Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Bundan irəli müsəlmanların «yaxşı» oxumuş adamları ya naçalnikin, ya da ki, pristavların yanında dilmanc olurdular. Çünki o vaxt oxumuş adam az olduğundan qanacaqlı dilmanclar da az-az tapılardı, və bu sənət çox da qazanclı olduğundan müsəlmanların bu işə həvəsi çox idi. Hətta bir çoxları dilmanc olmağı pristavlıqdan, naçalniklikdən artıq bilirdilər, çünki naçalnik ilə xalqın arasında olan gizli sirlərin hamısı bu dilmancların əlində olurdu.Hərkah birisi naçalniki və ya pristavı özündən razı salmaq istəyəydi, gərək qabaqca dilmancın evinə gedəydi.
Qəzəl 47«لن ترانی » می رسد از طور موسی را جوابچون خطاب از دوست آید سر بنه، گردن متاب
Rübai 1ای نفحه روحپرور باد صبابویی ده از آن زلف دلاویز به ما
Töhfeyi-Sami, bölmə 271مولدش هرات است و چون پدرش معمار بود بنابر آن این تخلص اختیار کرد ذاتش در اصل چون قابل افتاده بود در اوایل جوانی روی توجه بجانب کسب کمالات آورده بی تکلف در اکثر فنون گوی مسابقت از اقران ربود . و بنیان فضایلش صفت کانهم بیناین مرصوص پیدا کرد از خبر مبرور امیر غیاث الدین منصور منقول است که میفرموده : « ملا بنایی ملای شاعران و شاعر ملایان است » و در تصوف و خوشنویسی و خوشخوانی مشهور و در علم موسیقی و ادوار که از اقسام ریاضی است رسایل دارد و ظرافت طبعش بمرتبه ای بود که نسبت بامیر علیشیر که نزاکت مزاجش از آن مشهور تر است که احتیاج به تعریف داشته باشد سخنانی ظرافت آمیز میگفتند از جمله آنکه روزی بدکان پالان دوزی رفته و گفته که پالان امیر علیشیری میخواهم . این سخن بامیر علیشیر رسیده با او سوء مزاجی پیدا کرده چنانکه در وطن اصلی خود نتوانست بود روی بعراق آورد و در خدمت سلطان یعقوب اندک اندک ترقی کرده کتاب بهرام و بهروز را بنام پادشاه مذکور گفت و چون یوسف بیک برادر سلطان یعقوب نیز مقارن این حال ارتحال یافته بوده و در آن واقعه این بیت گفته :بعد از اندک زمانی حب وطن او را بجانب هرات کشید و دیگر باره امور ناملایم از او سر میزد و در این نوبت امیر علیشیر بیشتر از پیشتر رنجیده کار بجایی رسید که پروانه قتلش حاصل کرد از جمله رنجش آنکه چون میر بنابر عدم توجه بجانب تأهل به عنیت اشتهار یافته بود و مولانا قصیده ای در مدح او گفته صله ای چنانکه مطبوع او بود باو نرسید بناء علیه آن قصیده را باسم سلطان احمد میرزا قوم سلطان حسین میرزا کرده باو گذرانید . این معنی مسموع میر شد نسبت به مولانا در مقام کلفت شدند.
Qəsidə 123تا شد از گل بوستان سیمگون بیجاده فامبوی و رنگ از گل ستاند و باده و بیجاده وام
Qumri, sənə xeyli vəqt həsrət çəkdimQumri, sənə xeyli vəqt həsrət çəkdim,Əşarına yerdən gögə minnət çəkdim.
Çəkməçi çocuqİstanbulda bir çocuqÇəkməçiyə rastladım,
Qəzəl 26دلی که درد تو ارزد دوا نمیارزدکسی که مهر تو جوید جفا نمیارزد
MüəllimMüəllimlik müqəddəs bir sənətdir həyatda,Müəllimin hər sözü həqiqətdir həyatda.
MollanınGəlib orucluğun dəmi, çıxır sədası mollanın,Bu ayda müstəcəb olar bütün duası mollanın.
