Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
İstəyirdim bu gün uşaq teatrı barəsində bir neçə söz yazam. İstəyirdim yazam ki, aya, nə səbəbə böyükləri teatra cəlb eləmək yolunda bu qədər zəhmətlər sərf eləyənlər uşaqları bir dəfə də olsa, yada salmırlar? İstəyirdim yazam ki, bunun çavabında teatr “sahibləri” deyəcəklər ki, uşaqlar üçün pyeslərimiz yoxdur; onda mən yazacaq idim ki, az qala cürbəcür dillərdə pyeslərin tərcüməsinə bu qədər pullar ötürüldüyü yerdə nə olardı ki, uşaq pyesi yazmağa da bir neçə qəpik-quruş verilə idi ki, kasıb və bikar yazıçılarımız nə qədər kefləri istəyir uşaq aləminə dair teatr əsərləri yazıb tökə idilər meydana. Xülasə, bu barədə bu gün istəyirdim bir məqalə yazam; amma bir qədər fikirləşdim və gördüm ki, mənim bu yazmağım bir nəticə bağışlamayacaq. O səbəbə bağışlamayacaq ki, mən yazdığım töhmətin qabağında teatr sahibləri elə bir dəlilli və isbatlı cavab verəcəklər ki, hələ mən onların yanında borclu çıxacağım.Onlar mənə iki dəlilli və isbatlı cavab verəcəkdilər: biri budur ki, deyəcəkdilər ki, biz əgər uşaqları teatra cəm eləmək fikrinə düşmürük, bunun səbəbi budur ki, biz müsəlmanıq və uşaqlarımız da müsəlman balalarıdı. Və məlumdu ki, müsəlman içində uşaqları həmişə böyüklərdən uzaq saxlayıblar və böyüklərin məclisindən onları qoruyublar və yenə qoruyurlar və yenə uşaqları kişilərdən qorxulu saxlayıblar. Əlbəttə, Şərq aləmində bunun bir səbəbi və mənası var. Ancaq bunu hamı bilir ki, bir məclisə, ya bir evə kişi qonağı gələndə uşaqları da arvadları qovan kimi qovublar qaranlıq otağa.
Cânuna cân keseği bu hased hased aparurCânuna cân keseği bu hased hased aparurCihân cânını dün ü gün bu hâl u had aparur
Газель 320ز سختی های دوران دیده بینا شود پیداشرار زنده دل از آهن (و) خارا شود پیدا
Газель 136فراقت ز خونریز من درنماندسر کویت از لافزن درنماند
Газель 37ای غم عشق تو یار غار ماجز غمت خود کس نزیبد یار ما
Müxalif dövrdən, gülgyn şərabı qanə dəgşirdimMüxalif dövrdən, gülgyn şərabı qanə dəgşirdim,Sürudin çəngü udun, naləvü əfğanə dəgşirdim.
Dəxi nə istəyəcəklər?Doğrudan da, birisinin qabağından qaçdıqca daldan səni qovalayacaq.Sözüm İran azərbaycanlılarının barəsindədir.
Tâcir diler sefer ide hem-râha bağludurTâcir diler sefer ide hem-râha bağludurÇohlar murâdını diler ol şâhâ bağludur
Газель 321مرا آن روز راه حرف با دلبر شود پیداکه خط سبز از آن لبهای جان پرور شود پیدا
Газель 141اندرآ ای جان که در پای تو جان خواهم فشانددستیاری کن که دستی بر جهان خواهم فشاند
Мантик аль-ушшак, глава 38بدان آتش رخ آوردند چون دودحقیقت نکتهای آتش اندود
Razi-eşqin saxlaram eldən nihan, ey sərvinazRazi-eşqin saxlaram eldən nihan, ey sərvinaz,Getsə başım şəm tək, mümkün deyil ifşayi-raz.
Əsil məqsəd nə imişBu günlərdə məscidlərin birində böyük yığıncaq var idi: cəm olanlar hamısı Bakıda yaşayan iranlılar idi. Mən də özümü bir sayaqla məscidə saldım. Məlum oldu ki, camaatın buraya toplaşmağına səbəb Təbriz azadixahlarından Məhəmmədhəsən Əli Zənuzinin təzəlikcə Tehrandan qaçaq surətində bir növ Gilandan keçib özunü Bakıya salmasıdır. Bunun gizli gəlməyinin səbəbi Rzaşahın hər bir nüqatda qoçularının tərəfindən bunun təqib olunmağıdır. Saat 12-də Məhəmmədhəsən Əli Zənuzi minbərə çıxdı və qoltuq cibindən bir nüsxə ruznamə çıxardıb camaata salam verdi və başladı:– Mən bu dəqiqə özümü xoşbəxt hiss edirəm ki, bir çox qorxulardan sonra burada vətən qardaşlarımla görüşmək və dərdimi onlara açıb söyləmək mənə müyəssər oldu. Ərz edirəm ki, qəlbimdə və ruhumda olan mənim mənəvi yaram nə qədər təhlükəli də olmuş olsa idi, bu məclisdə mənim cəmi dərdlərim şəfayab olacaqdır.
