عقلی و از معرفت احتیاج او به حق جسمی پیدا شد. و در عقل دوم همین سه معرفت پیدا شد و از آن سه معرفت او هم بر این طریق عقلی دیگر و نفسی دیگر و جسمی دیگر پیدا شد. همچنین تا نُه مرتبه، نُه عقل و نُه نفس و نُه جسم پیدا شد و آن نُه جسم، نُه فلک است و نُه نفس، نفوس فلکی و نُه عقل، عقول افلاک. پس هر فلکی را نفسی و عقلی و جسمی باشد.فلک اول را عرش خوانند و فلک اطلس و فلک الافلاک و جسم کل هم گویند. و فلک دوم را کرسی خوانند و فلک البروج و فلک الثوابت نیز خوانند و فلک دیگر را که زیر اوست فلک زحل خوانند و فلک دیگر را فلک مشتری و دیگر فلک مریخ و دیگر فلک آفتاب و دیگر فلک زهره و دیگر فلک عطارد و دیگر فلک قمر و عقل فلک قمر را عقل فعال خوانند و نفس او را واهب الصور گویند.
Bu, Məcnunu atası səhrada bulduğudur və nəsihətlə islahından aciz olduğudurTəhrir qılanda əhli-inşaBöylə bu misalə çəkdi tuğra