Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
گفتم: ز درد عشق تو گشتم چنین به حالگفتا: منم دوای تو از درد من منال
Gətir, saqi, qədəh kim, bağü səhra laləzar olduGətir, saqi, qədəh kim, bağü səhra laləzar oldu,Əcəb fəsli-xücəstə, mövsimi-xoşruzigar oldu.
Təzə əlifbaAdam bir çanax dadlı aşı qabağına qoyub, yeyəndə gərək bilə ki, bu aş harada bişib və kim bişirib.İnsafdan uzaqdı ki, qaşığı götürüb, başını aşağı salasan və maçhamaç ilə yeyəsən və xalqı da şişirdəsən. Amma heç soruşmayasan ki, görəsən, bu aşı bişirən kimdi.
Müzeyyen oldı yine bu zemâneMüzeyyen oldı yine bu zemâneYinile kâfile geldi cihâna
Qəzəl 501این چنین مست و معربد بکجا؟ ای دل و جانکه فدای قدمت باد همه جان و جهان
Töhfeyi-Sami, bölmə 651اصلش ترک است اما خود به تاجیکان شبیه تر است که بر ترکان در اصفهان به قابضی اشتغال دارد، این مطلع از اوست :حال مجنون دگر است و من دیوانه دگر
Ey qüdrətin asarı sənin ərzü səmaEy qüdrətin asarı sənin ərzü səma,Ey əmri qılan kövnü məkanı peyda.
Ulu Fateh camesiTağlarına süslənib naxışların naməsi,Dikilmiş bir şeirdir, uzundur həngaməsi
Qəzəl 4255طغیان نفس بیش به وقت غنا شودمار ضعیف بر سر گنج اژدها شود
Rübai 230من دست به شاخ مه مثالی زدهامدل دادم و بس صلای مالی زدهام
Qəzəl 460نه به اندازهٔ خود یار گزیدی، ای دلتا رسیدی به بلایی که شنیدی، ای دل
Fəsli-ibtilayi-XəlilullahDiyari-bəla müsafirləri və əqari-əna mücavirlərinün cümləsindən biri məhbubi-Maliki-Cəlil Həzrəti-İbrahim Xəlildür ki, ta xəl’ətixilqətlə sərəfraz olduvə xəlvəti-xüllətdə şərəfi-məhrəmiyyət buldu, hərgiz hücumi-bəladan əman bulmadı və süduri-hadisədən fariğ olmadı. Cümlə bəladan biri oldur ki, Nəmrudi-mərdudun atəşi-istilası zəbanə çəküb və səhabi-təsəllüti barani-bəla töküb istid’a qıldı ki, ol təlayi-təmam-əyarə atəşi-suzanla tab verə və ol şəm’i-şəbistani yaxud, zülmətsərayi-küfrinə nuri-sürur yetürə. Əlqissə, Həzrəti İbrahim məncəniqə girdikdə və məlaikə anı atəşə mütəvəccih gördükdə münacat etdilər ki: "Ya Rəb, cəmi’i-bəni-Adəmdən bir kimsənədir ki, sənün əhədiyyətinə mö’tərifdür və ibadətünlə müttəsifdür, anı yandırmaq istərlər. Rüxsət ver ki, müavinət qılub anı bu təhlükədən xilas edəlim". Həzrəti-İzzətdən xitab gəldi ki: "Mülazimətinə gedün, əgər müavinət istərsə, mələd edün". Bu işarətlə Mələküssəhab hazır olub ayıtdı: "Ey Xəlil, rüsxət versən seylabi-siyasətlə ə’danın naireyi-fəsadın müntəfi qılub, binayiinadın fənayə verməyə hazır olmuşam". Və mələkül-ərz ayıtdı: "Əgər işarət olsa qövmi-Nəmrudi Qarun kibi təhtüs-sərayə çəkməyə əzimət qılmışam". Həzrəti-Xəlil ayıtdı: "Ey ümmali-karxaneyidünya və ey hüffazi-qəvanini-nizami-əşya! Səlahi-behbudimdə bənim ixtiyarım və dostdan gələn dərdin dərmaninə bənim iqtidarım yoxdur". Şe’r:
Üç saatƏlimdə bir vacib yazım var idi.Hamı öz yazısını vacib hesab eləyir. Qapı döyüldü. Dedim:
Ne ki varise hûb-rûh getürünNe ki varise hûb-rûh getürünSatunuz şol nigâra vü yidürün
Qəzəl 505بشنو ز عشق رمزی، حیران مباش، حیرانیک جام به ز صد جم در بزم می پرستان
Töhfeyi-Sami, bölmə 652ولد حصار بیک بهارلوست که میرآخور نواب صاحبقرانی است و خودش نیز در خدمت آن حضرت است . با وجود ترکی این مطلع در رشته نظم کشیده .کرده کاکل را پریشان عزم میدان میکنی
Qoymuşdum evə bir gecə bir şişə şərabQoymuşdum evə bir gecə bir şişə şərab,Yatdım ki, durub sübh olam ondan sirab,
OlmazBəy ola, kürkü olmaya, olmaz,Yay ola, bürkü olmaya, olmaz,
Qəzəl 4306گل داده هرزه نالی چمن دهدگوش گران سزای لب پر سخن دهد
Rübai 231در عشق شکسته بسته دانی چونملب بسته و دل شکسته دانی چونم
Qəzəl 463بنمای روی خویش، که غیر از تو هر چه هستدیدیم و بیغروب نبودند و بیافول
Yeddinci bab. Həzrəti Sultan Hüseynin Mədinədən Məkkəyə təvəccöh etdigin bəyan edərBu nüsxeyi-nami ki, müsaidəti-xameyi-siyəhruzigari-əşkbarla zühura gəlürvə bu nameyi-girami ki, müavinəti-kilki-sərgəşteyibiqərardan təhrir alur,
Hov“Hov” – qədim istilahdır; yəni “hay” deyib adam çağırmaqdır. Bu soz məhz kəndlərdə işlənir. Əlsiz-ayaqsız kəndliyə cəmən yardım göstərmək lazım gələn vaxt, o vədə bir nəfər adam salırlar kəndə, gedir evbəev gəzir və haraylaya-haraylaya deyir:– Ay camaat! Hər evdən bir cüt çıxsın, Həsənquluya bir-iki çuval yer cızlasın. Ta ki, yazıq kişi gələn il acından ölməsin.
Cemâlüne ne nisbet kıla lâleCemâlüne ne nisbet kıla lâleNe dil benzedi bile sini lâle
Qəzəl 507بیا، ای یار سودایی، بیا، ای جان سرگردانازین سودا خبر داری، ز سودا آیتی بر خوان
Töhfeyi-Sami, bölmə 653از ترکان خراسان است در اول در کسوت درویشان میگشت و الحال در خدمت یکی از امرای ترک می باشد.ندیم مجلس و مصاحب اوست چون او مرد جسیم و اکول است . ا ین قطعه را جهت خود بنظم آورده که:میر طفیلی که یمیک وقتینده بین گرک رستم دستانی در
Bir gün Ömərin bir oğlu içmişdi şərabBir gün Ömərin bir oğlu içmişdi şərab,Ol qədr onu döydü ki, öldü o cənab.
Türk çocuğuİstanbulda bir çocuqla konuşdum,Elə bildim, Xəndanıma qovuşdum,
Qəzəl 4359در سینه عشاق هوس راه ندارددر مجمر ما شعله خس راه ندارد
Rübai 268خاقانی از اول که دمی داشت فزونمیبود درون پرده چون پرده درون