Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Başma döndüyüm ay pərizada,Can içində cana vermərəm səni.
Xatirə yarpaqlarıTəsəlli tapıram xatirələrdəXatirə sözündən üşənirəm həm.
İran konsuluna məktubDövləti-əliyyeyi-İranın konsuluna yazılmış ərizənin surəti dövləti-əliyyeyi-İranın Tiflis baş konsulu, cəlal sahibi ikinci sərtib Əli xan cənablarına onun səadəti daimi olsun!**Nəvvabi-müstətabi-alinəsəb, impera- torzadə Qafqaz canişinin xidmətində Şərq dilləri mütərcimi olan mayor*
DağlarSiz ki bir-birinizdən ayrılmayan əşdiniz,Sinənizə ayrılıq dağı çəkildi, dağlar!
Əli KəriməI**Sındı şerimizin kövrək qanadı,
Muğamı dinləyirəmÜrəyimdə sevinc, qəm –Muğamı dinləyirəm.
TəbrizQollarım dolanar boynuna bir gün,Yenə baş qoyaram dizinə, Təbriz.
Yana-yanaCanan üz döndərdi əğyarla getdi.Qaldım ortalıqda mən yana-yana.
Əl tutmaq Əlidən qalıbAy qapımı döyən yolçu,Mən də sənin günündəyəm.
BasqınÇən basıb dağları, sərindir havalar,Payız zamanıdır köçüb obalar.
XitabƏya güruhi-sitəmkar, əhaliyi-Təbriz,Vəfa yerində cəfa sizdə bu nə adətdir?!
Qəmər!Odamda bir gecə səbrim tükəndi, bitdi məcalım,Vücudum atəşi-humma içində həp yanıyordu.
Apar məniBir ömürəm, yazım sənsən,Bir nəğməyəm, sazım sənsən,
ƏvəzindəNövrəs İman:**Ya mənim adımı, ya öz adını,
PəriBoyun sürahidir, bədənin büllur,Gərdənin çəkilmiş minadan, Pəri!
Arazla dərdləşməOğlum Araz üçün**Gəlin kimi qurulursan,
AddımlarSənət meydanına qədəm qoyuram,Qoy sözüm güc alsın elimdən mənim.
Biz od üstündə doğulduqMən ölümlər və sürgünlər, qadağanlar, milli qırğınlar və soyğunlar, milli təhqirlər, milli əsarət görmüş nəslin nümayəndəsiyəm. Uşaqlığım zəhərə batırılmış badam içinə oxşayır. Gəncliyim, ahıllığım, qocalığım kəşməkəşli illərdən keçib. Atamın şəhid olmasıyla doğma kəndimizdən, buz bulaqlı meşələrimizdən ayrılıb, anamızın göz yaşlarını qəlbimizə axıda-axıda bacımla mənim Daş Salahlı və şəhər həyatımız başlayıb.Lakin milli dərdlərimiz daha böyük olub. Müsavat hökumətinin qurulduğu günlərin sevinci, süqutunun kədəri, 20-ci ildə kəndlərimizə qəfil erməni hücumları, az ömürlü, iztirablı qaçqın günlərimiz bir-birini əvəz edib.
Xəbər verHökumət məqamında əyləşən alim,Əvvəl mənə Yamən Hudan xəbər ver.
Vükəlayi-millətəGətməsə Batmanqılıc tranə, nəzm etməz qəbul,Cəlb edək ol zatı iovriyyəlle, Allah eşqina.
Halısan barıMüşərrəfəm, dilbər, sənin yolunda,Dünya şövkətinnən xalı san barı.
Ata və oğulAtam mənim papaqçıydı...Varı-yoxu bir qəlibdi,
GəlYekə - yekə çox danışma, ay gədə,Götür sazı, gir meydana, cəngə gəl.
Bəri baxBaşına döndüyüm alagöz ceyran,Aç gözünü, amandır, bir bəri bax.
Ghazal 3جانا به جز غم تو دلم را هوس مبادجز تو کسم ز جور تو فریادرس مباد
SəninDağlar səndən xəbər alım,Hanı o büsatın sənin?
VarmıBinadan gözəl olmayanTelin qədrini nə bilər,
Təzə əsrin ibtidası(Qəziyyə, 4 pərdədə)*Əfradi-əhli-məclis
Bir neçə sözBu kitabçadakı hekayələr təqribən bundan on beş il əvvəl, «Səda» və başqa Bakı qəzetələri sütununda dərc olunmuşdu. 1912- və 1913-cü illərdə ayrıca olaraq «Həyat səhifələri və Divanə» invanlı kitabçalar şəklində meydana çıxdı.O zaman birinci rus inqilabı, umudlarımıza baxmayaraq söndürülmüş və ağır bir irtica Rusyada sakin millətləri boğmağa başlamışdı. Nəticədə bə’zi mühafildə bir naümidlik hökmfərma oldu. Zəif təbiətlilər bədbinliyə üz qoydu. Bir çoxları, «Son bahar» dövrü fikirlərinə qapıldı və məhv oldu. Gəncliyin çox hissəsi enerzisini sərf etməyə zəmin bulamadı, «metafizik» sahəsinə atıldı və gözəl vaxtını dinin mücərrəd vərasətinə həsr etdi. «Cavan»ların təbii yolu qayıb etməsi, bircə çox həyatı şərtlərdən irəli gəldiyi, aşkardır. O zaman önümüzdə həlli icab edəcək böyük məsələlər var idi. Çar istibdadından başqa, türk gəncləri üçün bir də «milli» istibdad və cəhalət movcud idi. Xalqın inkişafı yolunda qara daş təşkil edən bu iki qüvvə bir-birilə sıxı bir rabitə də idi. Birinə endirilən zərbə ötəki tərəfindən dəf’ olına bilirdi. Gəncliyin vəzifəsi: bütün qüvvət və qüdrətini toplamaq və iki başlı istibdadı bir zərbəyə qurban etmək idi.
Qəzəl: Ənanım aldılar əldən dili-zar ayrı yar ayrıƏnanım aldılar əldən dili-zar ayrı yar ayrıMəni divanə etmişlər xəzan ayrı bahar ayrı