Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
حی و قیوم آن سمیع بصیرکه ندارد مثال و شبه و نظیر
Gözüm qaldı bir alagöz gəlindəGözüm qaldı bir alagöz gəlində,Sinəmi yandırır eşqin fərağı.
Qəzəl 58از جنبش بحر قدم برخاست موجی بی عددوز موج دریای ازل پرگشت صحرای ابد
Axund Əsgərlə deyişməAxund Əsgər**Səndən xəbər alım, ay əmri maarif,
Sevgilimin əlləriHanı on altı yaşlısevgilimin əlləri.
Stolipin və divani hərbDuma üzvlərinin Rusiyada qurulmuş divani-hərblər barəsində hökumətə qarşı idareyi-lisan etməsinə cavab olaraq, baş vəzir Stolıpin cənabları uzun bir nitq söylədi, hərçənd belə danışırlar ki, baş vəzirin bir nitqi onun hazırcavablığına dəlalət edəməz, çünki bu nitq ən qabaqlarda hazırlanıb, əzbər edilmiş idi. Amma hər halda Stolıpin bu nitqi söyləyib də özünün həm natiqi-bəliq və həm də köhnə bir politikan olduğunu isbat etdi. Vəxta ki, duma üzvləri hüzura çıxıb divani-hərb qaydalarını pisləməyə başladılar. Stolıpin onlara rəddiyyə etmədi. Bəlkə, onların sözlə müvafiq olduğunu anlatdı. O dedi ki, mən mahir bir yurist ilə mübahisəyə girib divani-hərb xüsusunda danışa bilmərəm, çünki bizim ikimizin də isbat edəcəyi bir şey olacaqdır ki, o da divani-hərbin pisliyindən və onun fəsxi lüzumundan ibarətdir.Stolıpin bəhs etməyir, mütləq divani-hərb tərəfdarı deyildir. Lakin divani-hərb məhkəməsinə hökm etmək ondan ötrü ağızda bir söz deyib, sonra əməl etməmək adi bir şeydir. Bainhəmə Stolıpin özünü heç itirməyir. Divani-hərbləri pisləyir. Ancaq hər yerdə qurulmasına əmr edir ki bunu da onunla bəyan edir ki, bəli nə etməli idim, bir vaxt baxıb görürəm ki, dövlətin əsasları titrəyib, daha bir az uçmağa qəribdir. Ona görə bu təhlükəni, yəni dövlət təhlükəsini divani-hərb vasitələrilə dəf etməyə məcbur oluram; bu cürə sözlə səthi bir nəzərlə baxılsa, səhih görünər, lakin görək əslində də səhihdirmi, yoxmu?
Əş'ari-pərişan, yaxud solğun çiçəklərDəryadə kəfü mövceyi-cuşan pərişan,Qə'rindəki əsdafi-dürəfşan pərişan.
Qızıma və yaşıdlarımaKönlünənigaran bir işıq düşsə;
Bir bilən yox kiBir bilən yox ki, nə çəkər sənsiz,Sənin eşqinlə yaşayan könlüm?!
Şeir 26به ماه دی، گلستان گفت با برفکه ما را چند حیران میگذاری
Həyatım, gəlÜrəkdə nisgil yatar,Gözdə həsrət ifadəsi.
Qəzəl 4خواهم که دهم جان به تو، میلِ دلم اینستترسم که پسندت نشود، مشکلم اینست
“Gəlin atlandı”Qollar rəqs eləyir, baxışlar gülür,Ürəklər çırpınır başqa büsatla.
Qəzəl 57شبها به کنج خلوتم آواز میدهندکای خفته گنج خلوتیان باز میدهند
Ol pəripeykər mənə yar olmadı, heyf oldu heyfOl pəripeykər mənə yar olmadı, heyf oldu heyf,Aldı könlümü vəfadar olmadı, heyf oldu heyf,
Getməz söz yarasıBir soyuq baxışın odu, həniri,Körpülər yandırdı, külü qaraldı.
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin abidəsi qarşısındaAy Hacı, gəlişin mübarək sənin,Əhsən surətini yaradan elə!