XoruzAy pipiyi qan xoruz,Gözləri mərcan xoruz!
Rübai 74چون پوست کشد کارد بدندان گیردآهن ز لبش قیمت مرجان گیرد
Qəzəl 43غم زلفت پریشان در دل دیوانه میگرددتهیدستی بیاد گنج در ویرانه میگردد
Qəzəl 132از هر طرف که پای به پیچم ز کوی تودل میکشد ز جانب دیگر بسوی تو
Şirvan ("Şe’rimi, Molla dayı, zənbilə salsan, mənə nə?!")Şe’rimi, Molla dayı, zənbilə salsan, mənə nə?!Düşməyib ümdənü səhvən yada Şirvan, mənə nə?!
Müfrəd 48چون تو از جانب شیراز به تبریز آییشکر آن نعمت را وام کنم گویایی
Mərcan nənəMərcan nənə oğlu, gəlini və üç yaşlı nəvəsi ilə bu şəhərə yaylağa, dincəlməyə gəlmişdi. Yerlərini əməlli-başlı rahatlamamış dava düşdü. Oğlu orduya getdi, ailəsinə "hələlik heç yerə tərpənməməyi" məsləhət gördü.Davanın ilk günlərində Mərcan nənə çox təşvişdə idi. Sonralar camaatın, xüsusilə qonum-qonşunun möhkəmliyini görüb bir az toxtadı. O da gəlini kimi qəzetləri izləməyə, cəbhə xəbərləri ilə yaşamağa başladı. Günün birində ev sahibi, uca və cantaraq qadın Mariya pilləkən ayağında gəlinə nə isə çox sözlər dedi. Mərcan nənə rusca bilməsə də söhbətin ciddi olduğunu kənardan hiss edirdi. Gəlin evə dönən kimi xəbər aldı:
KaryeristOnun kinli gözlərində min tikanlı hiylə var,Hayla girər hər iclasa, ağızlardan söz qapar…
Dağlara çağırışMusa Yaquba*Şair, qayalara, dağlara söykən,
İbrahim bəy AzərəEy giramitər olan cismimdəki candan mənə,Bəlkə əqlü hüşü dinü iymandan mənə.
Sənk yuSənk yu, yevropian ünvanımızçün sənk yu,Bay ze taym tas yevro qanımızçün, sənk yu.
Mənim gəncliyimKülək əsir... Yağan qarıÇökəklərə doldurur.
Vətəndən soruşMəni imtahana çəkdi təbiət,yollarda bərkiyə-bərkiyə gəldim.
Yadıma sən düşən zamanDağlar ayağıma enir,Gözlərimə nur ələnir,
Səadətnamə, 114نفس را نیست مادت و مدّتقالب او راست آلت و عدّت
Nazikü şirin dodağın, ey büti-huri mənişNazikü şirin dodağın, ey büti-huri məniş,Bərgi-güldür kim, tapıbdır bal içində duriş.
Vladiqafqaz caamatına bir də açıq məktubƏfəndilər!“Molla Nəsrəddin” jurnalını təkfir və təlin xüsusunda idarəmizə dörd nəfərin imzası ilə bir məqalə gəlmişdi. Məqalənin axırında “Ümumvladiqafqaz camaatı tərəfindən vəkil” sözləri bizim diqqətimizi cəlb etdi. Və çünki biz məzkur vəkilləri tanımırdıq, ona görə açıq məktubla Vladiqafqaz camaatından soruşduq və əhval istədik. Sualımıza cavab olaraq idarəmizdə 70-ə qədər Vladiqafqaz sakinlərindən cavab gəldi ki, haman adamları onlar vəkil seçiblər.
GəlKəndinə aşığam deyən,Aşıxsan meydana gəl
Sini-sinHicran düşgünüyəm, gözəl müştağı,Axtarıram bu dünyanı sini-sin.
Qəzəl 166چو تافت بر دل و بر جانم آفتاب تجلیبسان ذرّه شدم در فروغ و تاب تجلی