Şeytanın barmağı

Təmsil*Çox qədim zamanlarda yoxsul bir kəndli vardı. Onun cındırından cin hürkürdü. Özü də arıq və cılızdı. Ha əlləşirdisə, kasıblığın daşını ata bilmirdi, hətta taxılını döymək üçün də başqalarından qoşqu heyvanı istəməyə məcbur olurdu. Qonşusundan ikicə günlüyə aldığı öküzləri vələ qoşub, arpasını döydü, dənini ikitəkərli arabaya yükləyib, dağ ətəyindəki kəndin dəyirmanında üyütməyə apardı. Bir çətən külfəti acından batırdı. Fikri bu idi ki, necə olursa-olsun, bu axşam özünü dəyirmana yetirsin, yalvar-yaxarla dənini üyüdüb, gecə ikən də evinə qayıtsın. “Sən saydığını say, gör fələk nə sayır!” – deyiblər. Kəndli nə qədər tələsirdisə, öküzlər bir o qədər səbirli yeriyir, bəzən də üzə durub yolun ortasında dayanır, tənbəl-tənbəl quyruqlarını tərpədir, kəndlinin hay-hüyünü sanki eşitmirdilər. Kəndli qan-tər içində idi. Qırışlarla örtülmüş alnında tumurcuqlanan tər damcılarını əlinin tərsilə silməkdən yorulmuşdu. Günün istisindən az qala yazığın başı çatlayırdı. Öküzləri qırmancla döyəcləməkdən təngə gəlmişdi. Yolun kənarında kölgəli bir yer də yox idi ki, arabanı açıb, dincini alsın. Heç yerdə otdan, göyərtidən də gözünə dəymirdi ki, öküzləri bir az otarıb, sonra yola düşsün. Bu halda, tərs kimi, öküzlərdən biri soncuq atmağa başladı, arabanı o yan-bu yana dartaraq, yoldan qırağa çıxartdı, çökəyə tərəf sürüdü. Araba kəlləmayallaq aşdı. Kəndli özü də zərblə ağzıüstə yıxıldı və istər-istəməz “lənət sənə kor şeytan!..” – dedi.

Mehdi Hüseyn19594 dəq
IX

Göyalı ilə Qaratel yenə də qaraltı içində qaldılar, basaratları bağlanan kimi tərpənmədilər, danışa-danışa durdular. Onlar ulu Tanrıya inanmaq-inanmamaq təzadı içində dolaşırdılar. Nə əl-ayaq eləyib tezcə yaylağa qalxa bildilər, nə də aranda əyləşib arxayınlaşa bildilər. Ziyarət dağı onlardan ötrü dar ağacına döndü. Onlar bu dar ağacından asıla-asıla durdular. Ziyarət dağında ulu Tanrıdan diləyib aldıqları Şükranı onun amanında, pənahında saysalar da, yenə də şübhədən xilas ola bilmədilər, qara mozalanın gətirdiyi qaraltılardan qurtara bilmədilər.Nə isə, kələfin ucunu itirib vurnuxdular, vurnuxdular, bütün sözsöhbətlərinə baxmayaraq, üzə açılışıb Şükrana ciddi bir söz deyə bilmədilər. Onlar Şükranın ürəyinə qara qorxu salmaqdan qorxdular, gözlədilər, gözlədilər görək nə olur, bu qaraltı aldadıcıdır, ya necə? Gözlədilər görək ürəklərimizə daman qaraltıların əsli vardır, ya necə? “Axı biz Ziyarət dağına ziyarətə getmişik, biz orada övliya-ənbiya məqbərələrini, qabağımıza çıxan qara daşları öpmüşük, kəlləyə qalxıb ulu Tanrıya dəxil düşüb Şükranı almışıq. Yeddi qızın gözlərini güldürmüşük. Ağqoyunlu elinə bir səvari – Ulduz belində qanad açan ecazkar bir oğlan vermişik. Bəlkə bu mozalan lap adəti mozalandır, aranlarda olan qamışlıqla da qaynaşan, dana-dunanı dingildədən çox qaraca, heyvərəcə mozalanın birisidir? Biz Şükranı artıq istədiyimizdən, onun üstündə tir-tir əsdiyimizdən belə olur? Bəlkə bu gizli xof vahiməni açıb qızlarımıza, yeznələrimizə deyək?.. Bəlkə onlar öz oğul-uşaqları ilə birlikdə bizim ürəyimizə qaraltı salan qara mozalanı bu həndəvərdən qovsunlar? Ulduza da, Şükrana da rahatçılıq versinlər? Biz də ürəkdə qaralmayaq, arxayınlaşaq, arxayın-arxayın yığışılıb yuxarılara, ala yaylaqlara qalxaq?! Orada ala göllərin üstündə – dədə-baba yurdumuzda alaçıq-çadır quraq? Burada düzəni-dağı gözdən keçirə-keçirə yenə də Şükranın Ulduzun belində necə uçmağına, necə dağlardan aşmağına tamaşa edək? Şükranı aran elində, Göyəndə deyil, qar yağınca uzaqlarda, yaylaqda saxlayaq? Özümüz də Ulduza çiçəkli dağ yoncası yedirək? Ulduzu ağ göllərdə çimizdirək? Ulduzu par-par parıldadaq? Heç zaman çimizdirək? Ulduzu par-par parıldadaq? Heç zaman qoymayaq Ulduzun üstünə nəinki bir qara mozalan, heç bir qara milçək də qonsun!”

