Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
شفای جان مرا چیست؟ کز من آزردستکنون که خون دلم ریخت، جان و دل بر دست
Gə, gə, gə, gəl ki, seviram sə, sə, sə, sən mehi-ÇiniGə, gə, gə, gəl ki, sevirəm sə, sə, sə, sən mehi-Çini,Za, za, za, zar oluban mən çə, çə, çə çən, çend nişini.
Töhfeyi-Sami, bölmə 301شرافت سخنانش از دیوانش معلوم و طراوت کلامش در طی کلام فصاحت آیاتش مفهوم میشود در شعر از جمله شاگردان مولانا لسانی است . اگر چه نسبت بمولانا از او چند بیروشی سر زده نسبت شعری چند بیمعنی باو کرده و نام او سهواللسان کرده اما چون سوگند بغلاظ و شداد میخورد که این معنی به اغوای جمعی مفتن که عقل در وادی ایشان حیرتی دارد سمت ظهور یافت و آخر از آن بغایت خجل و منفعل بود یحتمل که روح پر فتوح مولانا نیز از او این معذرت پذیرد آخر در سنه ست و خمسین و تسعمایه در حینی که من در دارالأرشاد اردبیل بودم بآنجا آمد و در وبای عامی که در آنسال در آنجا واقع شده بود فروشد و دست تعلقات از دامن حیات گسست و بحظیره ی قدس پیوست و مضمون این بیت بادا رسانید :این غزل از جمله اشعار آبدار اوست :
Bir bilmədim axır niyə bu qaş gözə gəldiBir bilmədim axır niyə bu qaş gözə gəldi,Çıxsın gözü, əğyar gözündən gözə gəldi,
Ulu sevgiUlu sevgisidir məcnun könlümün,İlahi bir Leyli Azərbaycanım!
Qit'a 26ملکان را ز آسمان کبودچون تو هرگز کریم و راد نبود
Mulamma' 10تالله لو سال المکارم سائلبوما و حملها السؤل الی الغد
Qəmli könlüm yenə şad oldu, ruxi-yarı görübQəmli könlüm yenə şad oldu, ruxi-yarı görüb,Arizində o məhin türreyi-tərrarı görüb.
Ghazal 1270شسته ام از چشمه مه رو به آبم کار نیستشیر مست ماهتابم با شرابم کار نیست
Rubai 39مسکین تن شمع از دل ناپاک بسوختزرین تنش از دل شبهناک بسوخت
Ghazal 754ای ماه و مشتری ز جمالت قرینهایوز گیسوی تو هر شکنی عنبرینهای
Ghazal 78شده ام بسته گیسوی شکن پر شکنتمکش ای گل که بگردن نفتد خون منت
Döndere ağ yaşlarumı ala revâ mıDöndere ağ yaşlarumı ala revâ mıDerdini vire gönül ala revâ mı
Qəzetlərdən“Bəyanül-həq” qəzetinin müxbiri molla Əbdülrəşid İbrahimov Yaponiyanın Tokio şəhərindən İstambulda çıxan “Sıratül-müstəqim” məcmuəsinə yazır ki, “mən Yaponiyada hər məclisdə hər gün nitqlər söyləyirəm. Və Yaponiya üləmasına mənim nitqlərim elə təsir bağışlayır ki, gündə bir neçəsi özündən gedir”.Bu xəbəri möhtərəm “Tərcüman” qəzeti yazıb, axırda soruşur ki, aya, görən, molla Əbdülrəşid bu nitqləri ingilis dilində söyləyir, yainki yapon dilində?
Ghazal 104ره بیابانست و شب تاریک و پایم در گلستعشق و بیماری و غربت مشکل اندر مشکلست
Gəlgil ki, müştaq olmuşam şirin ləbin gül qəndinəGəlgil ki, müştaq olmuşam şirin ləbin gül qəndinə,Gəlgil ləbin qəndin ilət, gül anların gülqəndinə.
