Qalınca

Şikar olub əldən ələ düşməsin,Qurulmuş torlara, felə düşməsin,

Fatma xanım Kəminə2 dəq
Bir nigarı istərəm aləmlərin əlasıdır

Bir nigarı istərəm aləmlərin əlasıdır,Ruzgarın bağı içrə novgüli-rənasıdır,

Mir Möhsün NəvvabMürəbbe1 dəq
Bir nigari-novbaharın gül camalın istərəm

Bir nigari-novbaharın gül camalın istərəm,Lölöyi-tər tək camalı üzrə xalın istərəm,

Mir Möhsün NəvvabMürəbbe1 dəq
Cünki bu sovdayi-kamili-gülruxan sövdasıdır

Bir nigarı istərəm aləmlərin əlasıdır,Rüzgarın bağı icrə növguli-rənasıdır,

Mir Möhsün NəvvabMürəbbe1 dəq
Eylə müştaqi-cəmaləm, bilmənəm dünya nədir

Eylə müştaqi-cəmaləm, bilmənəm dünya nədir?Talibi-bəzmi-vüsaləm, bilmənəm dünya nədir?

Mir Möhsün Nəvvab2 dəq
Ey bivəfa, qoyubsan əcəb qalə tək məni

Ey bivəfa, qoyubsan əcəb qalə tək məni,Hicran odun əhatə edib halətək məni.

Mir Möhsün NəvvabQəzəl1 dəq
Hər zaman gul yuzunu murği-ravan eylər yad

Hər zaman gul yuzunu murği-ravan eylər yad,Bülbülü bismilu şuridə kimi eylər dad.

Mir Möhsün NəvvabQəzəl1 dəq
Hicrani-yar eylədi halu dilim xərab

Hicrani-yar eylədi halu dilim xərab,Suzi-dərunim etdi cahan əhlini kəbab.

Mir Möhsün NəvvabQəzəl1 dəq
Qərqi-dəryayi-qəm oldum, ey xudaya, dadə yet

Qərqi-dəryayi-qəm oldum, ey xudaya, dadə yet,Qussədən gul tək saraldım, ey xuda, fəryadə yet.

Mir Möhsün NəvvabQəzəl1 dəq
Qəmi-hicrində bimarəm mən, ey dost

Qəmi-hicrində bimarəm mən, ey dost!Zəlilu acizu zarəm mən, ey dost!

Mir Möhsün NəvvabQəzəl1 dəq
Neyləyim, oldu bahar amma baharım gəlmədi

Neyləyim, oldu bahar amma baharım gəlmədi,Gül açıldı gülşən icrə, gülüzarım gəlmədi.

Mir Möhsün NəvvabQəzəl1 dəq
Zindani-qəmdə oldu gunum qarət ağlaram

Zindani-qəmdə oldu günüm qarət ağlaram,Sövdayi eşqində çəkib zillət ağlaram.

Mir Möhsün NəvvabQəzəl1 dəq
Edər

Aralıqda itib hökmi-şəriət,Xahişlərin eyləyirlər təriqət,

Mir Möhsün Nəvvab1 dəq
Qaradağ xanına

Otuz dəfə dad etmişəm sənə mənZahidlərə uymagilən ağa, sən.

Mir Möhsün Nəvvab1 dəq
Səthi-cahan gülüstana dönübdür

Xələt geyib zümrüddən ağaclar,Ciçəklərdən boynun əyib budaqlar,

Mir Möhsün Nəvvab1 dəq
Sultan Həmidə

Nərədə qalıb həzreti xeyriil bəşər,Hümmətinə şövq ilə etsin nəzər.

Mir Möhsün Nəvvab1 dəq
Şeytan bazarda

Bilməyirəm, qeyri müsəlman məmləkətlərində varmı-yoxmu, fəqət Qafqazda müsəlman şəhərlərinin hamısında "Şeytan bazarı" namında bir uram və ya bir məhəllə olmağını bilirəm. Təəccüb burasıdır ki, Tiflis müsəlman şəhəri olmaya-olmaya müsəlmanlar olan məhəllədə də Şeytan bazarı məlum məşhur bir bazardır. Qeyri yerlərdə bu bazarlara nə üçün Şeytan bazarı deyirlər isə bilməyirəm, fəqət Tiflisdə Şeytan bazarının tarixi vardır. Qədimdən həmin Şeytan bazarı doğrudan da bir şeytan yuvası idi: adam öldürərdilər, harada? Şeytan bazarında. Cib kəsərdilər, harada? Şeytan bazarında. Filan hacının oğlu var-yoxunu qumara uduzardı, harada? Şeytan bazarında. Filan Sibirə göndərilən, sonra qaçıb gələn adamı harada tapardılar? Şeytan bazarında. Biçarə kəndçiləri (...) soyardılar, harada? Şeytan bazarında. Böylə bir tarixi olan bazara Şeytan bazarı deməyib nə deyəcəksiniz?Qədimdə, yadıma gəlir, bu bazarda bir adət də var idi: qəribə, adətdən dişqarı bir paltarda adam görsəydilər, Şeytan bazarının cavanları ona sataşardılar. Məsələn: allah eləməsin bir adam kürkünü tərsinə geyinə idi o saat görərdin bazardan keçəndə hay-huy səsi bazarı götürərdi. Hay-huy səsi cəhənnəm! Nə olacaqdır. Boğazlarını çox da yırtsınlar. Amma, allah göstərməsin, qarpız qabığından. Bir də gördün hər tərəfdən qarpız qabığı başına yağış kimi yağır. Doğrudur, bu qarpız qabığı qulağın yanında vız edib getsə, genə xoşbəxtlikdir, fəqət yaxşı nişana vuranların əllərindən (çıxan) qarpız qabığı vız etməyib lap peysərə yapışıb qalır. Bu yamandır!

