Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Keçmiş gecə, ol yarə isitmə əsər etdi,Göndərdi dalımca, gecə vaxtı xəbər etdi.
Qəsidə 18Gül gəldi, yenə gülşəndə cənnət lətafəti var,Yer tər otdan səma rəngi almışdır.
Cami-Cəm, fəsil 47Ey şəkər parçası, sən ey gözəl ay!Eyləmə dinini işvə ilə zay.
Hicab məsələsi və cavabımızDünyada hər cür çətin və xariqüladə bir məsələ bəsirət və insaf ilə müzakirə olunsa, şəksiz, həqiqət tərəfi axtarılar. Həqiqət axtarılan yerdə də mütləq ixtilaf olur. Şüurlu ixtilaf isə, əlbət şüurlu ittihadı meydana gətirir. Hər halda, möhkəm və davamlı ittihad məhz fəhm və bəsirət yolu ilə olan ixtilafdadır. Bu səbəblədir ki, “ixtilafü ümməti rəhmətün” buyurulubdur. Amma, heyf ki, zəmanəmizin biz mollaları arasındakı ixtilaf aləmin başına böyük bir bəla olubdur. Nə cür olmasın ki, əqli ilə şəri dəlillər ilə mübahisə edib həqiqəti axtaracağımız yerdə, hər birimiz başımıza bir avam dəstəsi yığıb “təkfir” silahilə vuruşmağa başlayırız. Gözəl şəriəti əldə bəhanə edib biçarə avam camaatı öz qərəz və mərəzimizə alət edirik. Dəstə riyasətliyini, avamlıqdan gələn mənfəəti-şəxsiyyəni həmişə saxlamaq üçün araya min cür böhtan və təvil salırıq. Heç mümkün deyil ki, biz mollalar öz aramızda, öz qaydasilə müzakirə və mübahisə edib axırda bir tərəfə tabe olaq: görəcəksən ki, bir paramız əcələ bir dəstə sazlayıb qışqırırıq: filankəs, məsələn, hicabı inkar edib dinindən çıxıb, onun qanı halaldır. Biçarə camaat da elə güman edir ki, bu cür mollaların qeyrət və namusları bu cür həqarətə davam gətirə bilmir; elə zənn edir ki, bir para mollalarımızda doğrudan din, millət və vətən qanı var və o qan qoymur ki, müsəlmanların haqq və etiqadına toxunsunlar.Amma vallah, yalan: gündə yüz kərə milli və dini haqq və ixtiyarımıza toxunurlar. Milli və dini hüquq və namusumuzu ayaqlar altına alırlar. Lakin heç birimizdə dodaq tərpədəcək bir cürət yox. Cümləmiz siçan kimi evlərimizin deşiklərinə soxulub öz canımızın qeydinə qalırıq. Bir saatlıq rahəti, bir qəpiklik mənfəəti heç bir şeyə dəyişmirik. Amma Allah göstərməsin ki, bir adam məhz tərəqqiyi-millət naminə, bir ixtilaflı məsələdən bəhs aça və ya “adət”in ziddinə gedə, hər deşikdən baş qaldırıb başına ildırımlar yağdırırıq. Hər birimiz guya din və millətin ən qeyrətli hamisi, canıyananı donuna girib zəmanə aslanı, qəhrəmanı oluruq. Halbuki bunların hamısı avamı allatmaq, “mən varam” demək, yalançı alimlik göstərmək, asanca şöhrət qazanmaqdır. Nə deyim? Həqq – taala cümləni biz mollaların fəndi felindən, riyasət və mənfəət tamahından, ikiüzlülük sifətindən uzaq eləsin.
Zihî rüsvâ-yı ışk oldı şehâ dilZihî rüsvâ-yı ışk oldı şehâ dilZihî düşdi zenahda bir çehe dil
Sirlər xəzinəsi, fəsil 9Sən, ey peyğəmbərlərin tacına bəzək, gövhər,Gövhəri səndən aldı tacına azadələr.
Nümayişdən sonra1903-cü il aprelin 27-də keçirilən nümayiş Bakıda ümumi tətillər zəminəsini hazırladı. Bakı komitəsi, müxtəlif millətlərdən ibarət olan Bakı fəhlələri arasında həmrəylik duyğularının əmələ gəldiyini və inkişaf etdiyini gördü.Mayın birində ümumi tətil gözlənilirdi. Özünü itirmiş yerli hökumət işçilərin ortaya atdıqları tələblərə burjuaziyanı razı salmaq əvəzində, Rusiyanın başqa yerlərində olduğu kimi, Bakıda da fəhlələrin həmrəyliyini pozmaq işini əsas götürmüşdü.