Gözüne güveneni gör özüne özeneni görGözüne güveneni gör özüne özeneni görSözüne sevinene bah kadduna kıvananı gör
Отдельное стихотворение 325اشک ما آتش حل کرده به دامن دارددانه سوختگان برق به خرمن دارد
Газель 147مکن، کز چشم من بر خاک، سیلِ آتشین خیزدنترسی زآنچنان سیلی کزو آتش چنین خیزد
Газель 38تو مشغولی به حسن خود، چه غم داری ز کار ما؟که هجرانت چه میسازد همی با روزگار ما؟
Rəhm et, ey şəh, məni-dərviş çəkən ahlərəRəhm et, ey şəh, məni-dərviş çəkən ahlərəKi, gəda ahı əsər eylər olur şahlərə.
Türkcə kəlmələr haqqında araşdırmalarFarsların türklərdən götürüb mənimsədikləri sözlərdən biri də “Pənd” yəni nəsihət kəlməsi olub, əsli türkcədir. Farsca “Pənd” kəlməsi türkcə “Pəndim” sözündəndir ki, dəyirmançılıq aləmində istemal olunur. Habelə təbabətdə də işlənir və axır vaxtlarda hətta nəşriyyat dairələrində də gözə çarpmaqdadır.Dəyirmançılıqda “Pənd” kəlməsi məsələn: Şagird dəyirmanın boğazına dəni həddindən ziyadə tökəndə və dəyirmanda dəni öyüdə bilməyəndə işlənir. Görürsən usta şagirdə pənd və nəsihət eləməyə başlayır ki, a balam, bu qədər dəni dəyirmanın boğazına tökməmiş bir qabaqca mülahizə eylə gör o dəni öyüdüb un eləməyə dəyirmanın gücü çatacaq ya yox. Çünki məlum şeydir ki, gücü çatmasa, dəyirman pəndim olub dayanacaq.
Ne sâhib ola bile bu sabâh sâhib olanNe sâhib ola bile bu sabâh sâhib olanSa'âdete irişe bu nefes musâhib olan
Отдельное стихотворение 331قطع امید ازان زلف دوتا نتوان کرددامن دولت جاوید رها نتوان کرد
Газель 152دل سکهٔ عشق مینگردانَدجان خطبهٔ عافیت نمیخواند
Газель 41ای پرتوِ روحُالقُدُس تابان ز رخسارِ شمانورِ مسیحا در خمِ زلفِ چو زُنّارِ شما
Riştədir cismim ki, dövri-çərx vermiş tab onaRiştədir cismim ki, dövri-çərx vermiş tab ona,Mərdümi-çeşmim düzər hərdəm düri-sirab ona.
“Sənət və ədəbiyyat”A.Şərif yoldaş “Kommunist” qəzetinin 63-cü nömrəsində yuxarıdakı sərlövhə altında yazdığı məqalədə deyir:“Gözəllik hissi hər fərdin cəmiyyət daxilində işğal etdiyi mövqe və mənsub olduğu sinfə görə müxtəlif mahiyyətdə olur. Bu həqiqəti bir misal ilə izah edəlim; məsələn, şairlər üçün “ilham mənbəyi” olan qadın gözəlliyi, qadın idealı cəmiyyət içərisində olan müxtəlif siniflər üçün müxtəlif olur: məsələn, işçi-kəndlilərdən ötrü qadın gözəlliyi qayət sağlam bədən, qüvvətli əl və ayaqlar – ümumiyyətlə, zəhmətə müsaid bir mövcudiyyət şəklində olur. Fəqət, fiziki əməklə əlaqəsini kəsmiş, “bədən və ruhu incəlmiş”, burjua mühitində yaşayan adamlar üçün ağüzlü, incə və küçük əl-ayaqlı, “incə, zərif bədənli”, fiziki işə müsaid olmayan qadınlar daha nəfis və gözəl görülür”.
Geldi hayâli ola mı gönlüm aparmağaGeldi hayâli ola mı gönlüm aparmağaYa uyhuda sanıp beni benden oyarmağa
Газель 330سپند از مردم چشم است حسن عالم آرا راکه نیل چشم زخم از عنبر ساراست دریا را
Газель 155حُسنِ تو خیال برنتابدعشق تو زوال برنتابد
Газель 43پرده بر انداخت ز رخ یار نهان گشتهٔ مانوبت اقبال برد بخت جوان گشتهٔ ما
Səbadən gül üzündə sünbüli-pürpiçu tab oynarSəbadən gül üzündə sünbüli-pürpiçü tab oynar,Sanasan pər açıb, gülşəndə bir mişkin qürab oynar.