Nəriman Nərimanov4 dəq
Tənqid

"HİFZÜL-SƏHHƏT". DOKTOR KƏRİMBƏY SULTANOV(İdarənin təklifinə görə bu kitab tənqid olunur)

Nəriman Nərimanov6 dəq
Nəriman Nərimanovun Nəsib bəy Yusifbəyova məktubu

Möhtərəm Nəsib bəy Yusifbəyov cənabları,Mənim sizə belə müraciət etməyimə səbəb odur ki, bizim siyasi nöqteyi-nəzərimiz bir-birindən kəskin sürətdə ayrıldığından sizə başqa cür müraciət edə bilmirəm. Bunun o qədər də əhəmiyyəti yoxdur. Əhəmiyyət verilməsi lazım gələn məsələ aşağıda yazdıqlarımdır. Qafqaz müsəlmanlarının Bakıda çağırılmış birinci qurultayı, əlbəttə, yadınızdadır. Mənim bu qurultayda çıxış etdiyim də həmçinin yadınızdadır. Qurultay məndən böyük bir nitq gözləyirdi. Lakin mən, təxminən aşağıdakıları dedim: “Zaqafqaziya müsəlmanları! Siz rus inqilabının mahiyyətini başa düşməlisiniz. Soyğunçu müharibə olan dünya imerialist müharibəsindən sonra Rusiyada qələbə çalmış inqilab bütün dünya inqilabının başlanğıcı oldu. Bu dünya inqilabının dalğaları içərisində boğulmaq istəmirsinizsə, Rusiya fəhlə və kəndlilərinin qızıl bayrağı altında sıx birləşin”. Mənim bütün nitqim, deyəsən, bundan ibarət idi. Siz mənim bu dediklərimə diqqət yetirərək onu öz bildiyiniz kimi şərh etməyə başladınız. O zamandan çox keçmişdir, çox hadisələr və əhvalatlar olmuşdur.

Nəriman Nərimanov7 dəq
Nəriman Nərimanovun Mart Qırğınlarından sonra Şaumyan və Caparidzeyə yazdığı məktub

Yoldaş! Şəhərdə qalan müsəlmanlar öz səhvlərini düşündükdən sonra Şura hökumətini qəbul ediblər. Fəqət bunları çaşdıran budur ki, siyasi müharibə axırda milli müharibə yönü alıbdır. Bu əhvalat Şura hökumətinə ləkə salıb, onu qara örtük ilə bürüyür. Hərgah siz bu yavuq vaxtda bu qara örtüyü cırıb, bu ləkəni təmizləməsəniz, bolşevik fikri və Şura hökuməti burada davam edə bilməyəcəkdir.Sizə məlumdur ki, top tüfəng qüvvəti ilə alınmış hökumətin camaat arasında nüfuzu olmazsa çox yaşaya bilməz. Buna binaən var qüvvətiniz ilə gərəkdir çalışasınız ki, camaat düşünsün, hiss eləsin ki, bu müharibəyə milli rəng verən qara qüvvə ilə Şura yoldaş deyildir. Gərək nəinki söz ilə, fel (iş –Red.) ilə bildirmək və göstərmək ki, “qara qüvvə” ilə siz açıq-açığına müharibə edirsiniz.

Nəriman Nərimanov2 dəq
Yurd qayğusu

Ucundadır dilimin,Həqiqətin əzəmi;

Əli bəy Hüseynzadə1 dəq
Hali-vətən

Ucundadır dilimin,Həqiqətin böyüyü.

Əli bəy Hüseynzadə1 dəq
Turan

Sizlərsiniz, ey qövmi macar, bizlərə ihvan,Əcdadımızın müştərəkən mənşəyi Turan.

Əli bəy Hüseynzadə1 dəq
İncizablarım

Vəhy ilə səmadan enmədir Quran.Quranla pestidən yüksəlir insan.

Əli bəy Hüseynzadə1 dəq

Teqlər açar sözlərə görə avtomatik verilib və redaktorlar tərəfindən dəqiqləşdirilir.