Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Gözəlim bilmədi necəyəm bir az,Kim ona aşiqsə bəxtiyar olmaz.
XXIIIQaloşlu adam arzuladığı ilk açarı əldə etmiş oldu. O, bu ailədə olan azmı-çoxmu ixtilafa bələd oldu. Qaloşlu adam “daş-qaş mərəz”ini bildi. “Bax buradan, buradan açarı salmaq!” – deyə o içəridə sevindi. Qaloşlu adam fikir içində bir qədər hərlənib-fırlandı, girəvə tapıb özünü anbarın qapısından içəri saldı. Məmmədxan yenə də çotka çəkir, sənədləri aşırıb yoxlayır, qara saplı bir iynə ilə tikib düzəldirdi. Qaloşlu adamın kölgəsi içəriyə uzanıb stol üzərinə səpələnmiş kağızların üstündə gəzdi. Məmmədxan əyri-üyrü kölgəni görüncə başını qaldırıb:– Yenə xeyir ola, – dedi. – Qaloş?
Son sözNə söyüd kölgəsi altında, nə çay nəzdində,Nə yaşıl bağlar içində, məni basdırma, sakın!
HəsrətindəyəmÇox zamandır, yarın həsrətindəyəm,Gələydi, bir onu barı görəydim,
Balaca mütəfərriqələr 2Neçə gün bundan əqdəm bir cavan rast gəlib məndən sual etdi:– Ağa Dərviş, yer üzündən məgər insaf bilmərrə yox olub? Nəfsi-müsəlman nə deyilən sözdür, ağa Dərviş? Rəhm, mürüvvət, insaniyyət göyəmi qaçıblar?
3. Şairin səsiGözəl yay günü... Günəş yavaş-yavaş dağların dalına çəkilir. Mən qayıqla gölü o tərəfə keçərək meşədə asta addımlarla gəzir, bəzən günəylərə çıxıb çiyələk yığıram, bəzən də qoca bir kötüyün üstündə oturub xəyala gedirəm.Elə bu vaxt mis sifətli, uzun ağ saçları çiyinlərinə tökülmüş bir adamın mənə tərəf gəldiyini gördüm.
Nəsimi ŞirvaniBu şairin kəlamlarından ancaq bir qəzəlin yazılmasına iktifa etdik:Dünü gün müntəzir oldum ki, bu pərgar nədir,
ŞikayətMənim də dərdim var, hakim, dinlə sən,Ömür kitabımı qaralanmış yaz.
Yarım mənə vədə verdiYarım mənə vədə verdi,Dedi, gəl gəz buralarda.
Ənizə ərəblər və hacılarMən uşaqlıqda her hansı hacı və kərbəlayı ki, zİyarətdən qayıdardı və onun görüşünə gedərdim, eşidərdim deyir ki, “fılan yerdə belə ənizeye rast geldik və fılan mənzildə cəmalımız biz ilə belə rəftar etdi, züwara məsləhət gördüler ki, “Süleymanİyyə yolu ilə gedək yavuq olsun” . Çavuşumuz dedi: “Xeyr, orda onizə var. Bicar yolu yaxşıdır ki, qorxusuzdur” . Biz Bİcar yolu getdik, sonra eşitdik ki, Kabla Hosənqulugil Süleymaniyyə yolu gedib ənizeyə rast gəliblər”.Mən bu sözləri eşidəndə həmişə təəccüb edirdim ki, görəsən bu ənizə, ənizə nə deməli sÖzdür. Bu çay adıdır, yer adıdır, ya heyvanat qismindəndir? Sonralarda qandım ki, xeyr, ənizə deyilən, çöllərdə boyümüş bir eins ərəblərdəndir ki, İşləri-peşəlori gəlib-gedən züvvarı güdmək və onlara artıq dərəcədə məhəbbot və ehtiram etməkdir. Mesələn, çox vaxt rast gəldikləri züwar dəstələrinin şeylorini bütün əllərindən alıb apararlar ki, ağanm züvvarma yolda ağırlıq edib əziyyətə və zəhmətə salmasın. Və bəzi vədə ki, bir para züwar anlamayıb bunların bu mehribançtiığmı qəbul etmez, onlar ilə ərəbi deva edərlər, yənİ əllərİndə olan böyük toppuz ilə elə vurarlar ki, züwarın başı darmadağın dağıltb fövri feyzi-şəhadeti dərk eder.
Dənizin səxavətiMirzə Cavad müəllimə*Bir gün xəzri başlamışdı yaman,
Dördüncü pərdəSəhnə Hacı Muradın bağçasını göstərir. Aydınlıq bir gecə, İmran gəzinərkən söylənir.*İmran**. Ay zalım, ey biinsaf kişi, əhdindən dönüb, səni dövlətli edəni evindən qovursan. Dünya malından ötrü Gülzar kimi qızı bir qocanın puluna satırsan? Yox, zor ilə də olsa gərək bu gecə aparam. Nabatdan bir xəbər çıxmadı. Yoxsa qoca kaftar küçlə Gülzarın nikahını oxutdu? Ya Gülzar naəlac qalıb razı oldu? Yox, yox, elə iş ola bilməz. Gülzar özünü öldürər, Məhərrəm bəyə getməz... Deyəsən qaraltı görünür. Arvaddır.
