Dilimiz və İmlamız

Ədəbiyyatı olmayan bir millətin, dilsiz insanə oxşuyacağım söyləmək üçün dəlilə, təfsile hacət yox sanıram. Çünki ən böyük şahid keçmiş hallar, indiki vüquatlardır. Bundan ötrü örnək, misal axtarmaq üçün də uzaqlara getməyək: iştə başda çərkəz, ləzgi… dilləri, sonra da bizim türkcəmiz. Mədənilik ləzgilər, çərkeslər arasında yayıldıqca öz dilləri de yoxluğa doğru yayılacaq. Bir vaxt olacaq ki, o kimi dillərin tarixdə ancaq adlan qalacaq. Neyçün? Çünki yazısı, imlası, ədəbiyyatı yox. Bu bir həqiqətdir; çaxotkaya, vərəmə tutulmuş bir bəxtsiz adamın öləcəyi qədər bəllidir. Türkcəmiz, hər nə qədər tez-gec, həqq rəhmətinə gedəcək olan o dillər kimi deyildir. Amma bugünkü qaydasızlıq naxoşluğuna vaxtilə dərman etmək çarəsini axtarmazsaq, onun bu yaman halının da çox uzanacağından qorxulur.Bu qorxu, millətini sevən her homiyyətlini düşündürsə gərəkdir. Çünki dadlı dilimizin yavaş-yavaş aşağıya doğru düşdüyünü görürüz. Sevgili dilimizin aramızdan artıq qiyməti gedir. Halbuki bu zamanda hər millət öz dilini saxlamaq üçün varını yox, canını belə fəda edir. Ne edək? Bizim bir çox işlərimiz kimi bu da böylə düşür: Qafqaziyalı, elmli iki türk yarım saata qədər öz ana dilləri ile danışsalar darıxırlar.

Omar Faig Nemanzadeh19045 min
Qit'a 7

تا اثر جهان بود باد جهان به نام توتا گهر فلک بود، باد فلک غلام تو

Falaki Shirvani1 min
Oyan dağlar

Bəstinin ah-naləsindənOyan, dağlar, oyan, dağlar.

Ashiq Basti1 min
Milliyyət baxımından ədəbiyyatda forma və məzmun

Şərq və Qərb tədqiqatçıları tərəfindən Nizami daha çox İran ədəbiyyatı nümayəndəsi kimi öyrənilmiş və onun şəxsiyyəti yalnız həmin sifət ilə tanınmışdır.Kök salmış bu yanlış təsəvvürə baxmayaraq, Nizami bizim qənaətimizcə, Azərbaycan şairidir və bu həqiqət yalnız onun nisbətinin “Gəncəvi” olmasından irəli gəlmir.

Mammad Amin Rasulzade19493 min
Pəri

Nagahdan gördü gözüm,Sən təki insanı, Pəri.

Molla Juma3 min
İsitmə

Fəryada gətirdin məni sən canə, isitmə!Döndərmə gözüm yaşın ümmana, isitmə!

Ashiq Valeh1 min
Qəzəl: İç şərabi-nab, özün, saqi, mənə məstanə bax

İç şərabi-nab, özün, saqi, mənə məstanə baxGah çeşmi-şəfqət ilə, gahi bi-rəhmanə bax

Qovsi Tabrizi1 min
Ay üzə-üzə

Ay ağalar, çeşmim yaşı sel oldu,Çalxanır sonalar ay üzə-üzə.

Ashiq Musa1 min
Məni

Tərlandı baxışın, gözün can alan,De çək caynağına, di darə məni.

Aghdabanli Qurban19031 min
Qara pul

Dolanım başına, ey gözləri məstan, qara pul,Nə əziz eylədi səni xaliqi-Sübhan, qara pul.

Anonymous folk poets1 min
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 13

فردا کالسکه را حاضر نموده اسب‌ها را بستند. ابراهیم‌بیگ، میرزا عباس، مهدی بیگ، بنده سوار شده راه افتادیم. هر کس ما را می‌دید برمی‌خاست و از یمین و یسار هی سلام و مرحبا بود که می‌رسید. بیگ هم با دست راست و چپ همه را تمنا و جواب می‌داد. قدری گشته، برگشتیم به خانه. حاجی مسعود رقیمجات پست که امروز رسیده بود آورد. گرفتم. یکی مال طهران بود از مشهدی حسن. پرسید: «از کجاست؟»گفتم: «طهران از مشهدی حسن کرمانی.»

