Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Bu söz ile fâş itdi lebün râz-ı cihânıKim sûzum ile yahdum oda sâz-ı cihânı
Ana diliTatarlar ana dilində yazdığı qəzetləri oxuyanda Qafqaz cavanlarının ana dili danışmaqları yada düşür.Tatar qəzetlərinin biri İran barəsində söhbət açıb bir yerdə belə yazır:
Türkcə şeir 2بیا، ای ساقی جانها، بیار آن باده در گلشنبه غایت خوشدلم کان یار میپرسد که: سن کیم سن؟
Rübai 13طوف سر کوی یار طاعات من استاوصاف جمال او مناجات من است
Töhfeyi-Sami, bölmə 10او نیز از جمله اولاد و امجاد آن سرور ارباب سداد است، بقوت بازو و شوکت و شجاعت و پیل تنی سرور ارباب جدل و عنا بود، قدرت بازوی او در کمانداری تا بحدی بود که اگر کمان رستم بدستش افتادی در یک کشش درهم شکستی، حدت نظرش در تیراندازی در مرتبه ای بود که اگر صد تیر انداختی پیکان بر سوفار آن دیگری نشستی، اما . چون سخت کمان قضا تیر تقدیر جهت فنای او از آماج خانه ی قدر گشادی داد، کشش و کوشش او فایده ای نداد و چون زال روزگار پنجه ی آمال و اقبال او را تاب داده بود، از چابک دستی و کوشش بسیار او هیچ نگشاد و هر چند بعد از پدر کروفری نمود آخر کار بکام و ناکام از استرآباد و دامغان که مقر او بود بجانب دشتی که مسکن یخه ترکمانان است گذشت و به امداد آن طایفه بر قلعه کرات که از امهات قلاع خراسانست مستولی شده آخر بدست مخالفان ازبک گرفتار شده و در شهور سنه خمس و عشر و تسعمایه قلعه بدنش را از ذخیره حیات خالی نمودند و مضمون آیه کریمه. « انما یدرککم الموت و لو کنتم فی بروج مشیده » شامل حال او گشت . این مطلع و بیت از اوست :شوخی که دایما دل او مایل جفاست
Görəsən kim nə imiş hörməti-səhbayə səbəbGörəsən kim nə imiş hörməti-səhbayə səbəbKi, həram etdi bu can cövhərini Şahi-Ərəb.
GörünçəDünyamı qaranlıq saran zamanda,Sən doğdun ömrümdə bir günəş kimi.
Qitə 25بار خدایا ز مرگ منت چه آیدبی گنهان را ز غم مکش که نشاید
Qitə 50چو گیتی بگسترد فرض جلالتتو اندر جهان فرش نیکی بگستر
Könlüm olubdu mail ol yarə, neyləyim mən?Könlüm olubdu mail ol yarə, neyləyim mən?Oldum onun qəmindən biçarə, neyləyim mən?
Ana çörəyiBu bağın başqa gözəllikləri var,Boylanıb incə çiçəklər, otlar.
Qəzəl 1728حریم میکده پر جوش از خروش من استشراب تلخ گوارا ز نوش نوش من است
Qəzəl 107Səndən, gözəlim, özgə kəsdə nəzərim yoxdur,Dərdü qəmi-eşqindən başqa kədərim yoxdur.
Qəzəl 490ای که رفتی و نرفتی نفسی از یادمخاک پای تو چو گشتم چه دهی بر بادم؟
Qəzəl 401Zülmət gecədə bizlərə rəhm eyləmədin, yar,Məhşər gününə etməmisən sən məgər iqrar?
