Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Çarxı-fələk məni yaman oxlayıb,Axır yaralardan qanım, ay maral!
MaşındaMaşında gedəndə hərənin bir fikri olur. Biri getdiyi yeri, biri çıxdığı yeri, biri işini, peşəsini fikirləşir. Amma mən, nədənsə, maşında oturanda qabaqdakını, yəni sürücünü düşünürəm. Düşünürəm ki, bunlar çox çətin, məsul bir vəzifədə çalışırlar və hər cəhətdən hörmətə, diqqətə layiqdirlər. Bəzi yoldaşlar arasında şofer adı gələndə ağız büzənlər, ikrah hissi ilə danışanlar var, bu lap əbəsdir, haqsızlıqdır.Mən bunları fikirləşir, düşünürdüm ki, məni aparan sürücü, görəsən, nə düşünür.
Özümə yamanlıq edən adamam…Bu dövrün adamı deyiləm ki, mən,Çox köhnə adamam, qədim adamam…
BakıBakı, doğma vətənimsən,Qızılgüllü çəmənimsən.
Durnalar qayıdandaUca dağlar başındaYenə karvan yol eylər.
Kürə yağış yağırdıGünəş batırdı Kürdə,Durmuşdum sahildə mən.
QardaşlarQardaşlar deyəÇağırardılar
Fəryad ki, əksimə dövr edir fələkFəryad ki, əksimə dövr edir fələk,Hicran çox, vüsalı o məhv edərək--
ArzuZülmətin tozunu sehr əlilə,Ürək aynasından rəf edə bilsəm!
Sən qönçə kimi hər bir edən dəmdə yaşınmaqSən qönçə kimi hər bir edən demdə yaşınmaq,Artar bizə yüz mertebo odlanna yanmaq.
GecəydiGecəydi... hər yeri sarımışdı bir sükuti-həzin,Donuq ziyalı fanarlar baxardı həp qəmgin.
MoskvaOrda hürr ölkələri saran zəncirin ucu,Orda puç Neronların ölüm, qan yayan gücü.
Bir mühərrir ki, cybü nöqsanıBir mürərrİr kİ, eybü nöqsamYazdığı cümləde pədid olsun,
Qabağımda kağız, qələm...Qabağımda kağız, qələm...Göy üzündə əzəmətlə
ÇağladıXəbər aldım təbrizlidən,Məni hərcayı çağladı,
SalmasGəzdim İsfahanı,Vanı, İranı,İndi də qalıbdı ay ağa Salmas1.
Başına dolandığımYaxşı olar qohum, qardaş,El, başına dolandığım.
Dənizin səxavətiMirzə Cavad müəllimə*Bir gün xəzri başlamışdı yaman,
BacımBu zalım dünyada simsar tapmadım,Hər yerdə dayağım oldun, ay bacım!
HacıHəyətdə şirin dəstəməz almaqda idi. Məxrəcdən gəlmə «salavatlar» axşamın sakitliyində qonşulara dağılıb, hacını səmimi «afərin»lərə nail edirdi. Birdən darvazada tappıltı, gəlib, ahista dəqqülbab oldu. Hacı buna əvvəl zərrəcə də e’tina etmiyib, dəstəməzi ikmala yetirdi və sonra «ayətəlkürsü» qiraət edə-edə darvazaya ravan oldu. Hacı darvazanı açan kibi iki qıvraq geyimli adam bir böyük parça tayını içəri saldılar. Hacı acıqlı, lakin qayət yavaş səslə:– Bu saat bunu buradan aparın, mən oğurluq malı almağı tahı, tövbə eləmişəm.
Qasida 10زهی ز جود تو زمانه مایل سورخهی ز جاه تو جرم ستاره قابل نور
Siz o yandan, mən bu yandanMisri qılınc alın ələ,Siz o yandan, mən bu yandan!..