Zeyn al-Abedin Maraghei13 min
Ghazal 184

نیست بر خاطر غباری از پریشانی مراجامه فتح است چون شمشیر عریانی مرا

Saib TabriziGhazal1 min
Ghazal 15

مستِ تمام آمده است بر در من نیم شبآن بت خورشید روی وآن مه یاقوت لب

Khaqani Shirvani1 min
Qasida 6

تا مرا مهر تو در دل رخ تو در نظر استدل ز غم مضطرب و دیده به خونابه تر است

FuzuliQasida5 min
Jam-i Jam, chapter 28

چیست گیتی؟ سرای محنت و غمزحمت او فزون و راحت کم

Awhadi MaraghaiMasnavi3 min
Bakı dəryası

Nə gözəlsən, ey Bakı dəryası! Və necə xoşbəxtsən, ey Bakı dəryası! Ey Bakı dəryası, ey dəryaların seçilmişi! Ey göllərin padşahı! Nə göl kimi gölsən, ey Bakı dəryası, çünki yer üzündə sənin kimi böyük göl yoxdu! Nə dərya kimi dəryasan, Bakı dəryası, çünki çəkilib şir kimi durmusan kənarda və heç bir özgə dəryalara qarışmırsan, heç kəs ilə işin yoxdur!Nə gözəlsən, ey Bakı dəryası!

Jalil Mammadguluzadeh2 min
Apardı cânı ger gönül apara sehl ola

Apardı cânı ger gönül apara sehl olaBin cân u bin gönül dağı ol yâra sehl ola

Kadi Burhan al-DinGhazal1 min
Sharafnama, chapter 52

When the sun struck forth its head from the corner of the Nile (the sky),The sphere washed its coat of the blue (black) colour (of dark night).

Nizami GanjaviMasnavi5 min
Təbrizə doğru

Faytonçumuz Novruz adlı qoca bir seyid idi. Qızlar onun qoca olmasına sevinirdilər.Faytonçu Yekan seyidlərindən idi. Bunlar Təbrizlə Mərənd şəhəri arasındakı yolun qərb tərəfində yerləşirlər. Bunların hamısı seyid, hamısı da yolvurandır. Yekan seyidləri çox ucaboylu, çox da qüvvətli bir tayfadır. Bunlar İran ordusunda yalnız topçuluq vəzifəsində məşhur olurlar.

Mammed Said Ordubadi13 min
Ghazal 542

ناوک غمزه می زند بر دل من نگار منصد پی اگر جفا کند، صدق و صفاست کار من

Qasim AnvarGhazal1 min
Ghazal 188

ترک شراب کی کنم من که چو رند فاسقم؟عار ز زهد اگر کنم فخر من است که عاشقم

Nasimi1 min
Töhfeyi-Sami, bölmə 149

اصلش از شیراز است و از عظمای اطبای عمر خود . بیمن نفس و سعادت قدم مشهور و ممتاز، از جمله شاگران نجیب مولانا صدرالدین علی طبیب است از شیراز متوجه کاشان گشته در آنجا توطن فرمودند و در اواخر ایام بطبابت نواب صاحبقرانی شرف امتیاز یافت در شهور سنه ست و اربعین و تسعمایه بمرض الموت گرفتار آمد این مطلع از ایشانست و بسیار نازک آمده .گل نو رسته من آنچنان نازک بود خویش

Sam Mirza1 min
Saqi, mey ver, genə bir tazə günah istəyirəm.

Saqi, mey ver, genə bir tazə günah istəyirəm.Qara göz, nameyi-əmalı siyah istəyirəm.

Seyid Azim ShirvaniGhazal1 min
Çağlayanlar kimi ruhum çağlar

Çağlayanlar kimi ruhum çağlar,Çağlayan ruha yasaq alçaqlar.

Rafig Zaka Khandan19861 min
Qasida 54

هرکه او را میل خاطر سوی ارزانی بوداو برنج و خواری ارزانی و ارزانی بود

Qatran Tabrizi3 min
Complaint 39

حاصل روزگار می بینیغم بی غمگسار می بینی

Mujir al-Din Baylaqani1 min
Özümdə qalıb

Adın dilimdə, bu gün də şirin dilimdə qalıbGözüm yolunda gözəl – dərdli Təbrizimdə qalıb.

Suleyman Rustam1 min
Min gözəl gördümsə, bir əhli-vəfasın görmədim!

Min gözəl gördümsə, bir əhli-vəfasın görmədim!Çox cəfa çəkdim bu yolda, bir səfasın görmədim!

Aliagha Vahid1 min
Ata öyüdü

Ey oğul, böyüdün kamala çatdın;Çalışdın, səyinlə bu hala çatdın.

Abdulla Shaig19453 min
Rubai 2

دی گفتمش آن خوش پسر درزی راکز بهر خدا خوش ببُرا، درزی را

Mahsati Ganjavi1 min