Физули
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Əlminnətü-lillah ki, şəcəreyi-elmü irfan gün-gündən mütənəvve' olub, səməreyi-asarı fəvaid saçmaqdadır, Və nihali-fəzlü ehsan saət-bəsaət təravət alıb dimaği-əhli-imanı müəttər qılmağa tazə-tazə şükufələr açmaqdadır. Hər ayinə nəqşbəndi-nigarxaneyi-vücud kargahi-qüdrətdə bir surəti-mücəddəd çəkməkdən xali olmaz. Və bağbani-hədiqeyi-cud riyazi-hikmətdən hər saət bir nihali-tazə dikməkdən məlamət bulmaz.Əgər bu təriqeyi-mərziyyə nəhci-istimrar bulmasaydı və bu adəti-mə'hudə müstəmir olmasaydı, bəqayi-süvəri-növiyyə və əfradi-şəxsiyyə zərurət ehtimalı bulmaz idi. Və silsileyi-nizama istehkam müyəssər olmaz idi.
Fəsli-ibtilayi-XəlilullahDiyari-bəla müsafirləri və əqari-əna mücavirlərinün cümləsindən biri məhbubi-Maliki-Cəlil Həzrəti-İbrahim Xəlildür ki, ta xəl’ətixilqətlə sərəfraz olduvə xəlvəti-xüllətdə şərəfi-məhrəmiyyət buldu, hərgiz hücumi-bəladan əman bulmadı və süduri-hadisədən fariğ olmadı. Cümlə bəladan biri oldur ki, Nəmrudi-mərdudun atəşi-istilası zəbanə çəküb və səhabi-təsəllüti barani-bəla töküb istid’a qıldı ki, ol təlayi-təmam-əyarə atəşi-suzanla tab verə və ol şəm’i-şəbistani yaxud, zülmətsərayi-küfrinə nuri-sürur yetürə. Əlqissə, Həzrəti İbrahim məncəniqə girdikdə və məlaikə anı atəşə mütəvəccih gördükdə münacat etdilər ki: "Ya Rəb, cəmi’i-bəni-Adəmdən bir kimsənədir ki, sənün əhədiyyətinə mö’tərifdür və ibadətünlə müttəsifdür, anı yandırmaq istərlər. Rüxsət ver ki, müavinət qılub anı bu təhlükədən xilas edəlim". Həzrəti-İzzətdən xitab gəldi ki: "Mülazimətinə gedün, əgər müavinət istərsə, mələd edün". Bu işarətlə Mələküssəhab hazır olub ayıtdı: "Ey Xəlil, rüsxət versən seylabi-siyasətlə ə’danın naireyi-fəsadın müntəfi qılub, binayiinadın fənayə verməyə hazır olmuşam". Və mələkül-ərz ayıtdı: "Əgər işarət olsa qövmi-Nəmrudi Qarun kibi təhtüs-sərayə çəkməyə əzimət qılmışam". Həzrəti-Xəlil ayıtdı: "Ey ümmali-karxaneyidünya və ey hüffazi-qəvanini-nizami-əşya! Səlahi-behbudimdə bənim ixtiyarım və dostdan gələn dərdin dərmaninə bənim iqtidarım yoxdur". Şe’r:
Üçüncü bab. Həzrəti Seyyidül-Mürsəlin keyfiyyəti-vəfatın bəyan edərHəmişə dideyi-bəsirət birlə mütalieyi-övraqi-ləyalivü əyyam edən ərbabi-həqaiqvə əshabi-mə’arifə mə’lum olmuşdur və həmvarə eyni-fərasətlə
Bu, izhari-e'tirafi-cəhalətdir və iqrari-israfi-mə'siyətdirEy hikmətə baxmayan nəzərsiz,Əhvali-zəmanədən xəbərsiz!
Bu qəsidə padişahi-islam şə'nindədirZəhi-kamil ki, əqli-nüktədan dərkində heyrandır,Vücudi-bimisali intixabi-növ'i-insandır.
Bu, sifəti-Məcnundur və ibtidai-möhnəti-füzundurBir dilbəri-sərvqəddü gülruy,Sərvi-xoşü gülrüxü səmənbuy.
Bu, Leylinin çirağla macərasıdır və ondan çareyi-dərdi-dil təmənnasıdır"K'ey didəsi bağlı, bağrı dağlı'Başı qaralı, ayağı bağlı!
