Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Nazimi – Ümurati-məmalik cənab general-leytenant knyaz Bebutov hüzuruna*Qarabağ vilayətinin Cavanşir uçastokunda Xındıristan kəndinin sakini Qasım bəy Əli bəy oğlu tərəfindən*
IXRəcəb ov tulası kimi Xasayı yanına salıb ova çıxmışdı. O bu gün olduqca şıq geyinmişdi. Başında qiymətli şlyapa, boynunda qalstuk, əlində kitab və dəftərlə dolu bir portfel var idi. Zahirdən heç kəs onun əsil peşəsini təyin edə bilməzdi. Xasay onun arxasınca gedir, heyrətlə Rəcəbə baxıb gülürdü. Stansiyaya çatınca hər ikisi atılıb içi adamla dolu bir tramvaya mindi və dərhal adamların içinə soxuldu. Tramvayın ortasında üstü-başı təmiz iki nəfər danışırdı. Xasay onların o yan bu yanına keçib yoxlamağa başladı. birinin cibində pul olduğunu Xasay gözqaşla Rəcəbə bildirdi. Rəcəb o adama yanaşdı. Görməsin deyə iri portfelini onun köksünə sıxaraq əlini cibinə soxdu. Pulu iki barmağı arasında yavaşca çıxarmaq istərkən kişi anladı, tez əlini cibinə uzatdı, Rəcəb əlini onun cibindən çıxarınca kişinin əlinə toxundu. Kişi çəkilərək:– Ay, nə edirsən – deyə heyrətlə Rəcəbə baxdı.
Həyat fəlsəfəsiQuşlar qatar-qatar ellərdən keçər,Bəşər nəsil-nəsil dünyadan köçər;
Dedin: sevmirəm səniDedin: sevmirəm səni,Bu sözünə inandım.
Gül kimi yüzüm əgərçi, şadü xəndandur mənümGül kimi yüzüm əgərçi, şadü xəndandur mənüm,Lalə tək bağrımda hər yan daği-pinhandur mənüm.
VarÇıxmaz, çıxa bilməz də bu adət başımızdan.*M.Ə.Sabir*
XilqətimizdənBir sövq təbiətlə bəşər maili-qovğa,Hər kəsdə təcavüz, sitəm əndişəsi peyda.
OlduCəfa çəkdim yar yolunda,Heyif, eşqim hədər oldu.
Səadətnamə, 28منکر وحدتند جمله مجوستا چه گفته است گبرک منحوس
QayıtMəni xəstə salan gözəl,Hərdən üz tut bizə qayıt.
Həmayıl eyləŞahmar zülfün bədnəzərdən daldala,Çinlə gərdənində həmayıl eylə!
Qasida 13عاقل از کار بزرگی طلبیدتکیه بر بیهده گفتار نداشت
QayıtmaSəni xatırlaram ömrün başında,Barmağın son dəfə dəyəndə simə.
Mənim arzumMən nə istəyirəm?Ciyər dolusu hava!
Xəndeyi-zəfərMat olan məhcub olur bazicəyi-şətrəncdə,Qalibiyyət kimdə qalsa, nəş'eyab olmaşdadır.
Ghazal 14ما خریدیم به جان عشق تو نی با زر و سیمبه زر و سیم خَرَد عشقِ بتان مردِ لئیم
At bu çadranıSəni gözdən eləyən,Gözdən iraqlaşdıran;
Rubai 27هر چند که در ملک فنا آمده ایدر ملک فنا پی بقا آمده ای
Mən dənizəm...Mən qartalam,Qartal zirvələr gəzər.
Diyari-eşqə sultanəm, dila mən də zəmanimdəDiyari-eşqə sultanəm, dila mən də zəmanimdə,Vəzirimdir ğəmü ğüssə oturmuş iki yanimdə.
Böhtan yazılıbdırBu söz, a Baba, bizlərə çoxdan yazılıbdır,Hər nə yazılıbsa, hamı böhtan yazılıbdır.
Üçüncü rəqibİndiyə qədər iki böyük dövlətin əlində heysiyyət və mənfəət qazanılması üçün mənbəyi-rəqabət olan İran, indi dəxi üçüncü bir rəqibin təməh oxuna nişanə olacaqdır.Bu rəqib Avropa arasında “Sultan Həmid dostu və aləmi-islam hamisi” adilə, amma durbin və əql sahibi olan islam övladı nəzərində “Osmanlı evyıxanı” və “aləmi-islam düşməni” ismilə məşhur olan Almaniya, yaxud Germaniya dövlətidir.
Azerbaijani poem 27نه ظریف بیر گلین عزیزه سنیمنه لایق تاری یاراتمیشدی !
Şəhid anasıİçindən alışıb o, yana-yanaMüşgül diləyini gətirir dilə,
Torağaylar çıxır yolaMilyon-milyon ildən bəriBaşında bir ipək daraq,
YazQızışdırar bahar ayı yerin, göyün havasını,Dəyişdirər, tünüklədər xəlaiqin libasını.
HeyHicran yürüş etdi, qəm aldı canım,Ağlar gözüm, qanlı yaşlar tökər hey.
Vermərəm səniBaşma döndüyüm ay pərizada,Can içində cana vermərəm səni.
Ehey!Hələbdə Nəsimiylə xəyalən görüş*Sənin dastanını qoyub yarıda,
Fehristi-kitabİnsan təbiətində iki ümdə xasiyyət qoyulubdur: biri qəm, biri fərəh; a ğ l a m a q – əlaməti-qəmdir, g ü l m ə k – əlaməti-fərəhdir. Gahi məsaibin vüquu və müfərrihatın süduru və gahi onların təqriri və ya təhriri bu iki haləti, təbiəti-insanda zahir edər. Təqrir və təhrir surətində qəm və fərəhə və giryə və xəndəyə ümdə müəssir vəz’i-hekayətdir. Əksər övqat namərğub vəz’lə zikr olunan müsibətdən adəm mütəəssir olmaz; lakin haman müsibət özgə, pəsəndidə vəz’ ilə nəql olunduqda kəma-yənbəği tə’sir bağışlar; necə ki, naqis və kamil mərsiyəxanların məclisində bu iki keyfiyyəti biz mükərrər müşahidə edirik.Əgər nəqli-müsibət və ya behcət təbaye və əxlaqi-bəşəriyyəni kəma-filvaqe bəyan etməklə təbiəti-müstəmiə məqbul və müəssir düşdü, haman nəqlin vazeinə və müsənnifinə həkimi-pövşənrəvan və arifi-təbaye-insani deyərlər və naqili-kamilinə süxənguyi-qabil.