Qəsidə 26

خان و خیل چرخ را شه خیل و خان آراستهتا بماهی و بره کردست خوان آراسته

Fələki Şirvani4 dəq
Sevirəm, axı

Ay gözəl bacı,Başımın tacı.

Aşıq Bəsti1 dəq
Balaca mütəfərriqələr 4

Pəncşənbə günü bazarı dövr edib mənzilə qayıdan zamanı cənabi-sahibkəramət, ağa Rəcəbəli bəndəyə rast gəlib buyurdular ki, ağa Dərviş, bu axşam bir neçə nəfər qonağım var, təvəqqe edirəm siz də buyurasınız. Baş üstə, göz üstə – deyib mən də ağanın qulluğuna təşrif apardım. Mənzildə bir xeyli söhbətdən sonra ortalığa küftəbozbaş gəldi, göftgu şirinləndi... Qonaqlardan biri sual etdi ki, ağa Dərviş, sən bir cahandidə, kühənsal adamsan, buyur görək dünyada nemətlərdən hansı gözəlraqdır?Mən suala cavab verməmiş sahibi-xanə buyurdular ki, dünyada puldan şirin, ləzzətli, gözəl şey yozdur və heç vaxt ola da bilməz. Pulsuz adam Allah vara Ərəstu olsun, ya Bəhlul-Danəndə olsun, nə fayda! Onun ağlından, kamalından nə çıxar. Xeyr, bu dünyanınkı bişəkk-şübhə puldur, canım, pul. Vəssalam, nəğmə tamam...

Nəcəf bəy Vəzirov19052 dəq
Gülə-gülə

Xudam səni nə xoş gündə yaradıb,Salıbdı cahana, ay gülə-gülə.

Aşıq Musa1 dəq
Əzizin Cənazəsi

Müsəlman sosial-demokratlarınlan ən qeyrətli, fail və iş görənlərdən Əziz Məhəmmədoğlunu avqustun 4-cü gecəsi erməni məhəlləsi Avlabarda vəhşicə öldürüb yolun kənarına tulluyublar.Mərhum qayət şəci, beş-on məlunu birdən əzəcək igidlərdən olduğundan, gecənin hansı vaxtında olursa, Avlabardan keçib xidmət etdiyi sallaxanaya gedərdi. Qətl olunan gecə də yalnızca Avlabardan keçib sallaxanaya gedirmiş. Nəşinin tapıldığı yerdə qan əsəri olmadığından görünür ki, mərhum özgə tənha bir yerə bir bəhanə ilə aparılıb, beş-on adam birdən üstünə tökülüblər.

Ömər Faiq Nemanzadə19063 dəq
Yavaş-yavaş

İsmimi söyləsən, sərsəm edərsən,Başına gələni bil yavaş-yavaş.

Aşıq Valeh1 dəq
Ayağa dürüst

Ərzi-şikayətim var qulluğuna,Mültəfit ol deyim, ay Ağa, dürüst.

Ağdabanlı Qurban1 dəq
El ata

Yaz olanda büsatıdı dağların,Ətəyində yer eliyər elata.

Miskin Abdal1 dəq
Qəzəl: Mənim şux sitəmkarım

Mənim şux sitəmkarımTəğafüldən usanmazmı

Qövsi Təbrizi1 dəq
Hökm elədi bəgim Paşa

Hökm elədi bəgim Paşa,Küll-i-inas fərraşa,

Adsız el şairləri1 dəq
Millət

Çalındı suri-İsrafil və bidar oldu hər millət,Ayılmır xabi-qəflətdən hələ bu bixəbər millət.

Mirzə Əli MöcüzQəzəl2 dəq
Ədəbi dilimiz haqqında

Axır zamanlarda ədəbi türk dili məsələsi yomiyyə bir məsələ surətdə meydana çıxmışdır. Azərbaycan türklərinin ədəbi bir dili varmı, ya yoxmu? Bu xüsusda bir neçə kəlmə söyləmək istəyirəm. Mənim aşağıda yazdığım sözlər mübahisəyə səbəb olarsa – daha da gözəl.1905-ci il inqilabınadək Azərbaycanda ədəbiyyat yoxluğunu cürətlə etiraf etmək olar. Nərimanovun, Qənizadənin və mənim tərəfimizdən beş-üç kitabça buraxılmışdırsa da bunlar dəryada bir qətrə hesab oluna bilərdilər. Türk dilində qəzetə və jurnal çıxarılmasına sabit çar hökuməti qəti olaraq icazə verməyirdi.

