Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Səndən 10 iyun tarixli bircə məktub və adamların həbs edilmələri və at barəsində teleqram almışam.Mən hələ Bakıda sənə məsləhət görmürdüm ki, Qarabağa gedəsən. Bilirdim ki, oradakı cürbəcür xoşagəlməz əhvalatlar səni əsəbiləşdirəcək. Sən gedəndən sonra burada – Mərkəzi Komitədə keçmiş mülkədarların torpaqlarını əllərindən almaq barədə qərar çıxarılmışdır. Hərçənd mən bilmirəm hansı torpaqlardan söhbət gedir, çünki axı, heç kəsdə torpaq-zad yoxdur. Bununla səni xəbərdar etmək istəyirəm ki, dedi-qoduya yol verməməkdən ötrü torpaq şöbəsindən qətiyyən torpaq icarəyə götürməyəsən. Çünki sənin niyyətin nə qədər xeyirxah niyyət olsa da, axırda pis qələmə veriləcəkdir. Ümumiyyətlə, səndən çox-çox təvəqqe edirəm ki, birdəfəlik Bakıya köçüb gəlməyi qət eləyəsən. Burada nəinki yalnız uşaqların tərbiyəsi üçün sənin öhdənə çoxlu təklif düşür, həmçinin, istəsən mənim işlərimə də kömək edərsən. Əgər işləmək istəsən, bir neçə gün bundan qabaq Ağamalıoğlu məndən xahiş elədi sənə yetirəm ki, o səni ürəyin istədiyi işə qoya bilər.
Gel ahi hatâya düşme çözicek saçını görgilGel ahi hatâya düşme çözicek saçını görgilHotenün ki müşki vardur hilesine çîni görgil
Qəzəl 3186کجا از هر مقلد کار ارباب بیان آید؟نیاید از ده انگشت آنچه تنها از زبان آید
Qitə 333صدرا تو را جلالت اسکندر است لیکخضری که آب علم ز بحر یقین خوری
Qəzəl 695روی زیبا نتوان داشت نهان پیوستهخاصه رویت که به روحست و روان پیوسته
Sən üzündən aləmi rövşən qılıb saldın niqabSən üzündən aləmi rövşən qılıb saldın niqab,Yazıya salsın bu gündən böylə nurin afitab.
Əzizim Həmidə! (14 iyul 1923)Cəlal və Lida indi sənin yanına gəlirlər, odur ki, sənə bu kağızı yazıram. Mən hələ də səndən hadisələr, teleqramlardakı (sənin və Cəmilin) xəbərlər haqqında təfsilat gözləyirəm. Lazım olan adamlarla danışmışam və ümidvaram ki, tutulanların hamısı azad olunacaqdır. Sən lap nahaq kəndə getdin. Mən, çox güman ki, oraya yayın ortalarında gələcəyəm. Münəvvərin alətlərini yaxın günlərdə poçtla göndərərəm. Uşaqlar necədirlər? Sən özünü naxoşluqdan gözlə. Cəlal dəyirmanın üstündə dayana bilər. Doğrudanmı çəyirtkə bütün əkinləri yemişdir?Ənvər üçün darıxıram. Yusifxan hər gün gəlib mənimlə görüşür.
Ne hatâ kıldı ki gönül virdi ol nev hatta hatNe hatâ kıldı ki gönül virdi ol nev hatta hatKomadı bende be-cüz hüsni hayâlini fakat
Qəzəl 3195غم عالم به دل از دیده خونبار میآیدبه این گلشن خزان از رخنه دیوار میآید
Qitə 334رضیت بما قسم الله لیو فوضت امری الی حالقی
Qəzəl 714کیست دگر باره این؟ بر لب بام آمدهروی چو صبحش در آن زلف چو شام آمده
Şəmi-ruyin afitabi-aləmaradır səninŞəm’i-ruyin afitabi-aləmaradır sənin,Nuri-həq xurşidi-rüxsarında peydadır sənin.
Əzizim Həmidə! (30 iyul 1923)Şuşadan göndərdiyin kağızı və teleqramı aldım. Uşaqlarla birgə Lısoqorskda olduğunu biləndə çox şad oldum. Orada əməlli-başlı dincəl, çalış sentyabrın ortalarına qədər qalıb, oradan kəndə baş çəkmədən birbaşa Bakıya gələsən; çünki Lısoqorskdan sonra Kəhrizlidə yaşamağa dəyməz. Mən, çox güman, indi... işdən ayrılıb, Lısoqorska gələ bilməyəcəyəm. Bir də axı ora uzaqdır.Yusifxan Tiflisdə yollar müfəttişi işinə düzəlib və çoxdan Tiflisə gedib orada mənzil axtarır. Mənzil tapan kimi dərhal ailəsi ilə oraya köçəcək (fikri var ki, yay qurtaranda uşaqları da Tiflisə aparsın). Bu çox yaxşı vəzifədir, ona bu işdə Xudadad bəy çox kömək elədi. Mən, Müzəffərə də məsləhət görərdim ki, Tiflisdə yaşayıb ya oxusun, ya işləsin. Kənddə lazım olsa, mən də hərdənbir gedib təsərrüfat və dəyirman işlərini yoxlaya bilərəm. Doğrusu, bizim günlərdə, yaranmış vəziyyətdə əyalətdə fitnə-fəsad və böhtandan özünü qorumaq, habelə, hamının səndən razı qalmasına nail olmaq çətindir. Hamısı birdir, kimsə narazı qalacaq; illah sənin qəşəng atın olduğuna görə, yainki buna oxşar bir şeyə görə.
