Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Bu üsuli-cədid çox qəribə şeydir. Əvvəllər uşağı bir il oxudardılar, yazıb-oxumaq bilməz idi. Amma indi iki-üç ayın içində basavad olur.Nuxada bu üsuli-cədidin tərəqqisi dəxi də artıqdır. Məsələn, keçən həftə Salahlı kəndindən iki ayağı çarıqlı, bisavad kəndli gəlmişdilər Nuxaya ki, bir həftənin içində “üsuli-cədid” vasitəsi ilə mollalığa imtahan tutub şəhadətnamə alıb getsinlər.
Şol kuş ki tutgan kuşnı âzâd kılurŞol kuş ki tutgan kuşnı âzâd kılurSanma ki dünyede ol az ad kılur
Xosrov və Şirin, fəsil 12Eşqdən başqa söz könlümə yaddır,Ömrümün quşuna sevgi qanaddır.
Məzhəkələr məscidiHacı Səməd xan bütün məscidləri və təkyələri canlandırdığı kimi, məşhur dübbələrl məscidini – Mir Müfid ağanın məscidini də rövnəqləndirməyə çalışırdı, çünki camaat bu məscidə bütün məscidlərdən daha artıq gəlirdi.Əmir bazarı və hallac bazarı kimi camaatın oynaq yerində olan bu məscid hər gün saat dörddən camaatla ağızbaağız dolu olurdu.
Məsnəvi 7خری از پایگاهی کرد فریادکه دوران سلوک حق برافتاد
Qəzəl 193فضل اله یار شد یار دگر چه میکنمقوت دلم به جز غمش خون جگر چه میکنم
Töhfeyi-Sami, bölmə 214در خوشنویسی مسلم روزگار و در انشاء سرآمد فضلای بلاغت شعار بود. پدرش بوزارت شاهزاده بدیع الزمان میرزا اشتغال داشت خود بطالب علمی و کسب کمال مساعی جمیله بظهور میآورد و بعد از آن بسپاهیگری مشغول شده در خدمت درمش خان که لله من بود بسر می برد و خان مذکور با او ظرافت ها میکرد و او از این معنی بسیار آزرده خاطر می بود در آن ولا این دو بیت بطرز بوستان حسب حال خود گفته :گشت بی صبری من موجب رسوایی من
Rübai 123ای دل صنمی برده قرار من و توآشفته چو زلف اوست کار من و تو
Ta kuyi-yardə özümə mənzil etmişəmTa kuyi-yardə özümə mənzil etmişəm,Asan ikən özüm işimi müşkül etmişəm.
HisslərŞerdir hisslərə tutan ayna,Şairin hisslərindədir məna.
Rübai 149ای غم! تو فراق من گزینی گوییوی هجر! تو مهره باز چینی گویی
Vüsal həsrətiVüsal həsrətilə yanıram yenə,Yoxdur əzəl gündən hicranla aram:
Fəxr eyləmə, ey bülbüli-şeyda, çəmənim varFəxr eyləmə, ey bülbüli-şeyda, çəmənim var,Qoy fəxr eləyim mən ki, gözəl bir Vətənim var!
İki qaranquşKür kənarı, səhər, gözəlcə hava,Bürünüb yamyaşıl çəmən, səhra.
Rübailər, 154Arxında suyun axmasa da bəndənlə,İnsanlığı tərk eyləmərəm mən sənlə.
Rübai 9دین آر به دست از پی دینار مرواز دیدن زر چو طفل از کار مرو
Qəzəl 81عمری که بیتو ای مه نوشاد میرودسر داده خرمنی است که بر باد میرود
Adəmi adəm eyləyən paradırAdəmi adəm eyləyən paradır,Parasız adəmin üzü qaradır!