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev4 dəq
Əziz

Şükür, gördüm camalmı, yanağı gülşən, əziz.Zülfündən xəcalət çəkər sünbülü-reyhan, əziz.

Varxiyanlı Aşıq Məhəmməd1 dəq
Vədəsində

Qədir mövlam, aman vermə dumana,Buyurur dağları köç vədəsində.

Çoban Əfqan1 dəq
Nə bilər

Nadan məclisində, naşı yanında,Ləl xırdala, gövhəri seç, nə bilər?

Ağ Aşıq Allahverdi1 dəq
Könül

Ay həzarat, qulaq asın,Bir təzə yar istər könül.

Aşıq Hüseyn Şəmkirli2 dəq
Var

Bir əcayib şey deyim, görkü necə halı var,Əlli altı, yüz üç dəfə, min altmış beş gülü var,

Aşıq Şenlik1 dəq
Mənim

Xəstə Hasan, qəmli-qəmli söylərəm,Qara xəncər vurub bağrım teylərəm,

Xəstə Hasan1 dəq
Dünyanı

Anası bilinmir, dədəsi dörddü,Bumunun kölgəsi tutar dünyanı.

Aşıq Nəsib1 dəq
Səba, əhvalımı bir-bir

Səba, əhvalımı bir-birVarıb ol yarə ərz eylə.

Molla Vəli Vidadi1 dəq
Şol mübarək zatına işim sənadır, ya nəbi

Şol mübarək zatına işim sənadır, ya nəbi,Asilik bimarına adın şəfadır, ya nəbi.

HəbibiQəzəl1 dəq
Anamın bir rəfiqəsi vardı...

Atam hər dəfə Bakıya gedib-gələndə Müsavat hökumətinin ideoloqu Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin nitqlərindən danışardı. Küçələrdə uşaqlar Azərbaycan haqqında, vətən haqqında nəğmələr oxuyardılar, anamla rəfiqələri eyzən zabitlərdən söhbət edərdilər. Bizim şəhərimizdə müsavat zabitləri ilə bərabər, türk zabitləri də var idi. Bunlar Azərbaycana gələn türk hərbi hissəsinin zabitləri idi. Onlardan Hatəm bəy və Tofiq bəy adlı iki nəfəri bizim qonşuluğumuzdakı ikimərtəbəli binada yerləşmişdilər, yazın gur vaxtı olduğu üçün axşamçağılar bağçadakı qızılgüllükdə stul qoydurub, orada əyləşərdilər. Bəzən çay, bəzən şərab içərək bərkdən danışıb gülərdilər. Anam və rəfiqələri bizim bağımızda gəzib söhbət edərdilər.Anamın Məhbub xanım adlı çatmaqaş, qaraşirin, uzun qarasaç, incəbel bir rəfiqəsi var idi. O, bizə gələn bütün cavan qadınlardan gözəl və zinətli geyinərdi. Mən həmişə ona baxanda nağıllarda eşitdiyim şahzadə gözəllər yadıma düşərdi. Şən, deyib-gülən bir gəlin idi. Onun da tumanı anamınkı kimi uzun idi. Tumanının ayağına əşrəfi deyilən qızıl, qanavuz arxalığının yaxasına isə qızıl düymə düzülmüşdü. Belində enli, qızıl kəmər vardı. Atası Məşədi Həbib şəhərimizdəki böyük hamamın və motorla işləyən un dəyirmanının sahibi idi. Anam bizi hamama aparanda qabaqcadan xüsusi nömrə hazırlanardı. Biz çimib çıxandan sonra gəlib Məhbub xanımgildə çay içərdik (onların evləri hamamın böyründə idi). Məhbub xanımın anası Xurşid xanım iricüssəli, kök, yaraşıqlı bir qadın idi, həmişə Novruz bayramında üç-dörd vedrə sututan iri mis qazan dolusu səməni bişirib, bütün qonşulara paylayardı. Qışda da iki-üç dəfə hədik, ya da əriştə bişirib yenə də qonşulara paylayardı. Anam atama deyirdi ki, «Xurşid xala bundan həzz alır». Məhbub xanımı Aşqabadda yaşayan əmisi oğlu Talıba vermişdilər, ancaq anamın söhbətlərindən bilirdim ki, oğlan qıza qarşı soyuq imiş, ona görə də tezliklə ayrılmışdılar.

