Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Yâr bizümle yine kıldı özinÖzgeler ile kılur oldı sözin
Oğlanlarınızı oxutmayınİndi hər kəs bizim bu sərlövhəmizi görsə, xəyal edəcək ki, biz səhv edib oğlanlarınızı oxudun əvəzində, oxutmayın yazmışıq. Xeyr, biz səhvlə yazmamışıq, elə doğrusu odur ki, yazmışıq. Mən genə deyirəm: əgər oğlanlarınızı axırda evləndirmək fikrinə düşəcəksinizsə, əgər onu ev, əyal, övlad sahibi eləmək istəyəcəksinizsə, məndən sizə əmanət, məbada, oxudasınız. Siz görməmisiniz, siz bilmirsiniz, amma mənim başıma gəlib, mən görmüşəm və bilirəm, qulaq verin səbəbini deyim, oxutmayın deməyə haqqım var ya yox və görün bu oxuyanlarda heç ağıl, kamal, şüur və səliqə olur ya yox. Bəndəzadə Əhməd gimnaziyadan qurtaran kimi dedim, oğul, dəxi indi evlənmək vaxtındır, gərək səni evləndirim. Dedi, ata, hələ mən uşağam. Dedim, ay oğul, biz ata-baba görmüşük ki, adam on dörd, on beş yaşında evlənər, indi sənin on doqquz yaşın var! Dedi, ata, hələ mən uşağam, özüm də hələ gedib universitetdə oxuyacağam. Dəxi bir söz demədim, dedim get oxu, bala. Getdi Peterburqda oxudu, oradan da getdi nə bilim Parijə, hara. İndi hamısın qurtarıb gəlib, özünün də tamam iyirmi yeddi yaşı var. Çox sual-cavabdan sonra evlənməyi boynuna qoymuşam, amma deyir ki, mən gərək oxumuş qız alam. Dedim, yaxşı onu da elərəm, Kərbəlayı Qənbərin qızın alım sənin üçün. Gör mənə nə deyir, deyir ki, hansı uçkolanı tamam edib? Dedim, balam, uçkol nədi, Molla Bacıda neçə illər oxuyub, Quranı çıxıb, hər cümə axşamı mərhumə anası üçün bir yasin də oxuyur. Dedi işimə gəlməz. Dedim niyə? Dedi oxuyub kurs tamam etmiş olmasa, yəni təkmili obrazovaniyyə olmasa mən almaram. Çünki bunun xilafı olsa, nə o məni xoşbəxt edə bilər və nə mən onu.Eləcə bu sözlərə dondum qaldım. Getdim bir neçə gün fikirləşdim, soraqlaşdım, axırda tapdım. Sevinə-sevinə gəldim dedim, oğul, tapdım. Dedi kimdi? Dedim Məşədi Fərzəlinin qızı. Dedi hansı uçkoladan qurtarıb? Dedim Bakıdakı qız məktəbindən: həm rusca bilir, həm də müsəlmanca. Dedi işimə gəlməz. Dedim niyə? Dedi: Mən bu qədər zəhmət çəkmişəm, məşəqqət çəkmişəm, nə bilim gedib harda, harda nə zillətlə ülumi-aliyə təhsil eləmişəm, indi insafdır gəlib, beş kəlmə əlif zəbərə Ə və üç kəlmə də A, B deyənlən təzvic eləyim? Heç yaraşarmı? Heç müsahibəmiz tutarmı? Elə mən bunları eşidən kimi lap naümid oldum, biixtiyar durdu gözlərimdən yaş tökülməyə. Əhməd belə görcək mənə rəhmi gəldi. Dedi, ata, ağlama, ağlama, diriliyimi, rahatlığımı, istiqbalımı mülahizə etməyib sənin xahişini əmələ gətirərəm. De görüm neçə yaşı var? Dedim on beş! Elə bunu eşitcək dik qalxdı ayağa, dedi işimə gəlməz. Dedim niyə? Dedi uşaqdı, əqəllən gərək iyirmi yaşı ola.