Rübai 22گفتم که مگر رای تو فرزانگی استرفتیم و هنوزت سر بیگانگی است
Yanlış barmaqlarDostlar oturmuşdular. Gecəni qiyamət keçirirdilər. Erkək ətin bozartması, soğan-sirkə, camış qatığı, sarı yağ, kəhrəba kimi buğda çörəyi. Süfrənin ortasında qızıl minarə kimi yüksələn bir çetverlik Kaxet çaxırı. Çay stəkanları dolur, şüşə get-gedə ağarır, süfrənin nizamı pozulur, çəngəl, bıçaq bir-birinə qarışır. Süfrə başındakıların qəhqəhəsi ucalır. Bayatı, şikəstə, musiqi, mahnı, "sağ olaq, mən ölüm" səsləri bir-birinə dəydikcə qabların içinə tökülüb, çilik-çilik olur. Çox keçmir, bu balaca otaq özünə gəlir. Doymuş qarınlar stola yapışır, sərxoş başlar söykənəcək axtarır. Yuxu, gecənin hakim komandanı, bir ilıq duman olub gözlərə dolur. Gözlər xumarlanır, kirpiklər süzülür, otaqda hərəkət kəsilir. Kimi üfürür, kimi xoruldayır, kimi də keçinmək üzrə olan xəstələr kimi, əl-qolu sallanmış, boyun əyilmiş halda xoruldayır. Bir sözlə, hər şey sərxoş və qeydsizdir. Pəncərədən baxan ay bu dostlara gülüb ötür.Muradlı saat 11-da gözlərini açan kimi, dərs yadına düşdü. Tələsik özünü yığışdırdı, papağım başına basıb qaçdı. Məktəbə çatanda gördü ki, uşaqlar idman meydançasında atılıb oynaşırlar. Muradlı utandığından başını aşağı salıb yeyinlədi, özünü vacib bir iş və ya təsadüf üzündən gecikmiş göstərmək istəyərək ciddiləşdi. Uşaqlar onu görən kimi, toplanmağa başladılar.
Dəniz gəzintisiSevgilim, gecənin rənginə bir bax!Sayrışan ulduzlar göz kimi parlaq.
Mənə biganəlik öyrət, ürəyim!Mənə biganəlik öyrət, ürəyim!Qıvrılım içimdə,
Hər aşiqin bir yarı varHər aşiqin bir yarı var,Əlamətdi mənim yarım.
Sənə sənsizmi deyim?Sənə mən siz deyərəmsə, özümə bizmi deyim,O böyük tanrıya sən, bəndəsinə sizmi deyim?
Azad dustaqBir sıra kapitalist ölkələrinin başçıları güllə keçməyən xüsusi şüşələrlə qorunmuş tribunalarda əyləşir, onların iqamətgahı tanklarla və zirehli transpartyorlarla qorunur.*Qəzetlərdən*
Şairlər ağlayacaqEvdə girovdu gəlin.tərəddüdlər içində.
Dənizdə ay çiməndəİşıqlı pəncərələrGöz yumub qaralanda,
Səadətnamə, 49شبهۀ اول از پی تلبیسز خرد خاست در ره ابلیس
Qılğıl məni-gümrahə inayət, yarəbQılğıl məni-gümrahə inayət, yarəb,Görsət mənə bir rahi-hidayət, yarəb,
Ordan-burdan 20Ha fikir edirsən, ha özünə təsəlli verirsən, ha deyirsən ki, Allah kərimdir, işimiz bu gün-sabah düzələr, ha papağını fırlayırsan ki, il gəlib keçsin, bir də baxıb görürsən ki, “millət irəli gedibdir”, ha eşidirsən ki, filan yerdə filankəs filan dana məktəb açdı, qiraətxana düzəltdi, pul bağışladı. Ha danışırlar ki, beş il keçməz müsəlmanlar yapon kimi tərəqqi edərlər. Ha deyirlər ki, indidən belə məscidlərdə başmaq, papaq, saqqal məsələləri müzakirə olunmayacaqdır. Ha inandırırlar ki, indidən belə orucluqda qəzetə oxumaq həlal olacaqdır. Ha söyləyirlər ki, daha ümumi mənafe üçün qurulan işlərin içinə qərəzi şəxsi soxulmayacaqdır. Ha deyirlər ki, daha bundan sonra müsəlmanlar arasında ittəhad və ittifaq olacaqdır, ha inandırırlar ki, müsəlmanlar millət, din və məzhəbi özlərinə bəhanə edib, partiyabazlıq salmayacaqlar. Ha deyirlər, ha söyləyirlər, ha inandırırlar, – yenə axırda baxıb görürsən ki:Əlif, zəbər ə, bey zən əb, cim, zəbər, cə, dal zən cəd – əbcəd!