İlyas Əfəndiyev4 dəq
Cəfərqulu xan Nəvaya

Başın üçün, sizin bazi-ənamiOn beş gündə alıb iki şikari,

Məhəmməd bəy Aşiq1 dəq
Tellərin

Gözəl səndə nə qaydadır,Salıbsan yana tellərin.

Aşıq Əsəd1 dəq
Şövqim gətürdi cilvəyə ol sərvqaməti

Şövqim gətürdi cilvəyə ol sərvqaməti,Münkir imiş, ey həkim, gör imdi qiyaməti.

Sadıq bəy ƏfşarQəzəl1 dəq
İsgəndərnamə

Xodaya, cahan-padşahi torast,Ze ma xedmət ayəd, xodayi torast!

Məhəmməd Əmin Rəsulzadə19495 dəq
Əbülüla Gəncəvi

Şüərayi-mütəqəddimin Əbülülanı "Ustadi-şüəra" ləqəbi ilə yad etmişlər; o cəhətə ki, həkim Xaqani və Fələki onun şagirdləri olub, fünuni-şer və bəlağətdə ondan təlim almışlar. "Atəşkədeyi-Azəri"də Əbülülanın Gəncə əhli olmağı zikr olunubdur. Hicrətin altıncı əsrinin axırlarında şirvanşahların əyyami-səltənətində "Məliküş-şüəra" adlanırmış. Şirvan şahı və onun fərzəndi Cəlaləddin Mənuçehr Əbülülaya lütf və inayət edib, xatirini əziz tutarlarmış və bunlar hər ikisi fəzlü kəmal əhlinə, xüsusən, şüəra və üdəba sinfinə artıq dərəcədə iltifat və ehtiram göstərməkləri səbəbinə onların seytü sədası hər yerə yayılmışdı və adları xeyir ilə zikr olunurdu. Necə ki, bu barədə Əbülülanın, Şeyx Nizaminin, Xaqaninin və Fələkinin divan və əşarında məzkur paşahların maarifpərvər olmaqları tərif və tövsif olunmuşdur.Belə rəvayət olunur ki, şahi-Şirvan və onun oğlu Cəlaləddin Mənuçehr Bəhram Çubinin nəslindəndirlər ki, Ərdəşir Babəkanın övladından mənsubdurlar. Əbülüla Xaqaniyə təlim və tərbiyə verəndən sonra öz qızını ona nikah ilə verdi. Vəli ustadının qızına Fələki dəxi müştəri imiş və bu işdən məyus və mükəddar oldu. Onun xatirini də ələ gətirmək üçün Əbülüla min dirhəm qızıl ona bəzl elədi. Ustadi-şüəra hicrətin 560-cı sənələrində sağ imiş. Altıncı əsrin axırlarında Gəncədə vəfat etmişdir.

Firidun bəy Köçərli19253 dəq
Olubdur

Bu dünya mülkündə, qədim zamanda,Neçə-neçə nahaq qanlar olubdur.

Aşıq Mirzə Bilal1 dəq
Qəzəl: Aləmə mehri-ruxun, ey üzü gün, verdi ziya

Aləmə mehri-ruxun, ey üzü gün, verdi ziya,Sidqilə gördü əyan didəyi-can sübhi-səfa

Nitqi Şirvani1 dəq
Lənət

Ay həzarat, el çaxnaşdı, qan düşdü,Xain mərdimazar atana lənət.

Aşıq Hüseyn Bozalqanlı1 dəq