Газель 560ای دل و جانت بهواها گروخواجه، خطا میروی، این ره مرو
Газель 203گوهر گنج حقیقت به حقیقت ماییمنور ذات جبروتیم که در اشیاییم
Töhfeyi-Sami, bölmə 588در شهر هرات اوقات بر سر تراشی میگذراند، و گاهی از او نظمی سر میزند . این رباعی از اوست :تیغ اجل آندم که علم خواهد شد
Oğluma xitab (Cəfər, ey rahəti-rəvani-pədər)Cəfər, ey rahəti-rəvani-pədər,Güli-xoşətri-gülsitani-pədər.
İnsanları sevənlərAçıq gözlü ərənlərKönülləri mənimsər.
Рубаи 109بیمارم و ناردان لبت پندارمدر بویهٔ آبی تنت بیمارم
Газель 37بلبلان رخت به باغ افگندندزاغ را بار سفر می بندند
Ey qarə gözlü, zülfün əlindən bəladəyəmEy qarə gözlü, zülfün əlindən bəladəyəm,Bir dərdə düşmüşəm ki, bu günlə səbadəyəm!
Yad adamDəniz kənarına çıxdım dünən, gülürdü bahar,Nəfəs alırdı dərindən gözəl Xəzər, bulvar.
Газель 981پیش ما دشنام جانان از شکر شیرین ترستروی تلخ بحر از آب گهر شیرین ترست
Кыта 44مشو خاقانیا مغرور دولتکه دولت سایهٔ ناپایدار است
Газель 323دل از فراق شما دردمند خواهد بودزمان هجر ندانم که چند خواهد بود؟
Газель 181حبیب درد دلم را دوا نخواهد کردترحمی بمن مبتلا نخواهد کرد
Üşdi şeker leblerine misk ü hoten karıncasıÜşdi şeker leblerine misk ü hoten karıncasıOldı ana cümle fidâ akl ü gönül varıncası
DarülfünunDövləti darülfünunlar hər məhəldə, hər kənddə və hər beş qədəmdə vardır, əz on cümlə “Məcməül-qənacıq” darülfünunudur. Bu darülfünun ibarətdir on iki klasdan, yəni bu darülfünunda on iki millətin dilini dərs verirlər, bir türkidən savay. Bu darülfünunda ikmali-təhsil edən tələbə uşaqbazlıq ülumunda çox mahir olar.Məsələn, biri kərdənlərimizin sahibi ki, darülfünunun on iki klasın tamam edib və mükəmməl təhsildir.
Газель 565زان نکهت مشکین،که همی آید از آن سوتا فانی مطلق نشوی دل نبرد بو
Газель 204شق شد سماوات دخان از وجه خوب دلبراناینک دلیل روز حشر آمد برای بندگان
Töhfeyi-Sami, bölmə 589از آدمی زاده های شهر تبریز است و در شعر مسلم اهل آنجا خصوصا در قصیده و غزل طبعش خوب و ذوقش مرغوب بوده این دو مطلع از اوست :بفکر آن میان هر سو دل صد ناتوان گم شد
OğlumaCəfər, ey qönçeyi-gülüstanım!Ey mənim bülbüli-xoş elhanım!
Azərbaycan türklərinin bayrağıEşqi ulusla yurddur,Yaşıl alovlu oddur,
Рубаи 110هر گه که ترا به طبع پاک انگارمبهتر ز جهان و جان پاکت دارم
Газель 38باد چون طره آن جان جهان درشکندفتنه بینی که در عقل و روان در شکند
Bu çəkdiyim qəmi cananə mən özüm demədimBu çəkdiyim qəmi cananə mən özüm demədim,Desəm, gülər bizə biganə, mən özüm demədim.
Moda qurbanıAnadan millətli, vətənli oldun,Böyüdün, cildini dəyişdin tamam.
Газель 1002باده مرد افکن من معنی روشن بس استساغر و مینای من کلک و دوات من بس است
Кыта 45گرچه خاقانی از اصحاب فروتر بنشستنتوان گفت که در صدر تو او کمقدر است
Газель 331میان ما و تو دوری به اختیار نبودمرا زمان فراق تو در شمار نبود
Газель 183لطیفست آن پری آن به که از مردم نهان آیدمبادا گر فتد نور نظر بروی گران آید