Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Oğul, açan gərək bu ilmələri,Necə vurublarsa, buruq-buruqdur.
“Novator”un nitqiÇoxdandır köhnələrlə oturmuram, durmuram,Mənə özümə bənzər dost gərək, qardaş gərək.
Uyma hər zülfü qara, sevgili cananə, könülUyma hər zülfü qara, sevgili cananə, könül,Bu vəfasızlar edərlər səni divanə, könül.
Miscellaneous poem 236برای دیگران صد گل گشایش بر جبین داردبه بخت چشم ما صد غنچه چین در آستین دارد
Ghazal 213نه رای آنکه ز عشق تو روی برتابمنه جای آنکه به جوی تو بگذرد آبم
Rubai 143ساقی، بده آن باده، زبانم بشکنوز باده خمار سر و جانم بشکن
Ghazal 160هر دم از تیر توام بر سینه صد روزن بودچون زره گر سینه چاک من از آهن بود
SeyidlərBir neçə gün bundan qabaq iki nəfər seyid Tiflisdə bir erməni dükanından iki top çit oğurlamışdılar. Mal sahibi müsəlman mehmanxanalarının birində oğru seyidləri tapıb malı xurcunlarından çıxardıb aparır dükanına və hökumətə xəbər verir. Seyidlər indi dustaqdırlar.Bir neçə vaxt bundan qabaq Bakıda İsgəndərovların dükanından iki nəfər seyid mal oğurlamışdı.
Kanısın kanısın kanısın senKanısın kanısın kanısın senİy cânum yüregüm kanısın sen
Rubai 30از هر طرفی چهره گشایی،که منمدر هر نفسی جلوه گر آیی،که منم
Yeni bir qit’ə, yaxud supalar çölüAvropanın gözüaçıq çoğrafiyun və riyaziyunları Zöhrə ulduzunu mülahizə edib bilmişlər ki, hənuz kəşf olunmamış genə yer üzündə bir qit’ə qalıbdır. Buna görə qütbün hər tərəfinə gözüaçıq adamları göndərib qütbü dolandırırlar. Bu günlərdə Qütbi-cənubidən çox qəribə xəbərlər gəlir. Səyyahlar Asiyanın qərbi-cənubisində bir qit’ə tapıb «Supalar çölü» adlandırmışlar. Məzkur qit’ənin əhvali-coğrafisi böyük əhəmiyyəti haizdir: şimalən Rusiyə, Bəhri-xəzər, şərqən Əfqanıstan, Bəluçustan. Cənubən Ümman dənizi, Bəsrə körfəzi. Qərbən Osmanlı ilə həmhududdur. Bu qit’ə müxtəlif ölkələrdən ibarət olub, qalın meşələr, qorxulu çənkəllər, uçurumlu dərə-təpələrdir. İçində müxtəlifülcins heyvanlar vardır. Cənab allah bu yerləri xəlq edən gündən insan ayağı dəyməyib. Meşələrin heyvanları heç bir iş görməyib, ancaq, ot, ələf və ağacların meyvələri ilə güzəran edirlər. Bu qit’ənin supaları və qeyri heyvanları movqe’ və havasına görə doğrudan da müxtəlifülcinsdir. Astarabad, həmçinin Bəmnən, Nərməşizdən uzanıb Sistana qədər rəngləri boz və surətləri qıllı supalar vardır. Ançaq Türbət və Tus çöllərində ağbaşlı və sarıdırnaqlı, qulaqları qayət tüklü ulaxlar həddən ziyadədir. Xorasandan başlayaraq Məsqət hududuna qədər Kirman həvalisində elə ulaxlar vardır ki, üstlərində qalın və uzun çulları var. Kirman məsqətindən başlamış Bəluçustan, Küləhr, Kirmanşahdan, Bilubur, Sərdəşt, Sinən, Dəclədən Van gölü sahillərinə qədər çul-çapuqları dağılmış, palanı qarnı altına düşmüş, örkəni qırılmış, qarınaltısı yerdən sürünmüş supalar həddən ziyadədir. Bu tərəfdə Umru adlı qayət cəsim və qalın bir meşə tapılmışdır ki, içində olan canavarların cinsini bilmək əbədən mümkün deyil. Bu meşənin Van gölü sahilindən başlamış Maku xərabələrinə, oradan da Ararat dağlarının ətəklərinə qədər dağ-daş bütün-bütünə başları müdəvvər, qarınları yoğun, umuzları iri canavarlar doludur. Maku çənkəlliyindən başlayıb Aras çayını başaşağı Zənkilan, Muğan, Beləsuvar namında bir çox supa çöllərini dolaşıb, Kür çayı ilə Aras çayı Bəhri-Xəzərə tökülənə qədər elə uzunqulaqlar var ki, qulaqlarının kölgəsində on beş xırda heyvanlar daldalanar. Səyyahın verdiyi mə’lumata görə bu tərəflərdə, yə’ni sərhəddin içərisində elə bir meşə kəşf etmişlər ki, supa çöllərinin ən əhəmiyyətlisidir. Bu qit’əni də çox fikirdən sonra Azərbaycan adlandırmışlar. Çünki buranın supaları özgə çöllərin supaları kimi başlı-başına buraxılmayıb, qonşuluqda olan şimal ovçuları onları bir-bir tutub gətirib məxsusu töylələrə doldurmuşlardır. O ki, supalara layıq tərbiyədir bunlara edirmişlər. Lakin burada tərbiyəli supalar getdikcə çoxaldığından meşələrin əlafiyyatı daha kifayət verməyib şimal tərəflərdən buralara məxsus azuqə də gəlirmiş.Tazə tapılan qit’ənin Əstərabad adlı meşəsindən bu günlərdə bir heyvan peyda olmuş ki, bütün qit’ənin heyvanları onun zühurundan təşvişə düşüb qulaqlarını sallamışlardır. Bu heyvanın adına «Supaqıran» deyildiyindən bütün supalar qorxuya düşmüşlər. Səyyahın dediyinə görə, bu heyvan neçə il bundan qabaq bir də zühur etdiyindən supalar şıllaqlayıb qovmuşdular. İndi genə zühur etmişdir. Amma bu canavar Türkmənə mənsub olduğu üçün Türkmən və Mazandaran supaları bunun səsini eşidən kimi qulaqlarını şişləyib yanında quyruqlarını buluyurlar. Qərəz yer üzündə qəribə çöllər, əcayib biyabanlar və əntiqə supalar varmış.