Sana bizden eyâ dilber yine bu dem selâm olsunSana bizden eyâ dilber yine bu dem selâm olsunNedîmün zühre meh sâkî elünden mîm ü lâm olsun
Qəzəl 3238زدل زنگ کدورت چشم خونپالا نمی شویدکه سبزی را می گلرنگ از مینا نمی شوید
Qitə 340چراغ کیان کشته شد کاش منبه مرگش چراغ سخن کشتمی
Qəzəl 715ازین نرگس و گل غرورم مدهوزین عود و شکر بخورم مده
Ta ki, taği-zərnigarın çərx viran eyləmişTa ki, taği-zərnigarın çərx viran eyləmiş,Xişti-zərrinin səba fərşi-gülüstan eyləmiş.
Əzizim Həmidə! (12 avqust 1923)Bakı*Səndən iki məktub almış və cavab yazmışam. Poçtla Şuşaya Müzəffərin adına 10 girvənkə qənd, bir girvənkə çay və üç cüt corab göndərmişəm. Kənd yerində geyəcəyin üçün bahalı corab almadım.
Pür-gam gönülüm oldı vü pür-nem gözüm nedenPür-gam gönülüm oldı vü pür-nem gözüm nedenOyahdı ayunı göreli yılduzum neden
Qəzəl 3298چشم پرکار تو در پرده بیانها دارددر تبسم لب جان بخش تو جانها دارد
Qitə 345اهل بایستی که جان افشاندمیدامن از اهل جهان افشاندمی
Qəzəl 716ای مردگان، کجایید؟ اینک مسیح زندههر دم لبش حیاتی در مردهای دمنده
Var ümidim ki, görüb cövlanını olsam həlakVar ümidim ki, görüb cövlanını olsam həlak,Gərdi-nə’li-badpayin örtə cismim üzrə xak.
Həmidə! (16 oktyabr 1923)Bir az bundan əvvəl sənə yazmışdım. Sonra sənin Midhətə məktubun və Müzəffərin yenə onun adına məktubu gəldi. Çatmayan divar kağızlarını srağa gün poçtla yola saldım. Alətlərə gəldikdə, daş yonmaq üçün alət də poçtla göndərildi (onu Teymur ucuz qiymətə aldı, qonşumuz Qrişa deyir ki, bekara şeydir). Yaramasa, təzəsini, daha yaxşısını göndərərəm. Alətlər, azı, 50 manata başa gələcək, onları mən tədricən alıb göndərərəm, hamısını birdən göndərə bilmərəm. Çünki təzə dərs ili başladığına görə dörd məktəbli uşağın işini yoluna qoymaq, onlara paltar, çəkmə, dərs kitabı almaq, yeməklərini düzəltmək, oxumaq xərclərini vermək mənim üçün asan deyil (təkcə Ənvərin xərci 40 manat eləyir).Bu qanqaraldan şeyləri sənə yazmaq istəməzdim; xüsusən ona görə ki, sizin də kənddəki dolanacağınız çox asanlıqla keçmir. Buna baxmayaraq, sən gərək fikir çəkib ruhdan düşməyəsən, çünki bir balaca bərkə düşsən, dərhal mən buradakı var-yoxumuzu səninlə bölməyə hazıram. Axı, bu müvəqqəti haldır. Burada da darısqallıqdır, orada da, sənin yanında da; burada da, orada da elə ürəkaçan bir şey yoxdur. Mən, Midhət və Ənvər imkan tapan kimi necə olur-olsun Kəhrizliyə baş çəkmək həsrətindəyik.
Niçe humâr gözün dilberâ be-hâb olısarNiçe humâr gözün dilberâ be-hâb olısarNiçe şerâb yaşum yüregüm kebâb olısar
Qəzəl 3308در خور مزد فلک کار به آدم داردخوردن نعمت عالم غم عالم دارد
Qitə 346چشمهٔ خون ز دلم شیفتهتر کس را نیخون شو ای چشم که این سوز جگر کس را نی
Qəzəl 719نوای عشق بلبل را دلی باید بلا دیدهز سوز و آه خود بسیار سرد و گرمها دیده
Həva ərayisi-gülzarə oldu çehrəgüşaHəva ərayisi-gülzarə oldu çehrəgüşa,Bahar gülşənə geydirdi hülleyi-xəzra.