Gülşene bah yârumun kirişmesini görGülşene bah yârumun kirişmesini görIşkıyile cânumun girişmesini gör
Murdarİrəvan şəhərinin yavıqlığında Toxmaxangöl adlı müsəlman kəndinin dağılmaq xəbərini “Zaqafqaziya” qəzetində oxuduq.Əhvalat belədir ki, otuz il bundan qabaq bir neçə müsəlman, şəhər yerini icarəyə götürüb, başlayıblar əkinçiliklə güzəran eləməyə və həmin yerdə dam-daş tikdirib, bir balaca kənd salıblar. İndi şəhər idarəsi müsəlmanlara deyir ki, “çəkilin gedin buradan!”. Kəndlilər soruşurlar ki, “biz ki, icarə pulunu tamam-kamal veririk, nədir bizim günahımız ki, bizi kəndimizdən qovursunuz?”. Şəhər idarəsi cavab verir ki, “kefimiz belə istəyir”. Müsəlmanlar möhlət istəyirlər ki, özlərinə bir özgə yer tapsınlar və evlərini öz əllərilə söküb dirək-pərdilərini və akoşkalarını çıxardıb aparsınlar. İdarə möhlət vermir və bir neçə gün bundan qabaq bir dəstə adam göndərib kəndi dağıdır.
Məqamatül-arifin, 3از بدایات گیر تا ابواببعد ازان تا معاملات و صواب
Rübai 14آنم که خدای محض در پشت من استوین قوت کاینات در مشت من است
Töhfeyi-Sami, bölmə 16یعقوب بن حسن بیک بن ملک حسن را شاهی و آسمان جمال را ماهی، ولد امیر حسن بیک بن علی بن قراعثمان است آن طایفه را آق قویونلو گویند و چنانکه در کتب تواریخ مسطور است اجداد ایشان در زمان اغوز خان که قبل از ظهور اسلام بوده و از فضای ولایت شرق بایران لشکر کشید و بر اکثر آنولایت مستولی گشته در حدود دیار بکر رحل اقامت انداخته اند و اول کسی که از این طبقه لباس و شعار سلطنت پوشیده و در احیای مراسم آباء و اجداد کوشیده حسن بیک است بعد از او اسن اولادش سلطان خلیل بعد از شش ماه برادر کوچکش یعقوب بیک که از جانب او حاکم دیار بکر بود متوجه آذربایجان شده رایت مخالف برافراشت، و در روز چهارشنبه چهاردهم شهر ربیع الاخر سنه ثلاث و ثمانین و ثمانمایه در حوالی خوی و سلماس چشمه حیاتش را بخاک بی اعتباری انباشت، بعد از این فتح پای بر مسند سلطنت نهاده حاکم اکثر بلاد ایران گشت و دست اکثر متغلبه را بر چوب بست و در رفاهیت بر روی رعایا گشاد اما در آخر حال نسبت بخلاصه و زبده ی آل و دودمان صفویه خیر مآل قدس الله تعالی اسرارهم قطع نظر از انتساب خاندان طیبین و طاهرین ملاحظه آیه کریمه قل لا اسئلکم علیه اجرا الاالموده فی القربی ننموده و در مقام خلافت درآمد و بید بی بهره ی عمرش از صرصر قهر الهی مستأصل گشت.تا دل مرد خدا نامد بدرد
Bu gələn kimdi ki, yüz vəlvələ Şirvanə salıbBu gələn kimdi ki, yüz vəlvələ Şirvanə salıb,Qülğülə, hüsnü onun, aləmi-imkanə salıb.
Səndənmidirİlhamısan bülbüllərin,Şerisən qızılgüllərin,
Qitə 29خدایگان جهان را طبیب دارو دادموافق آمد از بهر آنکه نیکو داد
Qitə 51به فر دولت تو صد هزار کس هستندرسیده این به مراد و نشسته آن به سرور
Çöhrəndə ölüm kölgəsi var, ey qarı düşmənÇöhrəndə ölüm kölgəsi var, ey qarı düşmən,Xalq ordusu çoxdan qazımışdır sənə mədfən.
Sıfırı yeddinin yanından pozunA dostlar, deməyin dolmusan yaşa,Şairəm, yaşıma baxmayın mənim.
Qəzəl 1735Eşq hər bir gözələ daireyi-əfsundur,Leylinin bəxti qara oldu, səbəb Məcnundur.
Qəzəl 117Tərifi gül camalın düşdükdə bu cahanə,Valehlərin sədası yüksəldi asimanə.
Qəzəl 492معراج ما به روح و روان بود صبح دمدیدار ما به دیدهٔ جان بود صبح دم
Qəzəl 410Ləlində həyat suyu rəvandır,Eşqinlə həyat cavidandır.