Töhfeyi-Sami, bölmə 303از موضع نهاوند است و در فنون فضایل وجودت فهم بی مثل و مانند، طبعش در شعر و انشاء بغایت عالی افتاده بود در جوانی از آنجا جلا کرده بهمدان رفت و در آنجا ساکن شد بواسطه عداوتی که حیرتی را با او بود این قطعه در باب او گفته است:که سرشتش ز بغض و کین باشد
Kim ki, eylərsə libasini mübəddəl kəfənəKim ki, eylərsə libasini mübəddəl kəfənə,Deyirəm: "Çəng vurub daməni-"Hübb ül-Vətən"ə.
Bayquşu susdurTarixdə qalan bir ulusa düşmən olanlarKimlərdir, oğul? Məsləki, vicdanı yalanlar!
Qit'a 27فراق دیدن جانان دل و جانم دژم دارددلم پر آب و چین دارد تنم پر تاب و خم دارد
Mulamma' 31قم هات با عز الملحصرفا سلافا فی القدح
Olur şüküftə könül zülfi-yarə şanə dəyəndəOlur şüküftə könül zülfi-yarə şanə dəyəndə,Necə ki, ovçu olur şad oxu nişanə dəyəndə.
Ghazal 1310نیست یک شادی که انجامش به غم پیوسته نیستاز لب خندان به جز خون در دهان پسته نیست
Rubai 70عشقی که ز من دود برآورد این استخون میخورم و به عشق درخورد این است
Ghazal 757دولت ز در باز آمدی ما را پس از بیدولتیگر رخ نمودی ترک ما «بعداللتیا واللتی»
Ghazal 84برگ گل کز هر طرف آرایش دستار تستجسته هر جانب شرار آتش رخسار تست
Ta'âla'l-lah ta'âla'l-lah bu ne lutf-ı ilâhîdürTa'âla'l-lah ta'âla'l-lah bu ne lutf-ı ilâhîdürBu gönül mülki ilinde ne tâc u taht-ı şâhîdür
Bir əldə iki qarpızı tutmaq olmazÖmrünün əvvəlindən axırınadək İranın tərəqqisinin arzusunda olan məşhur prins Mirzə Məlküm xan yazdığı neçə-neçə cild kitablarının birisində deyir: “Ma əgər Azərbaycanra xərab besazim, rus məcbur xahəd şüd ki on məmləkətra hər tövr həst əz dəsti-ma birun beyavərəd. Əgər dövləti-İran on həmə nəəmati-Gilan və Mazəndaranra misliimruz bərayi-dünya biməsrəf bedarəd, əz qüdrəti-dövləti-rus xaric xahəd bud ki, betəvanəd əz təsərrüfi-on vilayət sərfi-nəzər nümayənd”.Bu sözləri yazandan bir neçə il sonra mərhum Müzəffərəddin şah başladı yenə Culfa yolu ilə Avropaya səfər eləməyə və qayıdıb Tehrana gələndən sonra hökm elədi ki, səyahətnaməsini çap eləyib dağıtsınlar. Haman səyahətnamənin hər bir səhifəsində yazılıb: “Bəli, flan tarixdə və flan saatda varid olduq flan şəhərə. Maşallah, gözəl şəhərdir. Mənzilə düşən kimi rövzəxan gözəl sövt ilə bir yaxşı mərsiyə oxudu. Bir qədər ağlayıb feyziyab oldum və sonra bir qədər dincələndən sonra çıxdım şəhəri səyahət eləməyə”.
Ghazal 108غم تو بر دل و بر جان امیر و محتشمستبنام گفتمش: این غم ولی نه غم، نعمست
Gərçi fəraqə düşmüşəm, eyni-vüsal içindəyəmGərçi fəraqə düşmüşəm, eyni-vüsal içindəyəm,Gəl nəzər eylə halıma gör ki, nə hal içindəyəm.