Bir axşam

Dənizin firuzə gözlərindəkölgələr titrəyir, sıxlaşır.

Rəsul Rza1 dəq
Qızıma

Qüdrətim olsaydı, yaza bilsəydim,Bir kağız üstünə bu dərdi, qızım!

Əhməd Cavad19341 dəq
Ömrün necə keçdi?

Bir uşaqlıqda xoş oldum, o da yer-göy qaçaraqQuş kimi dağlar uçub, yel kimi bağlar keçdi

Məhəmmədhüseyn Şəhriyar1 dəq
Bir neçə söz

Bu kitabçadakı hekayələr təqribən bundan on beş il əvvəl, «Səda» və başqa Bakı qəzetələri sütununda dərc olunmuşdu. 1912- və 1913-cü illərdə ayrıca olaraq «Həyat səhifələri və Divanə» invanlı kitabçalar şəklində meydana çıxdı.O zaman birinci rus inqilabı, umudlarımıza baxmayaraq söndürülmüş və ağır bir irtica Rusyada sakin millətləri boğmağa başlamışdı. Nəticədə bə’zi mühafildə bir naümidlik hökmfərma oldu. Zəif təbiətlilər bədbinliyə üz qoydu. Bir çoxları, «Son bahar» dövrü fikirlərinə qapıldı və məhv oldu. Gəncliyin çox hissəsi enerzisini sərf etməyə zəmin bulamadı, «metafizik» sahəsinə atıldı və gözəl vaxtını dinin mücərrəd vərasətinə həsr etdi. «Cavan»ların təbii yolu qayıb etməsi, bircə çox həyatı şərtlərdən irəli gəldiyi, aşkardır. O zaman önümüzdə həlli icab edəcək böyük məsələlər var idi. Çar istibdadından başqa, türk gəncləri üçün bir də «milli» istibdad və cəhalət movcud idi. Xalqın inkişafı yolunda qara daş təşkil edən bu iki qüvvə bir-birilə sıxı bir rabitə də idi. Birinə endirilən zərbə ötəki tərəfindən dəf’ olına bilirdi. Gəncliyin vəzifəsi: bütün qüvvət və qüdrətini toplamaq və iki başlı istibdadı bir zərbəyə qurban etmək idi.

Yusif Vəzir Çəmənzəminli2 dəq
Olaydım

Ömür keçir, gün keçir,Saçlarına düşür dən.

İslam Səfərli1 dəq
Aleksandr Qriqoryeviçə

Mərhəmətli Cənab Aleksandr Qriqoryeviç!Böyük hörmət bəslədiyim İran şahzadəsi Rzaqulu Mirzə sizin nəcib sifətləriniz və yüksək mərifətiniz haqqında mənə çox şey söyləmişdir. Bunun nəticəsində, mən qiyabi olaraq sizə səmimi bir məhəbbət və dərin hörmət bəsləyərək, aşağıdakı xahişimlə sizə müraciət etməyi özümə rəva görürəm.