Süleyman Rəhimov5 dəq
Rəzmiyyədən

Xaneyi-zində şüəra kimi çün tutdu qərar,Hər tərəf nur tülu' etdi zəmin ü həcərə

Mirzə Nəsrullah bəy Didə1 dəq
II fəsil, 3

Qapının ağzında domuşuqlu oturan uşaq Kəsəmənlini görən kimi ayağa durdu və hörmətlə ona salam verdi. Kabı kişi bu üstü-başı cırıq uşağın mərifətinə heyran qaldı. Ayaq saxlayıb onun tükü tökülmüş papağına, çiyinləri yamaqlı köynəyinə və didik-didik olmuş şalvarına baxdı. Uşağın ayağındakı çarığın burnu deşilmişdi. Çirkli corabı görünürdü. Amma özünü əkə-bükə kişi kimi aparırdı.– Kimi istəyirsən, bala?

İsmayıl Şıxlı19954 dəq
Mirzə Həsən ilə Aşıq Pərinin deyişməsi

Mirzə Həsən:**Qönçə lətafətli, lalə üzlüsən,

Aşıq Pəri1 dəq
Gəlin

Sarbanlarda bir gözələ tuş oldum,Bənzer bir alıcı şahbazə, gəlin.

Əndəlib Qaracadaği1 dəq
Qırmızı

Yenə məni dərdə saldı bu gözəl,Yaşıl çarşab, corabları qırmızı.

Aşıq Camal1 dəq
Şuri-eşqin başıma axırı sövda gətirir

Şuri-eşqin başıma axırı sövda gətirir,Bu müşəxəssdi ki, eşq aşiqə qovğa gətirir.

Xurşidbanu NatəvanQəzəl1 dəq
Tərəhhəm li, təkəlləm, ya ğəzalə

Tərəhhəm li, təkəlləm, ya ğəzalə,Ucaltma çərxə buncə ahü nalə.

Həsənəli xan QaradağiQəzəl1 dəq
Hübb ayəsi, zahid, sənə Quranda tapıldı

Hübb ayəsi, zahid, sənə Quranda tapıldı,Misdaği mənə arizi-cananda tapıldı.

