Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
آن کس که گشت ایران ویران بدست اوبسپرد جان بدولت بر شهریار نو
İskəndərin vəsiyyətiDəmi-nəzi-rəvanda İskəndərEylədi bir vəsiyyət ol sərvər –
TürkdaşlaraSizə mən bağlıyam, ey sevgili yurddaşlarımız –Ey ulus eşqinə oddan keçən oddaşlarımız!
Qitə 8به خدایی که بر میان قلماز برای سخن کمر بسته است
İnanmaAyıq ol, ey könül, ayıq ol,Sayıq ol, ey könül, sayıq ol.
Atəşi-hicrin edibdir məni divanə kimiAtəşi-hicrin edibdir məni divanə kimi,Olmuşam şəmi-cəmalın ilə pərvanə kimi.
Dəyərli bir xatirəİsti bir yay axşamı idi. təmiz hava almaq və sərinləmək fikri ilə şəhər bağçasına çıxdıq. Hər ikimiz subay idik. İri kölgəli bir ağac altında skamya üzərində yan-yana oturub söhbət edir, hər kiçik bir hadisədən qəhqəhələr qopararaq əylənirdik. Dostum bizdən bir az uzaq, baş-başa dayanmış iki gənci işarə ilə göstərərək:– Bax, nə qədər fikirdədirlər – dedi. – Kim bilir, bunların xəyalı hansı aləmlərdə dolaşır, hər halda bizim aləmimizdən çox uzaq. Yaxşı diqqət et, baş-başa verərək, şirin-şirin danışmaları nə qədər təbii!.. Fəqət kim bilir, indi o gəncin qəlbini ovlayaraq onu bir top kimi oynadan bu qız başqasının heç də xoşuna getməyən bir simaya və bədənə malikdir. Məncə gözəllik üçün müəyyən bir ölçü yoxdur. babalarımızdan qalma sadə bir misal var: “Ürək sevən gözəldir”.
Rübailər, 100Qəsdin səfər etməksə, dayan, ey sarvan,Rədd etmə, keçib getmə, aman, ey sarvan.
Qəzəl 59ای خوش آن ساعت که یارم از سفر پیدا شوددیده بختم به روی صبح دولت وا شود
Digər şeir 86هر زمانم که رسد جان به لب از تنگی دلچون کنم باد دهانت همه از یاد رود
SÖYLƏ, TƏQSİRİ NƏDİR, TAPDALAYIRSAN YAZIĞI? HÖRMƏTİM ARTIR– Söylə, təqsiri nədir, tapdalayırsan yazığı?– Boylə işlər çox olur, cümləsi şeytan işidir!
Qəzəl 91اگر نگار من از رخ نقاب بگشایدبه حسن خویش جهان سر به سر بیاراید
Hava bürosuRəşid tikinti texnikumunu təzəcə təhvil almışdı. Birinci gün müəllimləri başına yığdı, tədris, təcrübə planları ilə tanış oldu, ikinci gün təsərrüfat işçiləri ilə söhbət elədi, yataqxanaları yoxladı, üçüncü gün siniflərin, kabinetlərin, direktor otağının səliqə-sahmanına fikir verdi:– Qürbət xala, bir bura zəhmət çək!
Bilməm nə xəyal iləBilməm nə xəyal ilə oyandım yenə erkən;Bir quş ki, uça düzlərə, səhralara azad
Bizi Vətən çağırır!İndi bizim ölümlə,Çarpışan çağımızdı.
Könlüm quşu seyd oldu gözü qaş arasındaKönlüm quşu seyd oldu gözü qaş arasında,Qanlar düşəcəkdir iki yoldaş arasında.
İblisə «sud» etməliyəmTa canım cismdə var həqqə qunut etməliyəm,Bu yalan ölkədə mən həqqi sübut etməliyəm.
Ay dost!Bir zamanlar vardı ki,Mərd idin, insan idin.
Qadınsız həyatBir gün səndən sonra bərk xəstələndim,canımda payızın əsən yelləri.
