Şeytanın barmağı

Təmsil*Çox qədim zamanlarda yoxsul bir kəndli vardı. Onun cındırından cin hürkürdü. Özü də arıq və cılızdı. Ha əlləşirdisə, kasıblığın daşını ata bilmirdi, hətta taxılını döymək üçün də başqalarından qoşqu heyvanı istəməyə məcbur olurdu. Qonşusundan ikicə günlüyə aldığı öküzləri vələ qoşub, arpasını döydü, dənini ikitəkərli arabaya yükləyib, dağ ətəyindəki kəndin dəyirmanında üyütməyə apardı. Bir çətən külfəti acından batırdı. Fikri bu idi ki, necə olursa-olsun, bu axşam özünü dəyirmana yetirsin, yalvar-yaxarla dənini üyüdüb, gecə ikən də evinə qayıtsın. “Sən saydığını say, gör fələk nə sayır!” – deyiblər. Kəndli nə qədər tələsirdisə, öküzlər bir o qədər səbirli yeriyir, bəzən də üzə durub yolun ortasında dayanır, tənbəl-tənbəl quyruqlarını tərpədir, kəndlinin hay-hüyünü sanki eşitmirdilər. Kəndli qan-tər içində idi. Qırışlarla örtülmüş alnında tumurcuqlanan tər damcılarını əlinin tərsilə silməkdən yorulmuşdu. Günün istisindən az qala yazığın başı çatlayırdı. Öküzləri qırmancla döyəcləməkdən təngə gəlmişdi. Yolun kənarında kölgəli bir yer də yox idi ki, arabanı açıb, dincini alsın. Heç yerdə otdan, göyərtidən də gözünə dəymirdi ki, öküzləri bir az otarıb, sonra yola düşsün. Bu halda, tərs kimi, öküzlərdən biri soncuq atmağa başladı, arabanı o yan-bu yana dartaraq, yoldan qırağa çıxartdı, çökəyə tərəf sürüdü. Araba kəlləmayallaq aşdı. Kəndli özü də zərblə ağzıüstə yıxıldı və istər-istəməz “lənət sənə kor şeytan!..” – dedi.

Mehdi Huseyn19594 min
IX

Göyalı ilə Qaratel yenə də qaraltı içində qaldılar, basaratları bağlanan kimi tərpənmədilər, danışa-danışa durdular. Onlar ulu Tanrıya inanmaq-inanmamaq təzadı içində dolaşırdılar. Nə əl-ayaq eləyib tezcə yaylağa qalxa bildilər, nə də aranda əyləşib arxayınlaşa bildilər. Ziyarət dağı onlardan ötrü dar ağacına döndü. Onlar bu dar ağacından asıla-asıla durdular. Ziyarət dağında ulu Tanrıdan diləyib aldıqları Şükranı onun amanında, pənahında saysalar da, yenə də şübhədən xilas ola bilmədilər, qara mozalanın gətirdiyi qaraltılardan qurtara bilmədilər.Nə isə, kələfin ucunu itirib vurnuxdular, vurnuxdular, bütün sözsöhbətlərinə baxmayaraq, üzə açılışıb Şükrana ciddi bir söz deyə bilmədilər. Onlar Şükranın ürəyinə qara qorxu salmaqdan qorxdular, gözlədilər, gözlədilər görək nə olur, bu qaraltı aldadıcıdır, ya necə? Gözlədilər görək ürəklərimizə daman qaraltıların əsli vardır, ya necə? “Axı biz Ziyarət dağına ziyarətə getmişik, biz orada övliya-ənbiya məqbərələrini, qabağımıza çıxan qara daşları öpmüşük, kəlləyə qalxıb ulu Tanrıya dəxil düşüb Şükranı almışıq. Yeddi qızın gözlərini güldürmüşük. Ağqoyunlu elinə bir səvari – Ulduz belində qanad açan ecazkar bir oğlan vermişik. Bəlkə bu mozalan lap adəti mozalandır, aranlarda olan qamışlıqla da qaynaşan, dana-dunanı dingildədən çox qaraca, heyvərəcə mozalanın birisidir? Biz Şükranı artıq istədiyimizdən, onun üstündə tir-tir əsdiyimizdən belə olur? Bəlkə bu gizli xof vahiməni açıb qızlarımıza, yeznələrimizə deyək?.. Bəlkə onlar öz oğul-uşaqları ilə birlikdə bizim ürəyimizə qaraltı salan qara mozalanı bu həndəvərdən qovsunlar? Ulduza da, Şükrana da rahatçılıq versinlər? Biz də ürəkdə qaralmayaq, arxayınlaşaq, arxayın-arxayın yığışılıb yuxarılara, ala yaylaqlara qalxaq?! Orada ala göllərin üstündə – dədə-baba yurdumuzda alaçıq-çadır quraq? Burada düzəni-dağı gözdən keçirə-keçirə yenə də Şükranın Ulduzun belində necə uçmağına, necə dağlardan aşmağına tamaşa edək? Şükranı aran elində, Göyəndə deyil, qar yağınca uzaqlarda, yaylaqda saxlayaq? Özümüz də Ulduza çiçəkli dağ yoncası yedirək? Ulduzu ağ göllərdə çimizdirək? Ulduzu par-par parıldadaq? Heç zaman çimizdirək? Ulduzu par-par parıldadaq? Heç zaman qoymayaq Ulduzun üstünə nəinki bir qara mozalan, heç bir qara milçək də qonsun!”

