Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Plansız yaramır bizim Şura quruluşumuzda iş görmək. Çalışmaq istəyənlərin hamısı bu qanuna tabe olmalıdır. Hər işi plansız başlayanda görürsən ki, axırda içindən qənbərqulu çıxır, iş baş-ayaq qalır.Başqaları birdən-birə beşillik plan tərtib verib, təsdiq eləyib, sonra parça-parça, hissə-hissə o plandakı işi həyata keçirirlər. Ancaq bu qaydanı “Molla Nəsrəddin” məcmuəsində işlətmək mümkün olmur. “Molla Nəsrəddin”in iş planı ancaq birillik ola bilər.
Gözüne güveneni gör özüne özeneni görGözüne güveneni gör özüne özeneni görSözüne sevinene bah kadduna kıvananı gör
Qəzəl 207می کند پامال، تن آخر دل آسوده رامی شود دامن کفن این پای خواب آلوده را
Qitə 107از افق ملکت ار ستاره فرو شدطلعت شمس ابد سوار بماناد
Rübai 114خالی داری بر لب چون قند، از مشکخطی داری بر رخ دلبند، از مشک
Bu, bir təriq ilə kəsri-nəfsdir və müqəddimeyi-mədhi-padişahi-əsrdirSaqi, nə idi bu cami-gülgunKim, eylədi halımı digərgun?
Bəradərim Məşədi QurbanəliFi 25 aprel (1895–1897-ci illər arası).*Nehrəm*
Ne sâhib ola bile bu sabâh sâhib olanNe sâhib ola bile bu sabâh sâhib olanSa'âdete irişe bu nefes musâhib olan
Pərakəndə şeir 209یادگار عشق داغی در دل دیوانه ماندشمع رفت از انجمن، خاکستر پروانه ماند
Qitə 114خاقانی را مپرس کز غمایام چگونه میگذارد
Rübai 121ای کرده به خون دشمنان خارا لعلدر گوش سپر کرده فرمان تو نعل
Bu, səbəbi-nəzmi-kitabdır və baisi-irtikabi-əzabdırSaqi, tut əlim ki, xəstəhaləm!Qəm rəhgüzərində payimaləm.
Əzizim Sidqi! (11 dekabr 1910)Nə tövr oldusa, bu dəfə adını Sidqi yazdım, çünki “Sidqi” çox şirin düşür. Bəlkə ondan ötrü ki, mərhum Sidqini yada salır. Heyf ki, Sidqinin axırına “zadə” qondarırsan və məşhur olan Sidqinin ləzzətini azaldırsan. Xülasə.Yazırsan ki, tez cavab yazmıram sənin kağızlarına. Bunun səbəbi ikidir; biri budur ki, mən əslində kağız yazmağa tənbələm, bir səbəbi də budur ki, qıçlarım gecə və gündüz ağrıyır. Qoymur rahat olam. İki aydır sağ əlimin baş barmağına yara çıxıb, qoymur qələmimi əlimə alam.
Geldi hayâli ola mı gönlüm aparmağaGeldi hayâli ola mı gönlüm aparmağaYa uyhuda sanıp beni benden oyarmağa
Pərakəndə şeir 211روز قسمت چون ادا فهمی به ابرو داده انددلربایی را به آن چشم سخنگو داده اند
Qitə 119خاقانیا به سوک خراسان سیاه پوشکه اصحاب فقه گرد سوادش سپاه برد
Rübai 123امروز که گشت باغ رنگین از گلشد خاک چمن چو نافهٔ چین از گل
Bu, bünyadi-binayi-bəladır və müqəddimeyi-ələmi-ibtiladırMəktəbdə onunla oldu həmdəmBir neçə mələkmisal qız həm.
Əzizim Məmmədəli! (1911)Az qaldı ha: iki həftəyə yəqin orada olarıq və görüşərik. Sən Allah, “Tiflisski listok”un nömrələrini oxuyub qurtaran kimi hər gün sal poçta gəlsin və “Günəş” də göndər, çünki hələ bizə gəlmir. “Russkoye slovo”nun da nömrələrini orada saxla. Sən Allah, Həmidə xanımın çekini göndər geri. Əgər pulu alıb, borca vermiş olsan, yerini doldur: barı yanvar ayında öz borcumuzu özümüz verək.Bunu sənə qabaqlar da istəyirdim yazam ki, Faiq əfəndi bundan sonra orada sahib-ixtiyardır, hər barədə: xərclər və pullar barəsində, habelə jurnalın məzmunu barəsində. Ondan sonra sənsən. Sözsüz, sən özün də bunu bilirsən.
Niçesi katlana gişi şehâ cefâna senünNiçesi katlana gişi şehâ cefâna senünÇü el irmeye bu dünyâda vefâna senün
Pərakəndə şeir 229ز آب تیغ او هر بیجگر سربرنمی آردز سر تا نگذرد غواص، گوهر برنمی آرد
Qitə 127آه و دردا که شبیخون اجلدر زد آتش به شبستان اسد
Rübai 135پیمانه بده، که مرد پیمانه منمدر دام زمانه مرغ این دانه منم
Bu, Məcnun atasının vaqifi-hal olduğudur və onu biyabani-möhnətdə bulduğudurGəncinəgüşayi-gəncgöftarOlmuş bu əda ilə gühərbar:
Mənim əzizim Həmidə!dekabr (1911)*Tiflis 17*
Ol güneşi severem ki nûrını aya virürOl güneşi severem ki nûrını aya virürGüneş oldur nûrını yohsula hem baya virür
Qəzəl 229کوکب سعدی بود از هر شرر پروانه رااختری پیوسته باشد در گذر پروانه را
Qitə 129زخم بر دل رسید خاقانیتا خود آسیب بر خرد چه رسد
Rübai 136تا کی ستم سپهر جافی بینم؟وین دور مخالف منافی بینم؟
Bu, Leylinin ay ilə münazirə qıldığıdır və xurşid kimi şövq oduna yaxıldığıdır"K'ey gah qədim kimi xəmidə'Gahi pür olan misali-didə!