Əbülhəsən RaciQəzəl1 dəq
Aşıq oldum gene tazə

Aşıq oldum gene tazəBir nov cavanə, cavanə

Mir Həmzə Nigari1 dəq
Qəzəl: Zülfi-siyahın oldu bu gün hüsnünə niqab

Zülfi-siyahın oldu bu gün hüsnünə niqab,Axşam araya düşdü, qürub etdi afitab

Nişat Şirvani1 dəq
Asar və İmarət ki, mərhum İbrahim xandan qalıbdır

ASAR VƏ İMARƏT Kİ, MƏRHUMİBRAHİM XANDAN QALIBDIR

Mir Mehdi Xəzani4 dəq
Səthi-cahan gülüstana dönübdür

Xələt geyib zümrüddən ağaclar,Ciçəklərdən boynun əyib budaqlar,

Mir Möhsün Nəvvab1 dəq
Mərizi-eşqə əlac eyləməz təbib, ölmə

Mərizi-eşqə əlac eyləməz təbib, ölmə!Bu dərdə carə edər visləti-həbib, ölmə!

Fatma xanım KəminəQəzəl1 dəq
Bu qızın

Nə əcəb xub yaradıb həsnini Tarı bu qızın,Nə əcəb gülşənə bənzər gül üzarı bu qızın,

Mələkballı Qurban2 dəq
Öldüm, nedeyim, derdimi bir yara deyən yox

Öldüm, nedeyim, derdimi bir yara deyən yox,Neylim ki, bu biçarəyə bir çare deyen yox.

Mirzə Mehdi ŞükuhiQəzəl1 dəq
Dəyişilir

Hər "moda", hərnəsnə, həradəm, qərəzhər şey kivar,Fikir, surət, dil və mənsəb, tərzi-əşkal, ixtiyar,

Əli Nəzmi1 dəq
Maraq

Dəmir pəncərədə qalmış gözlərim,Araram fəzada son qismətimi.

Ümmügülsüm1 dəq
Yarəb, nə nur imiş ki, məni yaxdı narına

Yarəb, nə nur imiş ki, məni yaxdı narına,Yarəb, nə zat imiş ki, məni çəkdi darına?

Cahanşah HəqiqiQəzəl1 dəq
Mirzə Şəfi Vazehlə Naci və Nasehin müşairəsi

Vazeh:*Şəbxpuş olmuş qədin ruxsari-atəşgunilə,

Mirzə Şəfi Vazeh1 dəq
Oyanmaz

Qaşı cəllad, gözü yağıYatıb oyanmaz, oyanmaz.

Aşıq Nəcəf Əlimərdanlı1 dəq
Qəzəl: Qəza surətgərin gəl gör nə xoş çəkmiş bu tuğranı

Qəza surətgərin gəl gör nə xoş çəkmiş bu tuğranı,Yazub dibaceyi-hüsnündə: haza Yusifi-sani

Mehdi bəy Şəqaqi1 dəq
Sizlərsiniz! Ey qövmi-macar, bizlərə ixvan

Sizlərsiniz ey qövmi-Macar, bizlərə ixvanƏcdadımızın müştərəkən mənşəyi Turan.

Əli bəy Hüseynzadə18921 dəq
Vətən

“Biriya”, könlüm olub aşiqi-rüxsari vətən,Başıma düşdü yenə nəşeyi-gülzari vətən.

Məhəmməd Biriya1 dəq
Ünçəqay

Gəl, gəl, ey sevgili yarım,Götür üzdən niqab ünçəqay,

Aşıq Saleh Şirvani1 dəq
Riyazətsiz, könül, bu nəfs bir tövsəndi, ram olmaz

Riyazətsiz, könül, bu nəfs bir tövsəndi, ram olmaz,Buna cövlangəh ərsə-ərz ola, seyri tamam olmaz.

Ağa Hacı Molla TağızadəQəzəl1 dəq
Oğlum Əhməd Tofiqə vəsiyyətim

Bizim də ölkədə Əhməd, gələr bir oylə zaman,Hüquqa malik olur millət, gülür vətənim.

Səməd Mənsur1 dəq
Əliqulu evlənir

4 pərdə, 5 şəkildə*İştirak edənlər

Sabit Rəhman19571 dəq
Qəddimi peyvəstə qaşın əydi çövgan eylədi

Qəddimi peyvəstə qaşın əydi çövgan eylədi,Könlümü, həmvarə, zülfün yıxdı, viran eylədi.

Hacı Rza SərrafQəzəl1 dəq