Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Köhnə idarə vaxtında Osmanlı türklərinin başına ən böyük bəla olanlardan biri də sultanın ən yaxın adamı olan Ərəb İzzət paşa idi.Bu zalım osmanlıların başında nə cür istərdisə oylə oynurdu. Hamı maarif əhlini zəhərli pəncələrilə sıxıb özünə qul, əsir eləmişdi.
Qəzəl 409چه بود قصه لیلی درین نشیمن خاک؟چه بود حالت مجنون رند دامن چاک؟
Ey könül, sərvi-səməndə sən idin, ya mən idim?Ey könül, sərvi-səməndə sən idin, ya mən idim?Yar ilə seyri-çəməndə sən idin, ya mən idim?
Sevirəm mən səni candanBir oğulsan, ulusa aşiqsən,Ən gözəl sözlərə sən layiqsən.
Qəzəl 6392دایم به یک قرار بود مشت خار منچون آشیان خوش است خزان و بهار من
Qəsidə 220گرچه کان خرد مرا دانیعاجزم در نهاد خاقانی
Məntiqül-üşşaq, fəsil 7نسیم باد نوروزی، چه داری؟گذر کن سوی آن دلبر به یاری
Ey vücudi-kamilin ayinədari-feyzi-həqEy vücudi-kamilin ayinədari-feyzi həq,Asitanın qibleyi-hacati-ərbabi-yəqin.
Gönül ile cân içinde kârzâr olmış dururGönül ile cân içinde kârzâr olmış dururBülbül-i dîvâne noldun nev-bahâr olmış durur
Çırağİranda, xüsusən Tehranda bir qayda var: Bazarda hansı mətaın qiyməti dövlət tərəfindən ucuzlaşsa, bu məta satılan dükanda gündüz çırağ yandırarlar. Bir də görürsən ki, cəmi qəssab dükanlarında günün günorta çağında çırağ yanır, onda bilirsən ki, ət ucuzlaşıbdır. Ancaq nədənsə haman məta çırağ yandırılan gündən başlamış əvvəlki qiymətindən də bir qat bahalaşar, bəlkə əvvəlki bahalıq dönüb qəhətlik olur. Ondan ötrü ki, qəssab dükanında dəxi ət tapılmaz və əgər çörək ucuzlaşmış olsa çörəkçi dükanında dəxi çörək satılmaz. Bu cəhətə bizim yoldaşlardan bir nəfər bazardan keçəndə hər bir vaxt görürdü ki, bir dükanda çırağ yanır, qaçıb o çırağı püfləyib keçirdirdi və dükançıya deyirdi ki, “siz Allah, hər neçəyə satırsınız satın, razıyıq, ancaq çırağ yandırıb qəhətlik salmayın”.Gələk mətləb üstə. Bir neçə vaxt bundan irəli müsəlman ürəfa və danişməndləri Tiflis şəhərinə cəm olub, məhz Qafqaz müsəlmanlarının şan və heysiyyətini, abru və izzətini, dini-islamın şərəf və şövkətini mühafizə etmək üçün canişini – Qafqaza bir layihə pişnihad elədilər ki, Dumaya təqdim etsin və təvəqqə elədilər ki, o layihəyə əncam verilənə kimi Qafqazda şeyxülislam təyin olunmuyub dolandırıcı qoyulsun. Belə də oldu. Amma islam millətinin şan və şərafəti artmaq yerinə müsəlmanların olan-qalan abırları da millətlər içində gülünc bir hala qoyuldu. Bunun cəhətini yaxşı başa düşmüyən Tiflis müsəlmanlarının hər birindən soruşsa öyrənə bilər. Xülasə, sözüm burasında idi ki, bizim ürəfamız istədilər ki, iradeyiruhaniyyəmizdə çırağ yandırsınlar, amma indi mənim rəfiqələrimdən biri həmişə idareyi – ruhaniyyənin qabağından keçib haman çırağı görəndə qaçıb o çırağı püflüyb keçirdir və deyir: “Siz Allah, hər neçəyə əti və çörəfi satırsınız satın, amma çırağ yandırıb vilayətimizə şeyxülislam qəhətliyi salmıyın”.