MollalarVarlılara yaltaqlanır,Atıb imanı mollalar.
Yayılan məniPayız dərdim, qış möhnətim, yaz qənim,Hicran tapdaq etdi yayılan məni.
QalmadıTürk deyənin dilçəyini kəsdilər,Haq deyəni tapdalayıb əzdilər,
MəktəbMolla dayı! Gözümün ağı-qarası bircə oğlum var. O bir yaxşı balaydı! Od, qığılcım kimi bir yerdə oturmazdı. Küçədə bir uşaq onun qorxusundan elinə aşıq ala bilməzdi. Rüstəm kimi oğul idi! Kimin ne həddi var idi ona bir söz deyə? Gücü çatmayanı daşnan vurub yıxırdı.Molla, bir gün oğlum qonşum Məşədi Heydərin papağına bir daş vurdu, Məşədinin papağı üç aişin yol getdi. Xülasə, belə bir oğul tək düşərdi. Evə gedəndə od kimi gedib nə varsa götürüb yeyərdi, anasının ağzı nədi ona bir söz deyə, gözümüzün ağı-qarası bircə oğuldu! Molla dayı! İndi evim yıxılıb, qapım çırpılıb, gözəl, ağıllı oğlan dəli olub. Mən ağılsız baxdım onun-bunun sözünə, biçarəciyı qoydum şkolaya. Bilirsənmi necə dəli olub? Bax, gəlir dinməz-söyləməz oturur, açır kitabı, mırt-mırt deyə-deyə durur. Əgər Allahdan qorxmayıb çörək verməsən, istəməyəcək. Nə qədər deyirəm oğul, bir çıx küçəyə oyna, könlün açılsın, heç deyəsən bununla deyilsən, elə mırt, mırt, mırt…
Qasida 21صورت گردون صفت جسم زمین را جان از اوماده جان لطف او لیکن خرد حیران از او
İdeal hökmdar İsgəndər və onun möcüzəsiAllahdan İskəndərə vəhy:**Bilərsən cahanda bütün dilləri,
Molla Cümənin Molla Surxaydan gileyiMolla Cuma nədənsə Molla Surxayın ondan inciməsini hiss edir vəməsələni aydınlaşdırmaq məqsədilə dostunun evinə yollanır. Qapının
Aşıq Valehlə Məsum Əfəndinin deyişməsiMəsum ƏfəndiKəndinə laf edib, şairəm deyən,
Dilim fəğan iləvü, didə qan ilən doludurDilim fəğan ilədü, didə qan ilən doludur,Könül səhifəsi şərhü bəyan ilən doludur.
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 13فردا کالسکه را حاضر نموده اسبها را بستند. ابراهیمبیگ، میرزا عباس، مهدی بیگ، بنده سوار شده راه افتادیم. هر کس ما را میدید برمیخاست و از یمین و یسار هی سلام و مرحبا بود که میرسید. بیگ هم با دست راست و چپ همه را تمنا و جواب میداد. قدری گشته، برگشتیم به خانه. حاجی مسعود رقیمجات پست که امروز رسیده بود آورد. گرفتم. یکی مال طهران بود از مشهدی حسن. پرسید: «از کجاست؟»گفتم: «طهران از مشهدی حسن کرمانی.»
Ghazal 1375دوش آن نامهربان احوال ما پرسید و رفتصد سخن سر کرد، اما یک سخن نشنید و رفت
Ghazal 283از عشق دوست بین که چه آمد به روی منکز غم مرا بکشت و نیازرد موی من
Qit'a 43وقت سحر سوی چمن انداختم گذرتا رفع گردد از گل و سبزه ملال من
Jam-i Jam, chapter 86تا ندانی اله را ز نخستاین گواهی نیاید از تو درست
Aşina sədasıAşina danəd sədayi-aşina*Mənim aşnam “Təzə həyat”ın 119-cu nömrəsində həcc məsələsindən söhbət açanda, söz yox, bilmirdi ki, onun “Aşina sədası”nı hamıdan qabaq Molla Nəsrəddin eşidəcək.
Işkından anun cânumuza çâre olursaIşkından anun cânumuza çâre olursaBen eyleyeyüm kendüzümi pâre olursa
Layla and Majnun, chapter 11گویندهٔ داستان چنین گفتآن لحظه که دُر این سخن سفت
Boşboğazlar məhkəməsiNəsibənin Mirzə Niyaza ərə getməsindən üç ay keçirdi. O, mart ayının 25-də axşam saat dörddə tələbələri buraxıb, evə qayıtdığda masanın üzərində bir məktub gördü.Məktubu onun əri Mirzə Niyaz yazmışdı. Nəsibə məktubun üstünü nəzərdən keçirirkən, Mirzə Niyazın ona evlənməmişdən əvvəl yazdığı məktubu xatırladı və bir an da onun birinci məktubundakı məzmunu xəyalından keçirdi.