Bu gecə

Dərin-dərin uçurumlar, vərəmli fırtınalar,Bütün-bütün sıqıb əzməkdə ruhumu bu gecə.

Гусейн Джавид1 мин
Elmi-bəşər

“Bir məktub münasibətilə”Bəradərimə:

Гусейн Джавид2 мин
Ey ruhi-pürsükun!

Ey bənliyimdə hakim olan ruhi-pürsükun!Ey ruhi-münfəil! Səni gördükcə həp zəbun;

Гусейн Джавид2 мин
Hali-əsəfiştimalımı təsvirdə bir ahi-məzlumanə

Hər kəs aləmdə bir bəlayə düçarOlur, amma mənim kimi olamaz.

Гусейн Джавид3 мин
İbtilayi-qəram

Dinliyorkən lisani-şerimi bən,Bir yetimin lisanhalı kibi,

Гусейн Джавид1 мин
İki həmşireyi-lətafətü an

Bəzən əsla umulmayan yerdən,Nə qədər bəxtiyar olur insan!

Гусейн Джавид1 мин
Kiçik sərsəri

Uyuyur... caməxabı toz, torpaq;Nə bir ümmidi var, nə kimsəsi var.

Гусейн Джавид1 мин
Nəcmi-geysudar

Sən ey yüksək fəzalardan aşan səyyahi-zərrinpər!Uzaq, ey nəcmi-geysudar! Uzaq gəz, ərzə yaqlaşma!

Гусейн Джавид1 мин
Öksüz Ənvər

Doquz yaşında zəki, uslu bir çocuq: Ənvər...Sinifdə tam iki ildir, birincilikdə onun

Гусейн Джавид2 мин
Qaçqın

Örtünmə, dur! Kimsən, nerəlisən sən,Gözəl qaçqın, başı bəlalı qaçqın!

Гусейн Джавид1 мин
Qoca bir türkün vəsiyyəti

Yavrularım! Ey ömrümü şənləndirən, güldürən,Alnı açıq oğullarım, gözəl, yosma qızlarım,

Гусейн Джавид3 мин
Şeir məftunu

Pürhəvəs şerə mübtəla bir qız,Nura aşiq sevimli bir yıldız.

Гусейн Джавид1 мин
Sevinmə, gülmə, quzum!

Не радуйся чужому горю, милый,Злорадство брось, не смейся над бедой,

Гусейн Джавид1 мин
Son baharda

Həmşirəzadəm için*Kədərli, sisli bir aqşamdı, ağlıyordu səma;

Гусейн Джавид19092 мин
Türk əsirləri

Erkək, qadın, əsgər, çocuq, ixtiyar— Əsir — deyə, minlərcə türk övladı:

Гусейн Джавид1 мин
Verdim o gün ki, zülfi-pərişanə könlümü

Verdim o gün ki, zülfi-pərişanə könlümü,Saldı nigar o zülfdə zindanə könlümü.

Гусейн Джавид1 мин
Maral

ƏŞXAST u r x a n b ə y – Ortaboylu, şişmanca bir mülkədar, milli qiyafətdə, 48 yaşında.

Гусейн Джавид19131 мин
Üçüncü pərdə

Vəq’ə bir ay sonra, gündüzün Barjomda vaqe olur. Sağ tərəfdə bir sofa (koridor), solda tək qapılı, iki pəncərəli, küçük, sadə bir oda. Pəncərə önündə bir çarpayı, bir masa, dörd-beş sandalya və masa üzərində bir sürahi, bir-iki qədəh və bir taqım ilac şişələri görünür. Təmmuz... ikindi çağı... Cəmil bəy xəstə olaraq yataqda uyur. Humay (sofada bət-bənizi uçmuş və məhzun bir halda düşünür. Yüzünü göy səmtinə tutaraq). Aman, yarəbbi! Bu nə fəlakətli hal!.. Cəmili azarladığım o mənfur saət, o məş’um dəqiqələr kaş ki, yaranmayaydı!.. Ah, gedib ayaqlarına qapanmaq istiyorum, fəqət, heyhat!..*S ə l t ə n ə t (Humaya rast gələrək). Nə düşünüyorsun, yavrum?