Qəzəl 410رندیم و عاشقیم و جهان سوز و جامه چاکبا دولت غم تو ز فکر جهان چه باک؟
Səndən ötrü neçə müddətdi məlamət çəkirəmSəndən ötrü neçə müddətdi məlamət çəkirəm,Tiflsən, sən nə bilirsən ki, nə möhnət çəkirəm.
Uca TanrımEşitdi səsimi o ulu Tanrım,Varlığı varlıqda nur dolu Tanrım.
Qəzəl 6423خونابه درد از دل غم پیشه طلب کنآن باده گلرنگ ازین شیشه طلب کن
Rübai 14ای تیغ تو آب روشن و آتش نابآبی چو خماهن، آتشی چون سیماب
Qəzəl 10در چرخ کن چو عیسی زین جا رخ طلب راو آنجا درست گردان پیوند ابن و اب را
Gəlin, ey əhli-həqiqət, çıxalım aləmdənGəlin, ey əhli-həqiqət, çıxalım aləmdən,Qeyr yerlər gəzəlim, özgə səfalər görəlim.
Tolu vir ayağı sâkî ışk gâlibdürTolu vir ayağı sâkî ışk gâlibdürKo subh sözini bu demde çünki kâzibdür
İpİrəvandan bir belə kağız aldıq:“Bir gün Hacı Şeyx Ələkbər ağa, Hacı Molla Sadıq ağanın təziyəsində moizə edirdi. Əsnayi-moizədə dedi: Camaat, bir gün bir neçə adam gəldilər ikinci xəlifə Ömərdən sual elədilər ki, ya xəlifə, biz şiələri tanımırıq ki, tutub öldürək. Xədifə çıxartdı bir ip verdi ki, bu sizin ölçünüz. Bu ip hər kəsin boyuna gəlsə öldürün – o şiədir!”.
Qəzəl 416بیار، ساقی عشاق، جام مالامالهزار نعره مستان، هزار بانگ «تعال »!
Özümlə olsa idi, mən cahanə gəlməz idimÖzümlə olsa idi, mən cahanə gəlməz idim,Gətirdilər məni, amma mən anə gəlməz idim.
OlmalıdırSuçluluqdan qaça bilməz alçaq,Suçlunun rəngi qaçıq olmalıdır.
Qəzəl 6436چون غنچه هر که ننشست در خار تا به گردناز می نشد چو مینا سرشار تا به گردن
Rübai 27دستی که گرفتی سر آن زلف چو شَستپائی که ره وصل نوشتی پیوست
Məntiqül-üşşaq, fəsil 11کسی کو آزمود، آنگاه پیوستنباید بعد از آن خاییدنش دست
Həmişə dustum oldur, derəm ki, mal veribHəmişə dustum oldur, derəm ki, mal verib,Qılır təbiətimi bəsteyi-əlaqeyi-mal.
İy niçe düşdi gönülüm şol yanağınun alınaİy niçe düşdi gönülüm şol yanağınun alınaİy niçe dahi düşiser la'l-i lebinün alına
XanımlarSerbiya məmləkətində səkkiz min xanım hökumətdən izn istəyiblər ki, Avstriya hökuməti ilə Serbiya hökuməti dava başlasa, xanımlar çıxsınlar meydana və kişilər ilə bərabər düşmənlə dava eləsinlər.Buna heç sözüm yoxdur; çünki hər bir kəsin ixtiyarı özündədir, insan faili-muxtardır, hər kəs nə xahiş eləsə, eləyə bilər, hər kəs nə danışsa, nə yazsa, yaza bilər, danışa bilər; amma sözüm burasındadır ki, bu xəbəri eşitcək mənim yadıma bir şey düşdü.
Qəzəl 426نی چو بنالید، بگفتا: نیمباده بجوش آمد و گفتا: میم
İstədim çarə xətin bu dili-sədparə üçünİstədim çarə xətin bu dili-sədparə üçün,Dedi mərhəm kim edib müşki, görək, yarə üçün?