Bəsti və çobanXalq içərisində Aşıq Bəsti ilə çoban haqqında belə bir rəvayət də yaşamaqdadır.Yayın oğlan çağı idi. El yaylağa köçmüşdü. Löyün alaçıqları Ağçınqılda qurulmuşdu. Aşıq Bəsti dağa gedirdi. Yolda bir çobana rast gəldi. Tanımadı. Çoban isə onu lap uzaqdan tanımışdı.
Yavaş-yavaşMinib eşqin səməndini çaparam yavaş-yavaş,Sınıq könlüm yüz tədbirnən yaparam yavaş-yavaş.
Qəzəl: Sızıldar üstüxanım, bilmən, ey can, sən nə sızlarsənSızıldar üstüxanım, bilmən, ey can, sən nə sızlarsən,Yanar bərqi-bəladan ol neyistan, sən nə sızlarsən
Balaca mütəfərriqələr 34Badkubənin şiddətli istisi məni vadar elədi üz qoydum vətənə sarı. Orada bir balaca alaçığım da var idi. Dedim həm ziyarət, həm ticarət... Vaqondan düşdüm, əyləşdim dilicana... Yüz verst yolun tozu o mərtəbədə məni təngnəfəs etmədi, nə qədər ki ərrabə sürənlərin bəd hərəkətləri və nalayiq danışıqları... Atlarla tövlədə bəslənmiş adamlardan nə gözləməli?.. Varid oldum şəhərə, bərbad olmuş imarətləri gördüm, səbəbin evi elə-belə bərbad olsun, necə ki bu gözəl şəhər bərbad olub!.. Onunla belə bu bərbad olmuş şəhərdə gecə-gündüz fikrimdə olan qaydaları gördüm, şükürlər etdim...Cavanlarımız camaat işinə məşğul, balalarımız oxumaqda, məscidlər camaatla dolu... Şükür xudavəndi-aləmə!.. Bu şadlığımdan sonra... kaş... o “ticarət”... cəhətini açmayaydım, onda yəqin ki, ikinci vətənə şad-xürrəm qayıdardım. Nahaq yerə pul məsələsini gətirdim araya, əlac yox idi... Mən və qeyriləri nə qədər səy, təlaş etdik, mümkün olmadı... İlan yeyib, əjdaha olmuş ələlxüsus... Pah, pah, pah, onun həmşirəsi heç bir təklifimə yaxın gəlmədilər... Naçar qalıb iclas qurdum... Biri oldu dəstxoşçu, biri oldu kərbəlayı, biri məşədi, biri hacı, biri qızıltəkbənd... Kərbəlayı mərd-mərdanə buyurdular:
Valehlə Zərniyarın deyişməsiZərniyar:**O necə şəhərdir, on iki bazar,
A narın-narınDil, zikr elə, nə şirindir yar adı,Qayin cinmi gəlir, a narın-narın.
Nuxada Axund Fərəculla cənablarınaCənab axund, mən ölüm, dinc dur! Bax, mən ölüm, deyirəm. Bağışlayınız, bir az rəncidə olacaqsınız məndən, amma mən ölüm, dinc dur. Bağışlayınız, amma deyəsən bir az xarab olubsunuz. Axır vaxtlar sizdən elə şey baş verir ki, o cür şeyləri mən axundlardan gözləyə bilməzdim: məsələn, elə bunu götürək ki, bu axır vaxtlarda başlayıbsınız nuxalılara dəlil-nəsihət eləməyə ki, çaxır içib keflənməsinlər, qumar oynamasınlar və palas-paltarlarını satıb xeyrat verməsinlər Doğrusu belə sözləri mən heç bir molladan gözləməzdim. Bəli, çaxır içmə, qumar oynama, dəxi bir yolluq de ki, yıxıl öl.Cənab axund, Nuxada bu qədər böyük-böyük əfəndilər var, mollalar var, nə olub ki, bunlar heç biri dinmir, danışmır, dəxi sənə nə olub ki, özünü atıbsan ortalığa!
Abbas Mirzə Şərifzadə haqqında1Dursunəli – Hamlet! Nə böyük məsafə! Nə ağır yollar! Nə parlaq nailiyyət!