Гусейн Джавид191315 мин
Bisət

BİSƏTAydın və yıldızlı bir gecə. Məkkə yaxınlığında Hira dağı. Ətrafda mağaralar, yalçın qayalar, sarp enişlər, qorqunc uçurumlar...Peyğəmbər əli alnında dərin düşüncələrə dalmış... O, qırq yaşında, gözəl, veqarlı bir sima... Alnı, köksü, omuzlarının arası geniş; rəngi gül rənginə mail əsmərimsi və nurani... Saçları nə pək qıvırcıq, nə də pək düz; sağalı bir tutam, sıq və tam; biləklər, qollar qalın və qüvvətli... Böyük başlı, hilal qaşlı, çəkmə burunlu, dəyirmi çöhrəli, orta boylu, iri gəmikli; kirpikləri uzun, iki qaşının arası açıq, fəqət bir-birinə yaqın. Gözləri qara və büyücək... İştə o dalğın və müəmmalı gözlər... Gecənin sükutunu oqşayan həzin və bayıltıcı bir ud zümzüməsini dinləyərək, uyuyor kibi, kəndindən keçmiş. Bu sırada pənbə, mavi, mənəkşə nurlar içində altun qanatlı, füsunkar bir mələk göydən enər və ilahi bir ahənglə Peyğəmbərə xitab etməyə başlar.

Гусейн Джавид19226 мин
Üçüncü pərdə

Bursada Yıldırım Bayazid sarayında süslü bir salon. Gecə... hər tərəf mumlarla donatılmış... Bir guşədə çini saqsıda... hənuz açmamış hərdəmbahar gülü gözə çarpar. Yeni doğmuş ayla yıldızlar da uzaqdan görünərək şairanə bir mənzərə ərz edər. Yucaboylu hərəm ağası qara ərəb N a z i m əllərini köksündə çapraz edərək düşünüb durur... Sultanın nədimlərindən qısaboylu, ufaq cüssəli bir masqara Cücə Əmir Teymur qiyafətində daxil olur. Səssiz adımlarla arqa tərəfdən hərəm ağasına yaqlaşır. Ayaqlarınıyerə vuraraq hoplar, ta ənsəsinə (peysərinə) tatlı bir sillə eşq edər.N a z i m (diksinir, qızar, Cücəyi yaqalamaq istər). Ah, azğın Cücə! Sapqın Cücə!

Гусейн Джавид192522 мин
Beşinci pərdə

Кафе-ресторан в Берлине. Справа и слева — двери. В углу небольшая сцена с окрестром из пяти-шести музыкантов. В центре площадка для танцев, по стенам столики и кресла для посетителей. Первый день мая.Соломон у буфетной стойки читает газету. Официантки — женщины и девушки — убирают со столиков. Женщины болезненно тучны с нездоровым цветом лица, девушки слабы и бледны.

Гусейн Джавид192819 мин
Urmiyədən

O kəs kim elmdən məhrum, cəhlilə “fanatik”dir,Demə insan o nadanə ki, bir heyvani-natiqdir.

Гусейн Джавид5 мин
Həsbi-hal (5)

5Şimdi üçüncü qısma gələlim.

Гусейн Джавид5 мин
Teatr yaxud sən’əti-tamaşada təbəddül və tərəqqi

Oktyabrın dördüncü aqşamı Namiq Kamal bəyin “Akif bəy” adlı faciəsi “Tiflis türk dram dəstəsi” tərəfindən mevqeyi-tamaşaya qoyuldu. Bu əsəri Qafqas şivəsinə təbdil edən Axundov cənablarıdır.Məzkur faciə beş pərdədən ibarətdir.

Гусейн Джавид3 мин
M.Qurbanəli Şərifzadə

NekroloqSəmimi millət xadimlərindən biri də tərki-həyat etdi. Əvət, M.Qurbanəli Şərifzadə həzrətləri də sönüb getdi, həm də bəlirməsini, parlamasını sezdirməyən bir qıvılcım kibi söndü.

Гусейн Джавид3 мин
İlk pərdə

Nişaburda mədrəsə yaşayışı... Tələbələrə məxsus bir oda. Ətraf taxçalarda kitablar, üstürlab və sair*həndəsə alətləri, sağda qapı başqa bir odaya, solda qapı dışarı açılar. Qarşıda iri pərdələr asılmış.*

Гусейн Джавид9 мин
Üçüncü pərdə

Alp Arslan sarayında qəbul odası... Aqşamüstü, Hacib düşüncəyə dalmış. Bu sırada*Xacə Nizam gəlir, Hacıb baş əyər.*

Гусейн Джавид8 мин
Bənim tanrım

Hər qulun cihanda bir pənahı var,Hər əhli-halın bir qibləgahı var,

Гусейн Джавид1 мин
Hərb və fəlakət

Uçar, uçar, yenə ruhum diyari-hüznə qoşar;Uzaq, uzaq, çox uzaq bir mühit içində yaşar.

Гусейн Джавид19165 мин
Niçin?

Bən niçin məsti-eşqi-yar oldum?Bu nə xülya ki, bən düçar oldum?

Гусейн Джавид1 мин