Şahidi-laşərikə ləh şol sənəmin camalıdırŞahidi-laşərikə ləh şol sənəmin camalıdır,Leysə kəmislihi anın nun ilə mimü dalıdır.
Qasida 201دلا تا تو اندر هوان و هوائینه جفت زمینی نه جفت هوائی
Töhfeyi-Sami, bölmə 372پسر مولانا امیدی است این مطلع از اوست :آنکه رفت از سر کوی تو بآزار منم
Bundan bil iştiyaqımı kim, bunca rəşk iləBundan bil iştiyaqımı kim, bunca rəşk iləBir qeyri qasid eyləyirəm ərzi-hal üçün.
Qit'a 17کرم پناه جهان عز دین تویی که ز توبها و عزت دین هر زمان برافزونست
Dadlı çiçəkSevgi! O könüllərdə açan dadlı çiçəkdir,Bir yol sevən, əlbəttə, ömürlük sevəcəkdir!
Süleyman Sani AxundovUşaqlıq çağlarım sabiq Quba meydanının yuxarısındakı Spasskaya küçəsində keçmişdir.Quba meydanının yerində indi bağ salınmışdır, küçəmizin aşağı hissəsində Dövlət Dram teatrının binası yüksəlir. Küçəmiz isə halhazırda Qasım İsmayılov adınadır.
Yenə vuruldu könül zülfi-yarə, öz qəmi kəmYenə vuruldu könül zülfi-yarə, öz qəmi kəm,Kəməndə düşdü bu məcnun dübarə, öz qəmi kəm.
Miscellaneous poem 237مگر شمشیر او امروز آب تازه ای دارد؟که در هر بخیه زخمم زیر لب خمیازه ای دارد
Ghazal 214از دهر غَدر پیشه وفائی نیافتموز بخت تیره رای صفایی نیافتم
Rubai 165آب ار چه به هر گوشه کند جنبش و رایبر صحن سرایت به سر آمد، نه به پای
Ghazal 161ز رنگ اشک دانستم که بی لعلش جگر خون شدنشانم کس نداد از دل ندانم حال او چون شد
DuaBir söz eşitmişəm, amma inanmıram.Qəzetlər yazırlar ki, Tiflisdə olan iranlılar buradan İstambula teleqrafla Sultan Əbdülhəmidə dua göndəriblər. Bunu mən eşitcək çox təəccüb elədim və səbəbi də budur:
Gözi yine başladı benüm gönülüme cenkGözi yine başladı benüm gönülüme cenkMutrıb yine harbî çala başlagıl ahar cenk
Ghazal 33باده می ریزند صافی دم بدم در جام ماتا چه خواهد شد ز جام یار ما انجام ما؟
BirikLloyd Corc Qərbi fəlakətdən qurtarmaq üçün İsa-Məryəm naminə Amerikaya yalvarır, bir tərəfdən də Puankareyə bir qəpiyindən keçməyəcəyini söyləyir.*Siz də, biz də lotuyuq, ürfdə, adətdə birik,
Şənbə günü mən uğradım ol sərvi-rəvanəŞənbə günü mən uğradım ol sərvi-rəvanə,Şeyda qılıban saldı məni cümlə cəhanə.
Qasida 214بخد و قد تو ای شهره ترک کاشغریخجل شدند گل سرخ سرو غاتفری
Töhfeyi-Sami, bölmə 373در شاعری خود را کم از شعرای نامی نمیداند اما در شعر او بموجب المعنی فی بطن شاعر بحسب ظاهر معانی کم میتوان یافت هر چند تخلصش معانی استهر چند تخلصش معانی است