Suleyman Rahimov5 min
Ər kişi

Ey könül, hacətini etmə tələb hər kişidənGər durub şey diləsən, barı dilə ər kişidən

Mirza Nasrullah bey Dide1 min
Qırmızı

Yenə məni dərdə saldı bu gözəl,Yaşıl çarşab, corabları qırmızı.

Ashiq Jamal1 min
Yoxumuş

Xaraba qalasan, Tiflis şəhəri,Heç səndə oynayıb-gülən yoxumuş.

Ashiq Pari1 min
II fəsil, 3

Qapının ağzında domuşuqlu oturan uşaq Kəsəmənlini görən kimi ayağa durdu və hörmətlə ona salam verdi. Kabı kişi bu üstü-başı cırıq uşağın mərifətinə heyran qaldı. Ayaq saxlayıb onun tükü tökülmüş papağına, çiyinləri yamaqlı köynəyinə və didik-didik olmuş şalvarına baxdı. Uşağın ayağındakı çarığın burnu deşilmişdi. Çirkli corabı görünürdü. Amma özünü əkə-bükə kişi kimi aparırdı.– Kimi istəyirsən, bala?

Ismayil Shykhly19954 min
Gəlin

Sarbanlarda bir gözələ tuş oldum,Bənzer bir alıcı şahbazə, gəlin.

Andalib Garajadaghi1 min
Şuri-eşqin başıma axırı sövda gətirir

Şuri-eşqin başıma axırı sövda gətirir,Bu müşəxəssdi ki, eşq aşiqə qovğa gətirir.

Khurshidbanu NatavanGhazal1 min
Tərəhhəm li, təkəlləm, ya ğəzalə

Tərəhhəm li, təkəlləm, ya ğəzalə,Ucaltma çərxə buncə ahü nalə.

Hasan Ali Khan GaradaghiGhazal1 min
Hübb ayəsi, zahid, sənə Quranda tapıldı

Hübb ayəsi, zahid, sənə Quranda tapıldı,Misdaği mənə arizi-cananda tapıldı.

Abulhasan RajiGhazal1 min
Aşıq oldum gene tazə

Aşıq oldum gene tazəBir nov cavanə, cavanə

Mir Hamza Nigari1 min
Qəzəl: Zülfi-siyahın oldu bu gün hüsnünə niqab

Zülfi-siyahın oldu bu gün hüsnünə niqab,Axşam araya düşdü, qürub etdi afitab

Nishat Shirvani1 min
Zindani-qəmdə oldu gunum qarət ağlaram

Zindani-qəmdə oldu günüm qarət ağlaram,Sövdayi eşqində çəkib zillət ağlaram.

Mir Mohsun NavvabGhazal1 min
Asar və İmarət ki, mərhum İbrahim xandan qalıbdır

ASAR VƏ İMARƏT Kİ, MƏRHUMİBRAHİM XANDAN QALIBDIR

Mir Mehdi Khazani4 min
Qurban olduğum

Gənə saldı məni eşq cünuna,Lalə üzarına qurban olduğum.

Qurban of Malakballi1 min
Şuri-eşqin eyləyib bəs ki, məni divanə

Şuri-eşqin eyləyib bəs ki, məni divanə,Şohreyi-şəhr olubam aləm-əra əfsanə.