Özünüzə kömək edinVicdan – həya deməkdir.Vicdan – ürəkdə təkdi
Gülşəni-raz, fəsil 43چه جزو است آنکه او از کلّ فزون است؟طریق جستن آن جزو چون است؟
Səni görgəc əsir etdi məni ol çeşmi-məstanəSəni görgəc əsir etdi məni ol çeşmi-məstanə,Müsəlmansan mədəd qıl, kim, düşübmən kafəristanə.
Ordan-burdan 101Belə rəvayət edirlər ki, Hindistanda bir biyaban var, dərvişlər o biyabana gedib dəyirmi bir cızıq çəkirlər və tamam 40 gün orada qalıb, axırda bilici olurlar. Amma deyirlər ki, hərgah bir dərviş 40 günün içində bu dəyirmi cızıqdan ayaq kənara qoysa, haman dəm onun üstünə şirlər, pələnglər, əjdahalar tökülüb parça-parça edərlər.İndi bizim dumanın üzvləri də gedib, Peterburqda Tavriçskiy saraya girib arxayındırlar ki, heç bir “şir”, “pələng”, “əjdaha”, yəni qaradavoy, filan onlara bir çırtma da vura bilməz. Amma di hünərləri var, oradan çıxıb dağılsınlar! Deyərəm ki, Pruşkeviç və yoldaşlarından savayı birini də yerdə qoymazlar, o saat tutub qazamata salarlar. Odur ki, indi pasxa bayramını bəhanə edib, hökumət onlara deyir ki, ay balam, daha bəsdir danışdınız, yorulubsuz, bayram gəlir, gedin bir az gəzin, sonra yenə qayıdıb gələrsiniz. Onlar da hökumətin bicliyini duyub, deyirlər ki, lotu, öz aramızdır, amma bizi tutub “voenni polevoy suda” verərsən! Qərəz, məzəli işdir.
DünyaƏrbabı sultanı dolandırırsan,Dolanır karı da, koru da dünya.
Sübhün çağı bir hikmətə tuş oldumSübhün çağı bir hikmətə tuş oldum,Desəm inanmazlar, sirri-sübhandı.
Qəzəl 74مرا بفقر و فنا افتخار میباشدزنام ملک و غنی ننگ و عار میباشد
Tanrıya qovuşmaqBakının siyasət burulğanındanQopub ürəyimlə qaldım baş-başa.
Mirzə Fətəli Axundzadənin tərcümeyi-halıKolonel Mirzə Fətəli Axundzadənın özü tərəfindən yazılmış bioqrafiyası, yəni tərcümeyi-halı**Mənim atam Mirzə Məhəmmədtəqi Hacı Əhməd oğlunun ulu babaları fars qəbilələrindən olmuşdur. O, ilk gənclik illərində Təbriz mahalında olan Xamnə qəsəbəsinin kətxudası idi. Vəzifəsindən çıxarıldıqdan sonra miladi 1811-ci ildə ticarət məqsədi ilə Şəki vilayətinə gəlib, Nuxa şəhərində Axund Hacı Ələsgərin qardaşı qızı ilə evlənmişdir ki, miladi 1812-ci ildə mən həmin zövcədən doğulmuşam. Bu tarixdən iki il sonra Şəki vilayətinin hakimi olan xoylu Cəfərqulu xan vəfat etmişdir. Buna görə də, o vaxta qədər Cəfərqulu xanın himayəsi altında həmin vilayətdə yaşayan iranlı qəriblər vətənə qayıtmaq qərarına gəlmişlər. Mənim atam da onların sırasında arvadı və uşağı ilə bərabər Xamnə qəsəbəsinə yola düşmüşdür.
Acı həqiqətlər qarşısında dadlı xatirələrÇox bağırdıq ki, nisanın da böyük xidməti var,Rolu var, qulluğu var, güclü əhəmiyyəti var.
Şeir 84شاهدی گفت بشمعی کامشبدر و دیوار، مزین کردم