Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
حسین بن شاه بیک بن امیر ذوالفنون ارغون، امیر ذوالنون یکی از امرای معتبر سلطان حسین بود و حکومت قندهار تعلق باو میداشت و بعد از او شاهی بیگ چند روز در آن ولایت علم ایالت برافراشت آخر محمد بابر پادشاه بن سلطان ابو سعید میرزا لشکر بدان ولایت کشید و او تاب مقاومت نیاورده در شهر قندهار متحصن شد و زمان محاصره سه سال امتداد یافت آخر بصلح شهر را تسلیم کرد و خود بصوب ولایت سند روان شد و تا آخر ایام حیات دارائی آن مملکت بدو مخصوص بوده است بعد از آنکه شاه روح، دست تصرف از شهر بدنش کوتاه کرد میرزا شاه حسین بر مسند پدر نشسته والی سند و آن حوالی شد و بعمارت قلاع و تعمیر بقاع موفق بود و حالیا قریب بیست سال است که فرمانفرمای آنجاست و او مشهور است که بحدت ذهن و دوام عیش مشغول بوده و گویند در تصویر دستی دارد و گاهی بگفتن نظم خاطر می گمارد و این مطلع از اوست :دامن بمیان بر زده جانانه ام امروز
Məcnundan sorğuDedi Məcnuna kim, bir əhli məzaq:Ey olan eşqə cüft, taqəti taq,
Рубаи 91یکباره دل از هوای تو بگسستیمبا آنکه به ما وفا کند پیوستیم
Gənclikİnsan çocuqluğundanGəncliyini gözləyər,
Рубаи 49گل از رخ گلرنگ تو تشویر خوردنرگس ز کمان ابروت تیر خورد
Dördüncü pərdəQorxmazovun həyəti. Yaydır. Divardan telefon asılmışdır, əncir ağacından boks topları sallanmışdır. Həyətin ortasında quyu var. Pərdə açılarkən Dünyanın radioqəbuledici cihazla plastinka çaldırdığı görünür. Tez-tez telefon zəng vurur. Dünya gah priyomnika, gah telefona sarı gedir.*Dünya** (*dəstəyi götürür*)
Pəh-pəhPəh-pəh, Bakı dönmüş necə gör, xuldi-bərinə,çıx eylə səyahət.
Bir mələkə“Molla Nəsrəddin” məcmuəsinə*Mahtablı gecə... Kənari-dərya,
Рубайят, 184تا کی به هوای دل چنین خوار شویدر دست ستمگری گرفتار شوی
Газель 95زهی به حسن و ملامت ز دلبران ممتازبه غمزه هوشفریب و به عشوه مهرطراز
Газель 37صنما زخم دل از چاره اغیار گذشتزلف بگشا که دگر کار دل از کار گذشت
Çapma atını, girmə bu meydanə, a Molla!Не несись ты вскачь, Молла! Эй, с арены прочь, Молла!Мусульман огнем сатир больше не порочь, Молла!
Газель 97سالها باید که چون تو ماهی از دوران برآیدیا چو بالای تو سروی خوش زسروستان برآید
NəfsitoxTəmərrə nə bayəd ki, çəndən könəd,*Ki sahibkərəmrə peşiman könəd!*
Adsız qəhrəmanBu gün şəndir xəstəxana, baxışlarda bir sevinc var,Ağrısını unutmuşdur bir anlığa yaralılar.
Qara dənizBu yanım göy meşədir,O yanım Qara dəniz.
Üzvi-əzayi-xublərə padişah zülfÜzvi-əzayi-xublərə padişah zülf,Xəncər-güzari-çeşmi-əmiri-sipah zülf,
Yadımdan çıxıbMillətimin halı yadımdan çıxıb,Qəm oxuyan valı yadımdan çıxıb.
DanteOldu cüdayi-vətən ömrünün gənc yaşında,Nə rütbəsi, nə böyük şan-şöhrəti var idi,
Bir qəbir nəğməsən, dərdişŞair dostum Şahmar Əkbərzadə ilə*“Dərdiş” rədifli şeir yazıb deyişmişdik.*
Heç ağlıma gəlməyibSənə şirin söz demək,Üzümə xoş baxmasan.
Səadətnamə, 79نفس و عقل چون زجاجه و مشکوةدل چو مصباح ونور او ز صفات
Yari görgəc der idim əvvəl ki, yarımdur mənimYari görgəc der idim əvvəl ki, yarımdur mənim,Bildim axir kim, bəlayi-ruzigarımdur mənim.
Hansı vasitələr ilə dilimizi öyrənib kəsbi-maarif etməliyikMəktəblərimizdə ümumi tədrisəni ana dilində icra etmək üçün bizə müsaidə verildi. Lakin, hal-hazırda mövcud olan məktəblərimizin, yaxud şkolalarımızın nəgunə əsaslara məbni təsis edildiyini təhqiq və tədqiq etsək, bizə verilən müsaidənin öz ana dilimizi layiqincə öyrənmək üçün ən cüzi bir vasitə olduğunu müşahidə edə biləriz.Ana dilimizdən ibarət olan türk lisaninə mükəmməl surətdə vaqif olan zəvat biz Rusiya müsəlmanlarının ana dili sarıdan mən hələ “obed” eləməmişdim, “vizitni kartoçka” gəldi ki, madam Papkova səni “veçer”ə “priqlasit” eləyir. Gəlməsən “abijatsa” olar kimi belə bir əsəfli halımızı görsə, bizə verilən müsaidənin “dilimizi yuyub” təmizləməkdən ötrü bir damcı su mənziləsində olduğunu iqrar edib, buna çaylar, sellər lazımdır deyər.
OlduKöçübdü sultanım, sərdarım, xanım,Qəlbim qəm evində pərişan oldu.
Birinci kitab, epiloqO vaxtdan iyirmi il keçir, iyirmi təcrübə və sınaq ili. Bu iyirmi il müddətində yuxarıda göstərdiyim qəhrəmanlarım bir çox mühüm siyasi hadisələr şahidi olmuşlar, kimi axıra qədər şahidliyində davam etmiş, kimi isə hadisələrə qarışıb mübarizə etmişdir. Siyasət yolu ilə gedənlərlə, təbiidir ki, təkrar-təkrar görüşəcəyik, lakin bir sıra “şahidlər” in aqibətindən burada da bəhs edə bilərik, çünki bunlarla görüşmək imkanı bir daha olmayacaqdır. Təəssüflə deyə bilərəm ki, Əli hələ tələbə ikən özünü asıb öldürdü.Yerdə qalanları həyatlarını öz ixtisaslarına həsr edərək yaşayır və başqa-başqa mühit və intereslər təsirində bir-biri ilə görüşməyə belə lüzum duymurlar. Fərəməz evlənmiş, lakin yenə əvvəlki flirt aləmindən çəkilməmişdir. Tosyadan olan qız arabir Kiyevdən ona qonaq gəlir, lakin daimi olaraq anasının yanında yaşamağı tərcih edir. Pərviz pambıq sahəsində mühüm bir şura işçisidir, əksər vaxtı qəzalarda keçər. Şəhərə gəldikdə təsadüfən sabiq yoldaşlarının məclisinə düşərsə,
YeridiBir közəl keçdi qarşıdan,Sallandı, yana yeridi.
Газель 119هر سو که دویدیم همه سوی تو دیدیمهر جا که رسیدیم سر کوی تو دیدیم
Dübarə-səbarəVerir müsəlmanə yüz macəra dübarə-səbarə,Edir qəzetlər ona iftira dübarə-səbarə.
QırmızıDost mənə bir bağ bəslədi,Bağı gülşən qırmızı.