Fatma Khanum KaminaGhazal1 min
Hicran

Bir solğun çiçəyəm, bir san yarpaq,Candan şikayətkar, canandan iraq.

Ümmügülsüm1 min
Dəyişilir

Hər "moda", hərnəsnə, həradəm, qərəzhər şey kivar,Fikir, surət, dil və mənsəb, tərzi-əşkal, ixtiyar,

Ali Nazmi1 min
Gözlərimdən tökülür bu dili-müztər qanı

Gözlərimdən tökülür bu dili-müztər qanı,Böylə nahəq yerə tökmə, a gözüm, hər qanı.

Mirza Mehdi ShukuhiGhazal1 min
Yarəb, nə nur imiş ki, məni yaxdı narına

Yarəb, nə nur imiş ki, məni yaxdı narına,Yarəb, nə zat imiş ki, məni çəkdi darına?

Jahanshah HaqiqiGhazal1 min
Mirzə Şəfi Vazehlə Naci və Nasehin müşairəsi

Vazeh:*Şəbxpuş olmuş qədin ruxsari-atəşgunilə,

Mirza Shafi Vazeh1 min
Oyanmaz

Qaşı cəllad, gözü yağıYatıb oyanmaz, oyanmaz.

Ashiq Najaf Alimardanli1 min
Vətən

“Biriya”, könlüm olub aşiqi-rüxsari vətən,Başıma düşdü yenə nəşeyi-gülzari vətən.

Mohammad Biriya1 min
Qəzəl: Qəza surətgərin gəl gör nə xoş çəkmiş bu tuğranı

Qəza surətgərin gəl gör nə xoş çəkmiş bu tuğranı,Yazub dibaceyi-hüsnündə: haza Yusifi-sani

Mehdi bey Shaqaqi1 min
Sizlərsiniz! Ey qövmi-macar, bizlərə ixvan

Sizlərsiniz ey qövmi-Macar, bizlərə ixvanƏcdadımızın müştərəkən mənşəyi Turan.

Ali bey Huseynzade18921 min
Ünçəqay

Gəl, gəl, ey sevgili yarım,Götür üzdən niqab ünçəqay,

Ashiq Saleh of Shirvan1 min
Oğlum Əhməd Tofiqə vəsiyyətim

Bizim də ölkədə Əhməd, gələr bir oylə zaman,Hüquqa malik olur millət, gülür vətənim.

Samad Mansur1 min
Riyazətsiz, könül, bu nəfs bir tövsəndi, ram olmaz

Riyazətsiz, könül, bu nəfs bir tövsəndi, ram olmaz,Buna cövlangəh ərsə-ərz ola, seyri tamam olmaz.

Mulla Agha TaghizadeGhazal1 min
At

Kislovodskda istirahət edirdik. Çkalov küçəsində, mərhum İsmayıl Hidayətzadə ilə qonşuluqda mənzil tutmuşduq. Bizim opera teatrımız bura qastrola gəlmişdi. İsmayıl bu teatrın həm direktoru, həm də baş rejissoru olduğu üçün bütün günləri işləyirdi, ancaq hərdən (teatrın istirahət günlərində) onların səfalı həyətində oturub söhbət edirdik. Soltan xanım çox yaxşı çay dəmləyirdi, bizdə armudu stəkanlardan bu çayı içə-içə “mırt vururduq”. İsmayıl məzəli söhbətləri dinləməyi çox sevirdi. Özü də başına gələn hadisələri, eşitdiyi-bildiyi əhvalatı gülməli şəklə salıb danışmağı bacarırdı.İki-üç gün ürəkdarıxdırıcı sısqa yağış yağandan sonra nəhayət gün çıxmışdı. Səhər saat on olardı. Mən həyətdə gəzişirdim ki, uzaqdan bir səs eşitdim. Kim isə məni çağırdı. Səs gələn tərəfə getdikdə gördüm ki, İsmayıl öz bağlarından mənə əl eləyir.

Sabit Rahman19634 min
Qəddimi peyvəstə qaşın əydi çövgan eylədi

Qəddimi peyvəstə qaşın əydi çövgan eylədi,Könlümü, həmvarə, zülfün yıxdı, viran eylədi.

Haji Reza SarrafGhazal1 min