Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Bu gün Leyla xanım Rayanı hacının evində düzəltdiyi nahara dəvət etmişdi, naharda Leyla və Rayadan başqa heç kəs yox idi. Yeməyə başlamazdan əvvəl, Leyla xanım yaşadığı möhtəşəm, milyonçu evini Raya xanıma təqdim etdi, özünün nə qədər möhtərəm sayıldığını bir daha söylədi.Yenicə süfrəyə oturmuşdular. Xadimə gəlib:
Canımı qıldım fəda şol dilbərin didarınaCanımı qıldım fəda şol dilbərin didarına,Aşiq oldur canını qıldı fəda dildarına.
Qəsidə 105کافور بار شد فلک و کوه سیمرنگوز کوه کرد روی سوی دشت غرم و رنگ
Töhfeyi-Sami, bölmə 340از جمله شعرای مشهور آنجاست و در جمیع اقسام شعر میگوید اما غزل او بهتر از شعرهای دیگرش است . این مطلع و بیت از اوست :دی گذشت از نظرم چشم سیاه عجبی
Ol zülfdən olmaz dili-bimar xilasOl zülfdən olmaz dili-bimar xilas,Zəncirdən olmaz bu giriftar xilas,
Qəsidə 69ای ز لبت لاله را آب خوشی در دهانآتش روی تو بس آینه عقل و جان
Böyüyə ağzını büzmək də ədəbsizlikdirBöyüyə ağzını büzmək də ədəbsizlikdir,Gözünü boş yerə süzmək də ədəbsizlikdir,
Yaxşı yoldaşYenə qucmuş məni ağ əlli bu Mil səhrası,Nə gözəldir havası!..
Bir qələm qaşlı nigarın qəmi lal etdi məniBir qələm qaşlı nigarın qəmi lal etdi məni,Xəm qılıb qəddimi, manəndi-hilal etdi məni.
Pərakəndə şeir 161ناخن به سینه ریزی حسن هلال ازوستطرز نگاه کردن چشم غزال ازوست
Ərəbcə şeir 6Ey açılan sübh kimi parlaq olan mənim röyam!Şəfəq söküb, sübh açıldı, mən hələ də yuxudayam.
Rübai 105کردند دگر نگاربندان از نازدر دست تو دستوانه از مشک طراز
Qəzəl 109Fəna səhrasının çıx seyrinə, yaxşı səyahətdir,Nə qovğa var, nə fitnə, ol biyaban sanki cənnətdir.
Təfavütİran ya Şirvan – heç təfavütü yoxdur, amma iranlı ilə şivanlının təfavütü çoxdur, bir az açıq danışaq ki, hamı başa düşsün. Məsələn, iranlı Sadıq və şirvanlı Rza, bunların təfavütü çoxdur. Hərçənd bunların ikisi də Allah bəndəsidir, amma sözüm burasındadır ki, əgər Sadıq Rzaya zülm eləsə, Sadığın atasını yandırarlar, amma Rza Sadığa zülm eləsə, keçib gedər, ondan ötrü ki, Sadıq İran rəiyyətidir, amma Rza şirvanlıdır.Bunların təfavütü budur ki, Sadıq iranlıdır, amma Rza şirvanlı.
Musâhibler gelün billâh kılım bir rây-i rûhanîMusâhibler gelün billâh kılım bir rây-i rûhanîKi kim düzmiş ay üsdinde aceb bu deste reyhânı
Rübai 23ای جان جهان، جان جهان، دلبر گیلمی دل همه روج داروتی دیمی میل
XVI. Raya qaçdıDivar saatı gecə saat bir zəngini təzəcə vurmuşdu. Bu gecə nədənsə Raya xanımın şam yeməyi çox uzun çəkdi, balkonun o biri tərəfində duran gözətçi qoçunun səbri tükənmişdi. Raya qarşısına qoyulan yeməklərdən başqa yenə xörək tələb edirdi. Əminə onun tələblərini yerinə yetirir və özü də onunla bərabər oturub söhbət edir və yeyirdi.Nəhayət, qoçu Əminəni səsləyərək:
Dilbəra, mən səndən ayru ömrü canı neylərəmDilbəra, mən səndən ayrı ömrü, canı neylərəm?Təxti-tacı, mülkü-malı xanimanı neylərəm?
Qəsidə 107ابر درافشان بگردون بر همی بندد کللباد مشک افشان درختان را همی بندد حلل
Töhfeyi-Sami, bölmə 344در اصل از ممالیک سادات سیفیه قزوین است اما چون فطرتش بغایت قابل افتاده بود باندک جد و جهدی در فنون فضایل مثل خط و انشاء و شعر و معما ترقی تمام نموده در خوش طبعی مشهور و معروف گشت این مطلع از اوست :شراب عشق عجب شورشی بجان آورد
Gəldim, gördüm ki, bağdə yarım yoxGəldim, gördüm ki, bağdə yarım yox,Getdim, bildim ki, onda dildarım yox,
Qəsidə 70طارم چارم نهفت پرتو شمع جهانخیمه زربفت گشت نوبتی آسمان
O şey ki insana gərək deyildirO şey ki insana gərək deyildir,İnsanın gözündə qəşəng deyildir.
Ana və poçtalyonDörd ay vardı, ananın gözləri yol çəkirdi,Başqa bir dərdi yoxdu, oğul dərdiydi dərdi.
Sənsiz, ey gül, demə biganələr ağlatdı məniSənsiz, ey gül, demə biganələr ağlatdı məni,Bəzi uydurmalar, əfsanələr ağlatdı məni.
Pərakəndə şeir 167دل بی خیال طایر شهپر بریده استبی فکر روح پای به دامن کشیده است
Ərəbcə şeir 7Budur, bir fars hicazlıyla yola çıxdı qol-qola,Kəsra dəxi çağrıldı ki, Nemanı salsın yola.
Rübai 113چشم ار چه به خون شد ز غم هجر تو غرقزین پس همه پیش تو به چشم آیم و فرق
Qəzəl 110Bir can ki, ondan almaya azar hardadır?Ondan deyil o kəs ki, tələbkar hardadır?
DəllalBirisinin gözü düşür bir ata, amma qorxur gedib sahibindən istəsin, deyir, bəlkə satmaq istəmədi, ya baha dedi.Burada bir dəllal lazımdı. At dəllalı da hər şəhərdə və hər kənddə tapılar.