Bu, Məcnunun Leyliyə müqabil olub əhvalın bildirdigidir və fürsətlə razi-pünhanın əyan etdigidirMəcnun ki, ona nəzarə qıldı,Razi-dilin aşikarə qıldı,
Bu, Məcnunun atası vəfatından xəbərdar olduğudur və məzarına yol bulduğudurSaqi, meyi-laləfam yoxmu?Dözmən bu xumara, cam yoxmu?
Bu, Məcnunun sidq ilə münacat etdigidir və navəki-duası hədəfi-icabətə yetdigidirBir gecə ki, zülməti-ziyasuzZülfi-şəbi etdi bürqeyi-ruz,
Bu, bəyani-üzri-tə'lifi-kitabdır və tarixi-zəmani-fəthi-babdırEy kilki-rəvəndə, barəkallah!Oldun məni-rəhnəvərdə həmrah.
Meyvələrin söhbətiRəvayət dənizlərinin üzgüçüsü,Hekayət səhralarının səyyahı
Bəngü-Badə (IV hissə)BƏRŞ HƏM MÜTTƏBE ŞÜDƏ ƏKNUNBərşə çün düşdü söz, dedi:
Ney ilə söhbətBir gün oturub başda fərəh, qəlbdə min raz,Meyli ürəyim Neylə məni eylədi dəmsaz.
Zəhi, cəvahiri-ehsani-amə mədəni-xasZəhi, cəvahiri-ehsani-amə mə’dəni-xas,Düri-şəfa’ət üçün bəhri-rəhmətə qəvvas.
Саки-наме, глава 5معنبر شبی محفلی ساختمبنا بر طرب طرحی انداختم
Саки-наме, глава 7شبی محفلی داشتم پر سروربه بزمم چراغ می افکنده نور
Məni candan usandırdıMəni candan usandırdı, cəfadən yar usanmazmı?Fələklər yandı ahimdən, muradım şəmi yanmazmı?
Heyrət, ey büt, surətin gördükdə lal eylər məniHeyrət, ey büt, surətin gördükdə lal eylər məni,Surəti-halım görən, surət xəyal eylər məni.
Саки-наме, глава 14بیا ساقی آن شهد شیرین مذاقکه ما را باو هست صد اشتیاق
Кыта 24صانعی کز آب و گل فیض کمال قدرتشدلبران لالهرخسار سمنبر آفرید
Qılsa vəslin şamımı sübhə bərabər, yox əcəbQılsa vəslin şamımı sübhə bərabər, yox əcəb;Rəsmdir fəsli-bahar olmaq bərabər ruzü şəb.
Degilsən çoxdan, ey gərdun, cahan seyrində yoldaşımDegilsən çoxdan, ey gərdun, cahan seyrində yoldaşım,Nola xəm olsa qəddin, səndən artıqdır mənim yaşım.
Рубаи 42عاشق همه دم زار و حزین می باشدسودا زده و بی دل و دین می باشد
Dostum, aləm səninçin gər olur düşmən manaО мой друг, если из-за тебя станет мир мне злым недругом вдруг,Не беда — мне довольно тебя. Ты одна мой единственный друг.
Ey xoş ol günlər ki, rüxsarın mənə mənzur idiEy xoş ol günlər ki, rüxsarın mənə mənzur idi,Çeşmi-ümmidim çiraği-vəsldən pürnur idi.
Könül, səccadəyə basma ayaq, təsbihə əl vurmaО душа моя, четок не трогай, на молитвенный коврик колен не склоняй.Не садись за трапезу с ханжами — им, усердно молящимся, не доверяй!
Könüldə min qəmim vardır ki, pünhan eyləmək olmazKönüldə min qəmim vardır ki, pünhan eyləmək olmaz,Bu həm bir qəm ki, el tənindən əfğan eyləmək olmaz.
Getdi əldən sənəmin sünbili-mişkəfşaniGetdi əldən sənəmin sünbüli-mişkəfşani.Yenə dövr etdi pərişan məni-sərgərdani.
Gecələr ta halimə gərdun təmaşa etmədiGecələr ta halimə gərdun təmaşa etmədi,Tərk edib bidadını, bir mehr peyda etmədi.