Sonuncu vaqonun qırmızı işığıGecənin zülmətindəİtibdir yollar-izlər,
Silva Kaputikyana açıq məktubDilimdə ən əziz olan kəlamlaSözə başlayıram haqqı-salamla.
İkinci hissə, yeddinci fəsilBeşcə gün bundan əvvəl plan idarəsmin kiçik zalında müsabiqə heyəti iclas edirdi. On yeddi layihədən "Ürək" adı ilə verilən layihə ikinci mükafata, "Salam" adlı bir başqası isə üçüncü mükafata namizəd göstərilirdi. Heyət üzvləri rəyə gələndən sonra müntəzir oturub, zərflərin açılmasım gözləyirdilər. Poladov ayağa qalxdı:– Yoldaşlar, - dedi, - aydındır ki, ancaq qazanan əsərlərin paketini götürməliyik. Başqalarının açmağa ehtiyac yoxdur.
Bu nə cürə məhəbbətdiÖzü yandı, özü söndü,Bu nə cürə məhəbbətdi?
Qəzəl 1013گر نباشد حسن معنی، خط زیبا هم خوش استگر زبان گویا نباشد، دست گویا هم خوش است
Rübai 335Sən Allah, canımı almaq istəsən,Elə et, azca da inciməyim mən.
Qitə 40Dedim dünyayə, ey zalım, nədəndir etmisən raqibElə bir zatı ki, qəlbən ona mən müxlisəm sadiq.
Cami-Cəm, fəsil 30Bunu yaxşı bilir hər anlayan kəsDilsiz bir natiqdir bu dünyada nəfs.
Erenler öz yolında er tek gerekErenler öz yolında er tek gerekMeydânda erkek gişi ner tek gerek
İki faciəİran barəsində bu axır vaxtlarda iki bədbəxtlik üz verib. Biri Ərdəbildə axund Mirzə Ələkbər ağanın tutulub Tehrana göndərilməsi, ikinci də ləqəblərin götürülməsidir. Bu iki fəğərəyə biz o səbəbə bədbəxtlik adı qoyuruq ki, birisi fövt olub dünyadan gedəndə, onun qohum-əqrabası cəm olub, yas tuturlar.Nədir bunun mənası? Bunun mənası budur ki, o şəxs tutuldu, getdi, onun yeri boşalır, onun yeri görsənir və o heyndə dəxi dünyada bir kəs olmur ki, mərhumun özü kimi və özünə oxşar onun yerini tutsun. Axund Mirzə Ələkbər ağanın Tehrana aparılması barəsində bunu deyə bilərik ki, bu işin özü ərdəbillilər üçün həqiqətdə bir böyük dərddir ki, nə qədər dünya var bu dərdin dağı onların ürəyindən getməz. Səbəb də budur ki, Ərdəbil yer üzündə adsız-sansız bir yerdir ki, heç kəsin yadına düşməzdi ki, Ərdəbil varmı dünyada, yoxmu? Oranı şöhrətə mindirən həmən vücudu-zicud ağayi-Mirzə Ələkbər ağa oldu. Bu cənab da ki, bir para mərdümazarların fel və fitnəsi ucundan Ərdəbildən uzaqlaşdı ta bundan sonra bir belə şəxs yerdə haradan tapıla bilər buna əvəz olsun. Allah şahiddir ki, nəinki bütün İranı – dünyanı gəzəsən dəxi bir də bir belə bihəya tapıla bilməz ki, öz Vətənini dost-düşmən içində Ərdəbil halına salsın ki, az qalıbdır binamusluğun zərbülməsəli olsun.
Qəzəl 17«کل من رام تف بوجه سما»«رجع التف بوجهه ابدا»
Qəzəl 216من ز عشق یار نتوانم به جان بازآمدنزانکه هست آیین من در عشق جانباز آمدن
Töhfeyi-Sami, bölmə 235از آدمی زاده های شهر هرات است و در کمال وفور فضایل و کثرت صفات، طبعش مایل، و در اصناف حیثیات مثل شعر و معما روان و نادر دوران مدتی اشراف سر کار من متعلق بدو بود و این زمان نیز با من میباشد . این مطلع از اوست :