Mirzə Fətəli Axundzadə3 dəq
Çox imiş

Xudunun əziz xatirəsinə*Usanıb şəhərin küy-kələyindən

Bəxtiyar Vahabzadə19981 dəq
“Sövqat” oxucularına

“Sövqat” qəzetinin mövqeyi-intişara qoyulması ilə mətbuatımızın zənginləşməsini və bununla mübarizeyi-həyat meydanında bir qədəm daha irəli qoymamızı görüb də ixtiyarsız da şadlanırdım. Hələ heyətitəhririyəsinin münəvvər gənclərimizdən təşəkkül etməsi məni çox sevindirir. Müvəffəqiyyətlərini diləyirəm. Yalnız quru bir diləməkdən nə fayda? “Keçməsin bu ömrümüz bihudə istimdad ilə” misrasının məzmuni-həqiqətnümununa binaən yalnız diləmək deyil, çalışmaq da lazımdır. Əfradi-millətdən hər kəs gərək öz öhdəsinə düşən vəzifəni ifa etməkdə qeyrət göstərsin. Xassə bu əsri-hazırda, millətlərin çarpışdığı bu zamanda boş oturub quru bir istimdad ilə vaxt keçirmək məsiyətdir. Yaşamaq istəyirsək, gərək çalışalım. Gərək lamə halə qonşularımızda gördüyümüz səy üsullarını qəbul etməkdə tərəddüd göstərməyəlim, qəzetlər, risalələr nəşr edəlim; cəmiyyətlər təşkil edəlim; avam kütləsinin başını bir yerə toplamağa, ümumi ruhu yeniləşdirməyə çalışalım. Fəyyazi-əzəl o vaxtda öz mərhəmətilayətənahisini bizlərə də şamil qılar. Fəqət burada zənni-acizanəmə görə vəzifəmin ən ağırı, ən zəhmətli hissəsi el müəllimlərinin öhdəsinə düşür. Hamıdan artıq gərək onlar ciddi surətdə işə girişsinlər, əzm göstərsinlər. Təpərli olsunlar. Qonşu millətlərin müəllimləri nasıl ciddü-cəhd ilə çalışırlarsa, necə qeyrət göstərirlərsə, biz də onlardan ibrət dərsi alalım. Və lakin nə fayda ki, el müəllimləri adlanan zatların əksəri ana dilinə əsla rəğbət və məhəbbət etmirlər. İstər evlərində, istər məktəblərində ana dilinə dair bir vərəqpara olsun saxlamırlar. Hətta bəziləri var ki, bu dəyərli ada, bu ehtiramlı mövqeyə əsla istehqaqları yoxdur. Əcnəbi dilini bilmədikləri halda ana dillərində qonuşmağa belə tənəzzül etmirlər. Təəssüflər olsun ki, bizim millətdə mühitə çox tez qapılmaq kimi böyük bir nəqisə vardır. Qədimdən bəri bu çirkin adət bizdə mövcuddur. Səviyyeyi-mədəniyyəsi bizdən yüksək olan əqvamın lisanına, adatına, etiqadatına qolaylıqla qapılıb alışmışıq. Məsələn, bir vaxt ərəblərin təhti-hakimiyyətində olduğumuz zaman onların lisanlarına, adətlərinə elə şiftə və firivtə olmuşuq ki, İbn-Sina kimi, Farabi kimi dahilərimiz türk oğlu türk olduqları halda on cildlərə baliğ olan qiymətli əsərlərinin heç birinin türkcə yazmamışlardır. Onlardan sonra yetişən türk şairləri, türk ədibləri ümumən yazdıqları fars dilində olmuşdur. Hələ şairlərimiz, ədiblərimiz dursun, hətta bütün türk sülaləsindən yetişən hökmdarlarımız, padşahlarımız da yazdıqları, qonuşduqları dil fars dili olmuşdur. İndi isə, indi daha nə söyləyim!İş əgər yalnız bir dil bilməyə qalsaydı, yenə dərd yarı idi. Xeyr, əsl əngəl orasındadır ki, əcnəbi millətlərin adətlərinə, etiqadlarına, hissiyyatına qapılmaqda çox laübalıyıq və gələcəkdə bunlardan nə nəticə hasil olduğunu əsla nəzəri-etibara almırıq. Zira bu aşkardır ki, öz qədrini bilməyənin qədrini özgə heç vaxt bilməz. İnsanda gərək izzəti-nəfs, gərək alicənablıq olsun. İnsanam deyən adam gərək bu məziyyətlərə dara olsun. Əgər belə deyilsə, bəs bugünkü gündə bu millətlər müharibəsi nə üçündür? Yəqin ki, bir millət digər millətə üstünlük etmənin qabağını saxlamaq üçündür. Elə isə biz nə üçün öz millətimizi ataq, öz millətimizi mühafizə etmək uğrunda öhdəmizə düşən vəzifəni ifa etməkdə qüsurluq göstərək?

Abbas Səhhət2 dəq
Xeyirxahın intiqamı

Xeyirxahın intiqamı yamanmış –Əlinə “girəvə” düşəndə gördüm.

Qasım Qasımzadə2 dəq
Mənim ol, suvlu yarım gəldi xoşdur

Mənim ol, suvlu yarım gəldi xoşdur,Əlimə ol nigarım gəldi xoşdur.

Şah İsmayıl XətaiQəzəl1 dəq
Yaşılbaş sona

“Kür qırağının əcəb seyrəngahı var, Yaşılbaş sonası heyf ki, yoxdur”.*Vaqif

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev3 dəq
Çadralı qızlarımıza

Sizə indi diyorlar: – Çıxınız bu örtüdən,Qovunuz üzünüzdən bu məlun buludları.