Qəzəl 640گر شمس منیر آمدی، ار بدر تمامییک جرعه تصدق طلب از ساقی جامی
Qəzəl 276فضل حق میدهدم هردم از این می جامیکه ندارد چو ابد مستی او انجامی
Töhfeyi-Sami, bölmə 167از طایفه دیالمه اند و از اکابر قزوین و خود را از نسل مالک اشتر میدانند و ملک مذکور در اوایل به وزارت سلطان یعقوب اشتغال مینمود بعد از آن به خدمت صاحبقرانی مغفور سرافراز شد و قامتش را بخلعت جلیل القدر منصب مزبور بیاراستند بسیار کریم الأخلاق و نیکو نهاد بود و زیاده از حد خلیق و متواضع با بزرگان ببنوت و با خردان بطریق ابوت معاش میکرده فضایلش بیش از حد تقریر و تحریر و لئالی نظمش از سر حد تعریف و توصیف متجاوز . این مطلع مشهور از اوست :بعد از وفات خاک وجودم سبو کنید
Dün eşitdim bir siyəhzülfə giriftar olmusanDün eşitdim bir siyəhzülfə giriftar olmusan,Ey mələksurət, mənim tək aşiqi-zar olmusan.
AğrıHəyatda bitməyir ölüm çağrısı,Çox zaman çox yerdə yarır o bağrı.
Qəsidə 116تنم به گونهٔ نال و دلم به گونهٔ نیلجهان ز نیلم نال و روان ز نالم نیل
Qəsidə 14شش جهت ملک را کار یکی در ده استکز پس هفتم قران ملک به دست شه است
Gəl, gəl!Hər yan bəzənib əlvan,May, sən nə gözəl aysan.
Ucal mələkim!Qadınla yüksələcək şəni Azəristanın,Olursa tərbiyə uğrunda səyi nisvanın.
GənclərəQızıl əsrin övladı, sən əsrlər aşaraq,Eniş-yoxuş yollarda sellər kimi coşaraq,
Rübai 49Mən söylədim: – Ey gül, mənə tez mey ver gəl,Dilləndi, dedi: – Adna günü bir dincəl.
Qəzəl 200به اصل و نسل مباهات ای پسر کم کنتو خویش را خلف دودمان آدم کن
Uşaq və pulKücədən bir çocuq yüyürdü evə,Bir bumajnik bulub dedi bu nevə:
Qəzəl 114زهی شمایل موزون و قد دلبندشکه هر که دید رخش گشت آرزومندش
Atəşkədə, fəsil 12وقت آن شد که کشد کلک نزارچون نی از دل ناله های زار زار
Anket AnketovAnketov hamamlar trestinə rəis təyin olunan gündən indiyə qədər kabinetinin qapısında həmişə adam olur. Bəzən uzun bir nöbvə düzülür. Birinin rəisə şikayəti var, biri maaşının artırılmasını xahiş edir, biri qulluğunu dəyişir, biri oxumağa gedir, biri iş paltarı davası edir, biri məzuniyyətə çıxır, kurorta getmək istəyir.İş böyük, işçi az, məsuliyyət ağır, Anketov da bu postda təzə!
ŞeirO axşam gəldim sizə,Nə hörmət etdin bizə?
Təəssüfə təəssüf...Dünən biri vaxtsız köçdü dünyadan,Təəssüflər ünvanına axışdı.
Qeyr üşşaqə edən rəhmi nigar eməz imişQeyr üşşaqə edən rəhmi nigar eməz imiş,Mütləqa sərzənişi-qeyrdən ar etməz imiş.
Gəlsə qiyamət, ay ataNə yaman eyləmisən rüşvətə adət, ay ata,Yıxacaq evmizi bir gün bu cinayət, ay ata.
BalıqlarDoğrudan balıqlarınQəribə şakəri var:
Fələstin nəğmələriFələstinli şair Mahmud Dərvişə*Vətənsizdi Mahmud Dərviş,
Qürbətdəki həmvətənləriməQəriblərin yorğun gözləri,Bir çimir vətən yuxusu istəyir.