Mikayıl Müşfiq2 dəq
Yetirməsin

Vəzir, sana qarğayıram,Haqq diləyin yetirməsin!

Aşıq Qurbani1 dəq
Kədərim - sevincim

Mənim bircə balam, mənim tək qızım!Odur, böyüyürsən sən yavaş-yavaş,

Qabil19632 dəq
Atayevlər ailəsi

İştirak edirlərXosrov Atayev*

İlyas Əfəndiyev19541 dəq
Qızıl və polad

Qramla ölçülür qızıl həmişə,Qapan tərəzidə çəkilir polad.

Tofiq Bayram1 dəq
Görmüşəm

Həsrət ahu kimi gözüm intizar,Xab içində Mürtəzanı görmüşəm.

Novrəs İman1 dəq
Aut

Dərslər sona yetir...O dəqiqə

Əli Kərim2 dəq
Hardasan

Anamla sevincim axşam itəndə,Məni səhər çağı tapdı iztirab.

Həkimə Billuri1 dəq
Qayıtmadı

I**Surxay kənddə menşevik ordusunun sınıq körpünü tutması xəbərini eşitdi, osmanlı əsgərləri qayıdan zamandan bəri mal damında saxladığı tüfəngini götürdü, cəbhəyə getdi. Bu zaman onun arvadı Şirmayı sağ-salamatdı. O, pendir-çörəyi də heybəyə öz əlilə qoymuş, titrək dodaqları arasından yalnız bu sözləri deyə bilmişdi.

Mehdi Hüseyn2 dəq
Azərbaycan

1Anamızın matəminə buraxmadılar,

Cabir Novruz33 dəq
Çay mahnısı

Kimin ağrıyır canı,Qoy çay içsin mərcanı,

Zeynal Cabbarzadə1 dəq
Heyran olduğum

Yoxsan yoxam,Varsan varam,

Mirvarid Dilbazi19991 dəq
Yarın ətəkləri

Düşüncəli könlüm, yatmaz, dinlərdi,Gecələrin dərinləşən səslərin...

Həbib Sahir1 dəq
Salur Qazan tutsaq olub oğlı Uruz çıqardığı boyı bəyan edər

SALUR QAZAN TUTSAQ OLUB OĞLI URUZ ÇIQARDIĞI BOYI BƏYAN EDƏRMəgər xanım, Tırabuzan təküri bəglər bəgi olan xan Qazana bir şahin göndərmişdi. Bir gecə yeyüb oturarkən şahinçibaşma aydır: “Mərə, sabah şahinləri al, xəlvətcə ava binəlim!” - dedi.

Xalq ədəbiyyatı12 dəq
Çağla, Arazım, çağla

Sularında damlanam,Başına mən dolanam.

Mədinə Gülgün19771 dəq
Səlamətliyin qədri

Səbəbsiz həkimi vurdu bir hakim,Həkimsə eylədi şükrilə təzim.

Abbasqulu ağa Bakıxanov1 dəq
Otuz ikinci fəsil

Sentyabrın 17-də çərşənbə günü sovet ordusu Tehrana daxil olanda küçələrdə adam əlindən tərpənmək mümkün deyildi. Minlərcə insan məhəbbət, heyrət və maraq dolu gözlərilə sovet ordusu döyüşçü və komandirlərinə baxır, onları alqışlayırdı. Sovet ordusu millətin nəzərində gələcək xoş günlərə, azad və səadət dünyasına yol açan bir qüvvə idi. Mürtəcelər və qara qüvvələr isə sovet ordusuna kin və vahimə dolu bir nəzərlə baxırdılar.Rza xanın taxt-tacdan əl çəkməsi, hakimləri, mürtəce təbəqəni tam bir şaşqınlıq içərisində buraxmış, xalqda isə sonsuz sevinc və ümid doğurmuşdu. Zəhmətkeş təbəqələr İran göylərinə əbədi azadlıq günəşi gəldiyini düşünür və hissiyyatını ifadə etməkdən çəkinmirdi.

Mirzə İbrahimov13 dəq
Körpü

Dünyada körpü çoxdur,Adlısı, adsızı var.

Balaş Azəroğlu19641 dəq
Durnacıq

Bu günlər mənim dərdim başdan aşqındı yenə,Diqqət etsəniz əgər siz çöhrəmin rənginə,

Almas İldırım1 dəq